Zülal Kalkandelen / Müzik Yazıları

Vitrindeki Albümler 101: The Black Keys - El Camino (Nonesuch Records)

2012-01-22T10:55:00.003+02:00

© Zülal Kalkandelen
Cumhuriyet / 22 Ocak 2012

Son yıllarda duyduğum en iyi rock albümlerinden birisi The Black Keys’den geldi. Geçen aralık ayında çıkan albüm, eğer bu kadar iddialı olmasa, yıl sonu telaşında arada kaynayıp giderdi. Ama “El Camino” arada kaynayacak değil, her türlü engeli aşıp kendini her koşulda dinletecek bir albüm.

Vokalist/gitarist Dan Auerbach ve davulcu Patrick Carney’den oluşan Ohio’lu ikili, 2010 tarihli “Brothers” adlı albümleriyle geçen yılın Grammy ödüllerinde kuvvettli bir rüzgar estirmişti. Prodüktörlüğü (“Tighten Up” adlı single hariç) Mark Neill ile birlikte üstlendikleri albüm, büyük başarı kazanınca ardından gelen albümün nasıl olacağı merak konusuydu.

Patrick Carney, geçenlerde Rolling Stone dergisine verdiği bir röportajda, “İnsanlar Nickelback’i dünyanın en büyük rock grubu diye görmeye başladığı için rock & roll ölüyor. Dünyanın en büyük rock grubunun daima boktan olacağı düşüncesini kabul ettiler. Bu nedenle asla dünyanın en büyük rock grubu olmaya çalışmamalısınız” diyerek epey ilgi çekti. Bana göre söylediğinde doğruluk payı çok. Nickelback gibi yaratıcılıktan uzak sıkıcı albümler yapmadıkları için kendi adıma çok da memnunum.

Yedinci albümleri için prodüktörlük koltuğunu müzik dünyasının dahi yeteneği Danger Mouse ile paylaşmaları da çok akıllıca bir karardı. “El Camino”da önceki çalışmalarındaki kadar eklektik ve dengeli bir sound yok. Saf bir garage rock, soul ve glam rock karması hakim. Gitar rifflerinin sürüklediği melodik şarkılar, bir anda tutuşturuyor dinleyeni.

Bunun en önemli nedeni, grubun önce müziği ortaya çıkarıp, sonra şarkılara uygun sözler yazması. Hatta önemli bir kısmını mikrofonda melodiye uyacak şekilde düzenlemişler. Albüm, aşk, hırs, tutku, kalp kırıklıkları hakkında iddiasız sözlerle dolu ama kendileri şarkıların hiçbirisinin özel bir anlamı olmadığını söylüyor.

Danger Mouse’un iyi pop soundu yaratma konusundaki ününü bilen bilir. Özellikle Gnarls Barkley ve Gorillaz ile yaptığı çalışmalarda bu yönünü kanıtladı. Yaptığı düzenlemelerle The Black Keys’in sounduna da dinleyiciyi derhal yakalama özelliğini zerketmiş.

“Brothers” albümündeki daha yavaş şarkıları konserlere uyarlamakta sıkıntı çeken The Black Keys, bu kez işi sağlama almış; evinizde dinlerken bile o şarkıların konserde çalındığında nasıl onbinleri coşturabileceğini hayal edebiliyorsunuz. Belli ki 2012’de The Black Keys albümü ve konserleri çok konuşulacak.

Leonard Cohen İle Bir Paris Akşamı

2012-01-18T09:47:00.004+02:00

© Zülal Kalkandelen
Cumhuriyet / 18 Ocak 2012

Ozan şarkıcı, şair, romancı, kültür ikonu Leonard Cohen, bu ay yeni bir albüm yayınlıyor. “Old Ideas” adını taşıyan albümün tanıtımı için Paris’te düzenlenen toplantıya Türkiye’den ben katıldım. Pazartesi akşamı, dünyanın çeşitli yerlerinden gelen bir grup gazeteci ile birlikte Paris’in ünlü otellerinden Hotel Crillon’da yerimizi alıp Leonard Cohen’ı beklemeye başladık.

Saat tam 19:30’da siyah takım elbisesi, siyah fötr şapkası ve gri gömleğiyle, her zamanki gibi en şık haliyle karşımızdaydı. Gazetecileri kısaca selamlayıp, hoş geldiniz dedi ve menajeriyle birlikte bizimle aynı koltuklara oturarak albümünü baştan sona dinledi. Arkasından da sorularımızı yanıtladı.

Albümden kısaca söz etmek gerekirse, “Old Ideas”, 2004’ten bu yana Cohen’ın yayınladığı ilk çalışma. 10 şarkıdan oluşan oluşan albüm, her zamanki gibi Cohen’ın aşk, sevgi, günlük hayatın işleyişi ve insanoğlunun zihnini meşgul eden endişeler üzerine düşüncelerini ve gözlemlerini aktarıyor.

Bu albümde blues formunda şarkılara da yer verdiği için mutluydu Cohen. “Blues’u ve müzikal yapısını her zaman sevdim. Ama blues söylemeye hakkım olmadığını düşünmüştüm hep. Bir otorite tarafından verilmiş değil ama sonunda bir şekilde bu formu kullanma hakkım olduğunu hissettim. Bazı şarkılar o şekilde ortaya çıktı ve artık blues söyleme hakkım var” dedi. Sesine de çok yakışmış blues, yazdığı sözlere de...

Şarkılarda odak noktası aşk ve sevgi olsa da hüzün hep hissediliyor. Bu tespitimi Cohen’a aktarıp “Acı çekmek, sevmenin gerekli bir parçası mı?” diye sordum. Bunu duymanın kendisi için ilginç olduğunu; çünkü albümü yaparken iyi bir ruh hali içinde olduğunu söyledi.

Sonra da şunu ekledi: “İnsanlar yaşgünlerinde ‘Happy Birthday’ şarkısını söylüyor. Ama Marilyn Monroe da söyledi ve o izlenimi değiştirdi. Bir şarkı bulaşık yıkamakla da ilgili olabilir, daha büyük meselelere de işaret edebilir. Bu onu nasıl söylediğinizle ilgili. Ama bana göre iyi bir şarkıda bu unsurların hepsi olur.”

Cohen’ın müziğindeki sır da burada; hayatın her yönü var onun yazdığı sözlerde, şarkıların hüznün en zarif ve esprili halini yansıtıyor. Sözlerindeki ironiler depresif değil, aksine sakinleştirici bir etki yapıyor. Espri unsuru sorulduğunda, “Kadınların erkeği (Ladies’ man) olarak, hayatımın bu döneminde onlarla ilişkim çok miktarda espri içermek zorunda” diye yanıt veriyor.

Kendisiyle de dalga geçebilme olgunluğuna erişmiş, bilgeliğe uzanmış bir sanatçı o. “Going Home” adlı şarkısında “takım elbise içinde yaşayan tembel piç” diye söz ediyor kendisinden ama bizler onun geldiği bu noktada şiirlerine, müziğine, çizimlerine bakınca hâlâ öğrenebileceği bir şey kalmış mıdır diye düşünüyoruz. O ise, tüm alçakgönüllülüğüyle “Kendi aptallığınızdan asla kurtulamazsınız. Yetersizliğinize ya da utanç duyulacak davranışlarınıza ilişkin bolca örnek bulabilirsiniz. Kendi kendinizi acı verici şekilde eleştirme fırsatları bulsanız da bu gerçekler asla tam olarak çözüme ulaşmaz.” diyor.

Toplantıda albüm kapağındaki fotoğrafın Cohen’ın “çalışma arkadaşım, genç bir Türk dostum” diye andığı Kezban Özcan tarafından çekildiğini ve fotoğraftaki kadın gölgesinin de ona ait olduğunu öğrendik.

Daha sonra Cohen'a plak imzalatmak için yanına gittiğimde konuşurken, torununun da bir Türk bakıcısı olduğunu söyleyip, “Türklerle yakın ilişkilerimiz var” dedi. Gülerek imzasını attı plağıma, sesi, karizması, ağırlığı ve aklıyla 16 Ocak akşamını unutulmaz ve çok özel kıldı 77’lik eşsiz delikanlı!

LEONARD COHEN'A SORULAN SORULAR VE VERDİĞİ YANITLAR

Leonard Cohen'a sorulan sorulan diğer soruları ve verdiği yanıtları da aşağıda bir araya getirdim. (Cohen, albümü dinledikten sonra önce Fransız bir radyocunun sorularını yanıtladı, sıra sonra gazetecilerin sorularına geldi.)

-Gazetecilerle birlikte oturup kendi albümünüzü dinlemek nasıl bir deneyimdi?

LC: Bunu anlatmak çok zor.

-Herkes çok sessizce dinledi. Sanırım iyi bir işaret.

LC: Kimse salonu terk etmedi.

-Fransızlarla özel ilişkiniz dikkatimi çekti. Toplantıdan önce Fransızların sizin çalışmalarınızı daha rahat anladığını söylüyordunuz.

LC: Benim çalışma geleneğimin kuşaklar önce burada kurulduğunu düşündüm hep. Bu nedenle hiçbir şeyi ayrıca açıklama gereği duymadım. Bir şarkının müziği, şözleri, müzisyenin pozisyonu Fransa’da ve diğer Avrupa ülkelerinde açıklıkla anlaşılmış durumdaydı. Ancak bu Amerika’da bütünüyle alışılıp benimsenmiş bir durum değildi.

-Bizim için ne anlama geldiğinizin farkında mısınız? Bazen size gösterdiğimiz saygıdan sıkılabilirsiniz belki de. “Mükemmel şarkıcı”, “mükemmel şair“ “mükemmel akıl” vb. ifadeler ne hissettiriyor?

LC: Muhteşem. Gerçekten iyi hissettiriyor. Bu tür bir kibarlığa karşılık teşekkür etmekten başka bir şey söylemek çok zor.

-Çok akıllı ve parlak bir insansınız. Daima söylediğiniz, yazdığınız çizdiğiniz ve yaptığınız her şey hakkında düşünüyorsunuz. Bir sanatçının insanlar üzerinde nasıl böyle bir etki bırakabileceğini düşünüyordum...

LC: Ben de herkes gibi kendi hayatımı yaşıyorum. Günlük acil işler söz konusu olduğunda benim de o tür soruları sorma lüksüm olmuyor. Daha büyük boyutlu alanlarda onlara kafa yoruyorum.

-Dindar bir insansınız sanıyorum. Yanlışsam düzeltin. Sizin için dinin anlamı ne? Albümü dinlerken dinin insanı gerçekten özgürleştirebileceğini düşündüm. Siz gerçekten özgür bir ruha sahipsiniz, özgür bir insansınız. Bunun yaşla ilgili olduğunu da sanmıyorum.

LC: İtiraf etmeliyim ki yaşla çok ilgisi var. Bu konuda pratik yapmanın ya da disiplinin sonucu mu bilmiyorum ama bir yerde yaşlandığınızda beynin anksiyete ile ilgili belli hücrelerinin öldüğünü okumuştum. Bu nedenle kendinizi ne kadar disipline ettiğinizin bir önemi de yok. Hücrelerinizin durumuna göre çok daha iyi a da kötü hissedebilirsiniz.
Bir Zen hocası dostum var. Şu anda 104 yaşında ama yaşlılığa karşı hiç taviz vermiyor. Onunla zaman geçirmek çok güzel. Dinden söz ettiniz ama bu yaşlı hoca asla dinden konuşmaz. Konuşabildiği her sefer bu özel çalışmayı işaret eder. Bu dindar bir çalışma değil. Doğadaki işleyiş, kişi ve cisim arasındaki ayrılığı ve bir olma yöntemini anlatıyor. Bir anlamda bilimsel bir temeli var. Kesin durumlara değil, bireysel deneyimlere dayalı. Bir tapınma, tanrı yok. Bir toplumda yaşama bağlılık, kendi duygularınız ve diğerlerinin duygularının farkına varmak konusunda aşırı duyarlı olmak anlamına geliyor. Dinle gilili herhangi bir etkinlikten daha çok bu tür bir etkinlik. İman, inanç yok. Din tanımına girmiyor.

-"Old Ideas" ne anlama geliyor? Eski düşünceleri gözden mi geçiriyordunuz yoksa eski düşenceler en iyisi midir?

LC: Tam olarak ne anlama geldiği konusunda emin değilim. Sadece bir düşünce. Bizi en çok ilgilendiren konulara dönüp bakmak anlamında. Tan ne olduğunu söylemek zor. Bizimle kalıp yaşayan, günlük endişeler.

-Neşeli depresyon gibi ifade, kavram olabilir mi?

LC: Depresyon ciddi bir konu. Kötü bir buluşma ya da kötü bir hafta sonundan söz etmiyorum. Depresyon dediğinde klinik bir depresyondan, tüm geçmişinizden, anksiyete denilen durumdan, hiçbir şeyin iyi gitmediğini ve zevk alınabilecek hiçbir şeyin olmadığını hissettiğiniz ve bütün stratejilerinizin çöktüğü durumdan söz ediyorum. Bu tür depresyonu çok yaşadım. Ama açıklamaktan mutluyum ki, yaşamımın belli bir döneminde, hayatımın geç bir döneminde, iyi hocaların ve iyi şansın sayesinde depresyonu aştım ve tekrarlamadı. Umuyorum ki bitti ve bir daha dönmez.

-Hiç kötü bir özelliğiniz var mı?

LC: Hayır, yok. (Bunu gülerek söyledi.)

-İnsanlar sizi sahnede gördüğünde hep büyüleniyor. İnsanlardan bu tür tepkiler alınca ne hissediyorsunuz?

LC: Her yakın, yoğun ilişkide olduğu gibi, ilişkiyi tartışmak çok zararlıdır.

-Dinlediğimiz ilk şarkınız Going Home'da, "Leonard ile konuşmayı severim. O bir centilmen ve kılavuz. Takım elbise içinde yaşayan bir piç" diyorsunuz. Kim bu Leonard?

(Leonard Cohen, bu soruya eliyle kendini işaret edip gülerek yanıt verdi.)

-İsrail’e son ziyaretiniz hakkında sormak istiyorum. Herkes büyüleyici olduğunu söylüyor. İnsanlar, eleştirmenler İsrail’deki son konserinizin çok özel olduğu fikrinde. Siz de aynısını hissettiniz mi? Ayrıca İsrail’i boykot etmeniz için size baskı yapanlara nasıl karşılık verdiniz?

LC: Sanatsal iletişimde boykota inanmıyorum. Çünkü iletişim için son umut o. Biz insanlar arasında iletişim kurulması umuduyla bir açıklama yaptık, bu konuda bir fon oluşturduk. Konserden elde edilen tüm geliri o fona bağışladık. Orada 50 bin kişi var. İki toplum arasında iletişim kurulmasını teşvik etmeye çalıştık. Biliyorum umutsuz bir durum. Biliyorum birçok kişi için tartışma dışı ama bir noktada insan bir şeyler yapmak istiyor. Bizim yaptığımız da buydu.

-Albüm kapağındaki fotğrafta bir kadın gölgesi var. Kim o?

LC: Evimin bahçesinde çekildi o. O gölge fotoğrafçının gölgesi. Kezban Özcan, bir Türk çalışma arkadaşım, genç dostum. O gölge fotoğrafta aslında daha aşağıda, farklı bir yerdeydi. Onu Photoshop’la yukarı çekince iki tane gölge daha gizemli oldu. Sanırım böyle de iyi oldu.

-Bir keresinde birçok çalışmanızın hazır halde olduğunu ve aralarında şarkıların da bulunduğunu söylemiştiniz. Onları kullanmayı düşünüyor musunuz?

LC: Bitmemiş çok materyalim var elimde. Ama şu anda üzerinde çalıştığım yeni bir albüm için yeterli malzemem de bulunuyor. 1 yıl ya da biraz daha uzun bir süre içinde yeni bir albüm yapabilirim.

-Hepimiz için geçerli olan kesin sonla ilgili nihai bir düşünceye vardınız mı?

LC: Bir sonuca vardım. Öleceğim. Düşündükçe çeşitli olasılıklar bu tür soruları gündeme getiriyor tabii ama ben bunu bir galibiyetle yapmak istiyorum.

-Ölümden sonraki gelecek yaşantınızda ne yapmak isterdiniz?

LC: O süreci pek anlamıyorum ama kızımın köpeği olarak yeniden hayata dönmek isterdim.

-Bu albümde eskilere göre daha çok flamenko etkisi hissediliyor. Burada Enrique Morente'yi anmak isterim. Dostunuzdu sanıyorum ve geçen sene öldü. Flamenko seviyor musunuz, dinliyor musunuz?

LC: Flamenkoyu çok seviyorum. Kimse dinlemezken ben flamenko dinlerdim. Bana derinden dokunan bir müzik. Flamenko, fado, blues, rembetika, country bunlar daima beni en çok etkileyen müzikler. Müzik hayatımdaki en büyük ayrıcalıklardan birisi, Enrique Morente'nin müziğimi flamenko formunda yorumlamasıydı. Enrique Morente'yi buradaki insanlar tanıyor mu bilmiyorum ama geçen sene öldü. Kendi kuşağının en önemli sanatçılarındandı. Rocksteady etkisini flamenkoya yansıttı, tutkuyu ve özgünlüğü feda etmeden diğer birçok unsuru flamenkoya taşıyıp sağlam bir füzyon yarattı. Çok iyi bir şarkıcı ve müzik alanında çok yaratıcıydı. Benim çalışmamla ilgilenip kendi geleneklerinde yorumladığı için büyük bir onur duydum. Bu şarkıları topladığı Omega adlı bir albüm yaptı. Principe Asturias Ödül Töreni'nde ünlü flamenko şarkıcısı Duquende'nin "The Gypsy's Wife" adlı şarkımı flamenko formunda söylemesi beni derinden etkileyen bir olaydı.

(Fotoğraflar bana aittir.)

Vitrindeki Albümler 100: Amy Winehouse- Lioness: Hidden Treasures (Island Records)

2012-01-15T09:45:00.000+02:00

© Zülal Kalkandelen
Cumhuriyet / 15 Ocak 2012

Amy Winehouse’un trajik bir şekilde yaşama veda edişinin üzerinden henüz tam altı ay bile geçmedi ama yeni çıkan bir albümü var elimizde. Albümde yer alan ve 2002-2011 yılları arasında yapılıp daha önce yayınlanmayan 12 kaydı, prodüktörler Mark Ronson, Salaam Remi ve Winehouse’un ailesi belirlemiş.

Müzisyenlerin ölümünden sonra albümlerinin çıkması çok tartışılan bir konu. Bazıları plak şirketlerinin hemen harekete geçip bu olayı fırsat gibi kullanmasından rahatsız. Bazılarıysa sevdikleri sanatçının daha önce duyulmamış kayıtlarını dinlemekten mutlu. Winehouse yaşasa, bu albümün yayınlanmasına onay vermez miydi emin olamayız. O nedenle bu tartışma hep sürecek kanımca.

Ben de aynı gerekçelerle hem rahatsızım hem mutluyum. Michael Jackson’ın ölümünden sonra çıkan “Invincible”da olduğu gibi, onun söylediği şüpheli olan kayıtları içeren albümler elbette rahatsızlık yaratır.

Bir diğer endişe de, Tupac Shakur’un başına gelenin yeniden yaşanması. Amerikalı rap şarkıcısının 1996’da öldürülmesinden bugüne kadar farklı konseptlerde düzinelerce albüm yayınlandı. Umarım Amy Winehouse için de bu tür bir sömürü söz konusu olmaz...

“Lioness : Hidden Treasures”, Winehouse’un “Frank” (2003) ile “Back to Black” (2006) adlı albümlerinin öncesinde ve sonrasında kaydettiği çeşitli cover’ları ve bilinen şarkılarının farklı versiyonlarını içeriyor.

Tony Bennett ile muhteşem düeti “Body and Soul”un yanı sıra, Amerikalı rap şarkıcısı Nas’ın sanatçıya eşlik ettiği “Like Smoke” da albümde yer alıyor. Soul ile rap karması çok rastlanan bir birliktelik değil ama “Like Smoke” olanların en iyilerinden.

Şarkıları dinlerken en çok dikkat çeken şey, Winehouse’un sesinde yıllar ilerledikçe hissedilen değişiklik oluyor. 2002’de “The Girl from Ipanema”yı söyleyen berrak, yumuşak sesli 18 yaşındaki genç kadınla, 2009’da “A Song for You” adlı şarkıyı söyleyen paslanmış sesin sahibi aynı kadın mı diye düşünüyor insan. Leon Russell’ın ünlü şarkısını söylerken güçlü kontralto sesi, “Hayatım sona erdiğinde birlikte olduğumuz zamanları ve bu şarkıyı senin için söylediğimi hatırla” diyor acıyla...

27 yaşında aniden kaybettiğimiz büyük bir yetenekten bu sözleri duymak, her dinleyici gibi beni de sarstı. Winehouse’un müziğinde her zaman var olan hüzün daha da koyulaştı.

Albümdeki yeni şarkılara gelince, “Between the Cheats”, Winehouse’un yayınlamayı düşündüğü üçüncü albümü için 2008’de kaydedilmiş. Belki Winehouse yaşasa bu haliyle albüme girmeyecekti ama ben dinlediğim kaydı çok sevdim. Çocukken annemin evde dinlediği şarkıları andırıyor, gözümü kapadığımda televizyonun siyah -beyaz döneminde yayınlanan 60'lardan bir filmi çağrıştırıyor.

Şunu belirtmek gerekir ki, bu albüm, Winehouse’un önceki çalışmalarıyla kıyaslanınca onlar kadar parlak değil. “Back to Black” gibi bütünlüklü bir albüm olmasa da, 9 yıllık bir sürede farklı yerlerde yapılmış kayıtları belli bir kalitede bir araya getirmek küçümsenecek bir iş değil. Mark Ronson ve Salaam Remi’yi bu nedenle kutlamak gerekir.

Bir de her şey bir yana; Amy ne söylese dinlenir... Hep dinlenecek.

-

Vitrindeki Albümler 99: Grouplove - Never Trust a Happy Song (Atlantic Records)

2012-01-08T15:12:00.002+02:00

© Zülal Kalkandelen
Cumhuriyet / 8 Ocak 2012

“Mutlu şarkıya asla güvenme” diyen bir albüm, daha baştan adıyla ilgimi çeker benim. Mutluluk müzisyenlere şarkı yapmak için ilham verir mi?

Bu soruya “Evet” diyen müzisyenler var elbette ama fazla değil. Hüznün, insanoğlunun tutarsızlıklarının, dünyanın acımasızlığının, aşk acısının müzisyenler için esinlendirici olduğunu söyleyenler daha yaygın.

Albümü dinlemeden önce, 2009’da Los Angeles’ta kurulan alternatif pop grubu Grouplove da böyle mi düşünüyor ki albüme bu adı koydu diye merak ettim. Çünkü ilk yayımladıkları kısaçalarda yer alan iki şarkılarını 2010’da dinlemiştik. Beş gençten oluşan grubun, folk, alternatif pop, rock ve elektronik sesleri bir potada eriten müziği, genel olarak enerjik ve oldukça neşeliydi.

O nedenle albüme verdikleri isim, müzikleriyle bir anlamda tezat oluşturuyor. Bu durumda “güvenmeyin” diye tavsiyede bulundukları mutlu şarkılardan oluşan bir albüm mü yapmışlar, yoksa burada bir ironik yaklaşım mı var?

12 şarkıdan oluşan albümün, ilk 1/3’lik bölümü aynen kısaçalardaki enerjik ve olumlu havayı sürdürüyor. “Colours”da “İzne ihtiyacımız yok / İstediğimiz yere gidebilir, istediğimizi söyleyebilir ve istediğimizi yapabiliriz” diyor vokalist Chris Zucconi. Dinlerken insanı dansa davet eden, dertleri bir yana bırakıp dünyadaki güzelliklerin tadını çıkarmaya çağıran bir havası var şarkıların.

Ancak “Slow” adlı şarkıyla birlikte ikinci kısma geçildiğinde mikrofonu grubun ikinci vokalisti Hannah Hooper alıyor. Müziğin ritmi yavaşlarken birden hayatın zor yanları da işin içine giriyor. “Beni buraya getiren sensin/Sevinçlerin ve sen / Bütün o yıllar boyunca korkuyu getiren sen” diyor Hannah.

Sonra ardından Hannah ile Chris’in özgürce çıplak koşan, denize giren gençlerden söz eden “Naked Kids”deki düeti geliyor.

Albümün bundan sonrası bir hızlanıp bir yavaşlayan, hayatın hem güzel hem de kötü yanlarını anlatan şarkılarla dolu. Dolayısıyla albüm adının yansıttığı gibi tek bir tavır, bütünlük yok müziklerinde. İlk dinledikten sonra, tekrar tekrar dinlemek isteği duyuran şarkılar da var, es geçmek istedikleriniz de.

Şarkı sözlerinde ise bir derinlik, sofistike yaklaşım yok; çoğunlukla basit cümleler yineleniyor. Ancak grubun sözleri daha çarpıcı kılmak için bir çabasının olmadığı da belli. Bana kalırsa bir araya gelip, ince eleyip sık dokumadan, içlerinden geldiği gibi, çalıp söylemişler.

Grouplove’ın şarkılarının hiçbiri unutulmayacak ya da iz bırakacak türden değil ama Modest Mouse'u hatırlatan melodik müzik eşliğinde neşelenmek için indie pop albümü arayanlara hitap edebilir.

Rock'ın Yaşayan Efsanesi 65 Yaşında!

2012-01-08T10:01:00.009+02:00

© Zülal Kalkandelen
Cumhuriyet / 8 Ocak 2012

Hangi Bowie’yi daha çok seversiniz? 60’ların sonunda folk-rock ile pop’u birleştiren ilk albümünü çıkaran masum yüzlü genç Bowie’yi mi? 70’lerin başındaki androjen görüntülü glam-rock yıldızı Ziggy Stardust’ı mı, funk/disko/soul ve R&B ile flört eden The Thin White Duke’ü mü?

70’lerin ikinci yarısında minimalist, ambient müziğe yakınlaşıp, Brian Eno ile kariyerinin en güzel albümlerine imza atan Berlin dönemindeki uçuk Bowie’yi mi? 80’lerde Queen, Tina Turner, Pat Metheny gibi isimlerle işbirlikleri yapıp megastar olarak yükselen Bowie’yi mi? Rock ile elektronik müziği buluşturduğu “Outside” dönemindeki halini mi?

Müzik tarihinde bu kadar çok alter ego geliştirip, bunca farklı türle haşır neşir olan terk müzisyendir Bowie. Unutulmaz şarkılara imza atıp, sayısız müzisyene ilham veren, popüler müziğin tarihinin akışını değiştiren isimdir o. İşte bu yaşayan efsane, 8 Ocak’ta 65 yaşını kutluyor.

15 yaşında ilk grubunu kurduğunu düşünürsek, 50 yıldır müzik dünyasının en esinlendirici ikonlarından birisi. Kendisi, işin başında bugünlere varacağını hiç düşünmemiş aslında. Müzik yazarı Paul Trynka’nın 2011’de yayımlanan “David Bowie: Starman” adlı kitabı şöyle başlıyor:

1991 yılında çocukluğundaki gibi soğuk ve yağışlı bir kasım ayında, David Bowie şoförüne Brixton Academy’ye giden manzaralı yolu izlemesini söyledi. Son birkaç haftadır konuşkan, açık ve şaşırtıcı şekilde kırılgandı, ama camdan bakarken birkaç dakika sessiz kaldı. Sonra arkasına döndüğünde, yanında oturan gitarist Eric Schermerhorn, yanaklarına düşen gözyaşlarını gördü. ‘Bu bir mucize’, diye usulca mırıldanıyordu Bowie. ‘Muhtemelen muhasebeci olmam gerekirdi. Her şey nasıl oldu bilmiyorum.’

Bu satırları okuyan herkes, Trynka gibi şunu sormuştur sanırım: “Yıldız olmak, böylesine göz kamaştırıcı bir insan için kaçınılmaz değil midir?” Bowie’nin Londra’da doğduğu yer olan Brixton bölgesine gittiğinde duygulanıp söylediği sözlerin çok içten olduğu kesin. Dışardan bakıldığında bizler için yeteneğiyle doğru orantılı şekilde gelişen olağanüstü kariyeri, onun için sürpriz olmuş. Bu durum ilk anda insanı çok şaşırtsa da, Trynka’nın Bowie’nin hayatına girmiş ikiyüzden fazla kişiyle röportaj yaparak yazdığı biyografiyi okuduğunuzda, onun neden böyle düşündüğünü anlamak daha kolay.

Savaş sonrası İngiltere’de John Lennon ve Eric Clapton gibi annesiyle sorunlar yaşayan, kendini toplumdan dışlanmış hisseden bir genç olarak yetişmiş Bowie. Trynka’ya göre, bugün olsa her üçünün de yetiştiği evlerin kapısını bir sosyal hizmet uzmanı çalardı. Yaşadığı sorunlardan müzik sayesinde çıkış yolu bulan insanlardan biriydi Bowie de.

Son yıllarda hasta olduğu ve müziği bıraktığı söylentileri dolaşıyor. Hatta bu söylentilere yenisini geçen yaz verdiği bir röportajda Paul Trynka ekledi ve “Eğer müziğe dönerse bunun mucize olacağına inandığını” söyledi. Şunu eklemeyi de unutmadı: “Ama mucizeler de gerçekleşebiliyor.”

2003 tarihli “Heathen” albümünden sonra Bowie’den ses çıkmadı. Geçen yıl sürpriz bir şekilde, 2001’de yayınlanması düşünülen ama sonra vazgeçilen “Toy” adlı albümü internete sızdı. 1960’larda kaydedilmiş şarkıların daha önce duyulmamış versiyonlarının yer aldığı albüm konusunda Bowie’den hiçbir yorum gelmedi.

2011 Aralık ayında müzik dünyasını heyecanlandıran bir olay da, Bowie’nin BBC Top of the Pops programında 38 yıl önce “Jean Genie” adlı parçayı seslendirdiği performansa ait görüntülerin ortaya çıkması oldu. İngiliz Film Enstitüsü tarafından düzenlenen bir basın toplantısında, arşivden kaybolduğu düşünülen görüntünün tek kopyasının bir kameramanda bulunduğu açıklandı. Bowie’nin İngiltere’yi büyülediği o görüntüler, onunla ilgili medyaya yansıyan son haberdi.

“Bowie müzikten emekli oldu mu?” sorusu, kendisi bir açıklama yapıncaya kadar sorulmaya devam edilecek. Çünkü benim bildiğim Bowie, böyle sessiz bir ayrılık yapmaz. Ama dönerse de büyük ve sarsıcı bir işle döner. Bugüne kadar izlediğim yüzlerce müzisyen içinde sahne performansı en etkileyici olan o. 65 yaşını kutluyorum ve müthiş sesini yeniden canlı dinleyeceğim günü bekliyorum.

-

Vitrindeki Albümler 98: Charlotte Gainsbourg - Stage Whisper (Warner Music)

2011-12-25T11:44:00.007+02:00

© Zülal Kalkandelen
Cumhuriyet / 25 Aralık 2011

Serge Gainsbourg ile Jane Birkin gibi efsaneleşmiş bir ikilinin kızı olmak, bazılarının hayallerini süsleyebilir. Daha baştan hayata 1-0 önde başlamak olabilir bunun anlamı. Bir yandan da, o kadar başarılı bir ikilinin gerisinde kalma tehlikesi vardır. Ne yaparsa yapsın, hep doğarken sahip olduğu soyadının etkisiyle bulunduğu yere geldiği düşünülecektir. Kendini kanıtlaması uzun yıllar sürebilir ya da sırtında hep o yükle dolaşır.

Ama bir yandan da Charlotte Gainsbourg gibi çok ünlü ve başarılı isimlerin çocuklarının, sıradan insanların hiç ulaşamayacağı yeteneklerle kolaylıkla iletişime girebildiği de bir gerçektir. Bu durumda olumlu ve olumsuz sonuçları dengelemek, herhalde insanın kendi yeteneğine kalıyor.

Charlotte Gainsbourg, bugüne kadar hem müzik hem de sinema alanında çalışmalar yaptı. Çok sayıda filmde rol aldı; Lars von Trier’nin son filmi “Melancholia”daki rolüyle bu yıl da çok konuşuldu.

Ancak müzik kariyeri, sinemadaki kadar yoğun değildi. İlk albümü “Charlotte For Ever”ı 1986’da çıkardığı düşünülürse, aradan geçen 25 yılda toplam dört albüm yapması, müzik alanında çok büyük bir iddia taşımadığınının da bir göstergesi. Kendisi de aslında o ilk albümden sonra müzik kariyerine sıkı bir şekilde sarılacağını düşünmediğini belirtiyor.

Buna karşın, 2010’de Beck prodüktörlüğünde yayımladığı “IRM” adlı albümü, beklenmedik bir şekilde başarılı oldu ve birçok mecrada geçen yılın en iyi albümleri arasında gösterildi. Beyin anevrizması sonucunda bir ameliyatla hayatı kurtulmuş, o albümü de hastalık sırasındaki atmosferi yansıtmıştı.

Yine Beck prodüktörlüğünde yayınladığı yeni albümü “Stage Whisper” ise, IRM’e dahil edilmeyen 8 stüdyo kaydı ile 2010 yazında Avrupa’da verdiği konserlerden alınan 11 canlı kaydı içeriyor. Toplam 66 dakika süren albümde, stüdyo kayıtları 28 dakika. Sonuçta başlı başına yeni bir albüm kaydedilmiş değil. Bu nedenle hayal kırıklığı yaşayanlar olabilir.

Daha önce yayınlanmamış şarkıların dört tanesi Beck imzası taşıyor. Charlotte Gainsbourg’un fısıldarcasına, yavaşça söylediği, elektropop çizgisindeki bu şarkılar bana Goldfrapp ile Bat for Lashes’ı çağrıştırdı. İçlerinde en çok perküsyon ve synthlerin sürüklediği “All The Rain” ve Gainsbourg’un celeste, kontrbass, çello ve harp ile yaratılan atmosferik sounda yumuşacık bir vokalle eşlik ettiği “White Telephone” dikkate değer.

Stüdyo kayıtlarında Gainsbourg’un Beck dışında, Connan Mockaskin, Villagers’dan Conor O’Brien, Noah and the Whale’den Charlie Fink ile yaptığı işbirlikleri de var. Conor O’Brien’ın geri vokalde de yer aldığı, akustik gitar ve klavyeyi öne çıkaran “Memoir” diğerlerinin arasında ayrıca anılmayı hak ediyor.

Konser kayıtlarından oluşan ikinci CD’yi dinlemeye başlayınca, çarpıcı bir fark hissediliyor. Gainsbourg’un sesi stüdyo kayıtlarında ne kadar kırılgansa, canlı kayıtlarda o kadar güçlü. Bazı sanatçılar vardır; stüdyo albümlerini dinleyerek konserde nasıl bir performans çıkacaracağını tahmin edemezsiniz. Gainsbourg onlardan birisi. Canlı performanslarında seslendirdiği şarkılar “IRM” ve “5:55”ten seçilmiş; sound farkında bunun da etkisi var elbette. Çünkü “Stage Whisper”ın ilk CD’sinde gerçekten albüm adına uygun olarak usulca şarkı söyleyen Gainsbourg, ikinci CD’de Jarvis Cocker, Air ve Beck’in imzasını taşıyan şarkılarda daha belirgin bir rock sounduna geçiş yapıp kendini kanıtlıyor.

Bunun tek istisnası, Bob Dylan cover’ı “Just Like A Woman”. Şarkının yansıttığı hissi verememiş Gainsbourg. Keşke o da bu albüme alınmasaymış dedirtti bana.

“Stage Whisper”, Gainsbourg’un müzikte farklı türlerin altından kalkabildiğini göstermesi bakımından ilginç bir albüm. “IRM”den arta kalanlar sanatçının hayranlarını sevindirecektir ama onunla müzik alanında daha önce tanışmadıysanız, bu alacağınız ilk Gainsbourg albümü olmasın.

“The Smiths’in birleşme olasılığı her zaman var”

2011-12-21T09:13:00.003+02:00

© Zülal Kalkandelen
Cumhuriyet / 21 Aralık 2011

Bu yıl The Smiths'in alternatif rock tarihinin klasikleri arasında yer alan “The Queen Is Dead” albümünün 25. yıldönümü kutlanıyor. Grubun davulcusu Mike Joyce, son aylarda dünyanın çeşitli kentlerinde yapılan kutlama etkinliklerine şahsen katılıyor. Geçen cumartesi günü de albümün 25. yılı için Indigo'da düzenlenen özel gecede DJ performansı sunmak üzere İstanbul'a geldi.

1982'de kurulup 1987'de dağılmış olsa da, farklı kuşaklardan çok sayıda müzikseverin kalbindeki özel yerini bugün de koruyan bir grup The Smiths. Kısa kariyeri boyunca toplam dört stüdyo albümü yayınlayarak yarattığı etkinin büyüklüğünü düşünürsek, gerçekten "efsane" sıfatı onlara çok yakışıyor.

"The Queen Is Dead"in önemini burada birkaç cümle ile de olsa belirtmeden geçmek istemiyorum.

The Smiths’in kariyerinde ayrı bir yeri olan bu albüm, 1986’da yayımlandığında, aynı Sex Pistols’ın “God Save the Queen” adlı şarkısı gibi, monarşi karşıtı mesajlarıyla toplumu sarsıp uyandırma işlevi gördü. Albüme adını veren şarkı, Muhafazakar Parti lideri Margaret Thatcher’ın liberal ekonomiye ağırlık veren politikalarının altında ezilen Britanya halkının ve kendini dışlanmış hisseden bir kuşağın adeta marşı haline geldi.

Böyle bir albümde çalmış bir müzisyen İstanbul'a gelir de, röportaj yapılmadan bırakılır mı hiç? Haftalarca süren telefon ve mail trafiği sonucunda Mike Joyce röportajı için onay aldım. Röportaj için Joyce ile cumartesi akşama doğru buluşacaktım ancak Indigo'ya gittiğimde, uçuşla ilgili bazı beklenmeyen gelişmeler nedeniyle İstanbul'a varışının gecikeceğini öğrendim. Ve sonuçta Joyce'u fırtınalı bir gecede Beyoğlu'nda 6 saat kadar bekledim. Bu arada Vlasdislav Delay'in Borusan'daki performansını bile izledim. Ama beklediğime elbette değdi. 18:00'da yapmayı planladığımız söyleşi, ancak 24:00 civarında Joyce'un kaldığı Londra Oteli'nin lobisinde gerçekleşebildi.

Röportaj öncesinde kendisiyle ilk olarak Tomtom Mahallesi'nde yemek yediği restoranda tanıştım ve hayatımı değiştiren en önemli albümü, "Meat Is Murder"ı imzalattım.

(Bir gün o albümün üzerinde The Smiths'in dört üyesinin de imzasının olmasını çok istiyorum.) Çok güleryüzü ve alçakgönüllü bir müzisyen Mike Joyce. Onunla konuşmak çok keyifliydi.

Dünyanın çeşitli kentlerinde DJ'lik yapıyorsunuz. Sizin için nasıl bir deneyim?

Fantastik bir deneyim. Farklı kültürlerden insanları tanımak, eski The Smiths hayranlarıyla buluşmak, yeni hayranlarla karşılaşmak çok güzel. Bazen bir gruba ait olduğunu hissetmek iyi geliyor insana. Eskiden konserlere gittiğimde, benimle aynı grubu sevenlerle tanışınca da bu duyguyu hissederdim. Şimdi de kulüplerde aynı tür müziği seven insanlarla buluşuyorum. Benim için harika bir ortam.

Kariyeriniz boyunca yaşadığınız en şaşırtıcı gelişme ne oldu?

İki radyoda birden program yapıyor olmam benim için sürpriz bir gelişme oldu. Birisi İngiltere’de BBC 6 Music’te, diğeri de New York’ta East Village Radio’da. Daha önceleri radyo programı yapacağımı düşünmemiştim. Çünkü bir grupta davul çalıyordum. Hem bir grupta aktif şekilde yer alıp hem de radyoda programlar yapamazdım; ikisi birden yürümezdi. Şu anda radyoya odaklandım. İlginç ve şaşırtıcı bir durum benim açımdan.

Müzik kariyerinizi değerlendirdiğinizde, hedeflediklerinizi yerine getirmiş olmanın verdiği tatmini hissediyor musunuz?

Evet, büyük ölçüde böyle bir tatmin hissediyorum. Her zaman başarılı bir grupta yer almak istedim ve bunu çok erken yaşta başardım. The Smiths’e katılmadan önce de başka gruplarda çaldım. Onlar daha çok The Smiths öncesinde çıraklık dönemi gibi oldu benim için. The Smiths sonrasında da birçok iyi grupta çaldım. Birlikte çalıştığım bütün müzisyenleri düşününce, daha iyi bir kadro hayal edemezdim diyorum. Müzik kariyerimde çok şanslıydım.

Müzik yaşantınızda tek bir anı doruk noktası olarak nitelendirmek isteseniz, hangisi olurdu?

Bunu söylemek çok zor. O kadar fazla ki... Yıllar geçtikçe o tür anların sayısı da artıyor ama ilk single çalışmamız “Hand in Glove”u kaydetmek, sonra yayımlandığında o plağı elime almak müthişti. The Smiths’in ilk altın plağı da muhteşem bir deneyimdi.

Bunlar olurken tam olarak kaç yaşındaydınız?

The Smiths’e katıldığımda 19 yaşındaydım. Çok gençtim.

"THE QUEEN IS DEAD HİÇ ESKİMEDİ"

”The Queen Is Dead” albümü yayımlandığında ise 23 yaşındaydınız. Bugün o albümü dinlediğinizde neler hissediyorsunuz?

Onu dinlediğimde birçok anım canlanıyor. Bana göre The Smiths olarak kaydettiğimiz her albüm ayrı bir başarıydı. Çünkü hepsi birbirinden farklı müzik tarzlarını barındırıyor. Bence kariyerimiz boyunca giderek birbirinden daha iyi olan albümler kaydettik; ki bu her grubun hedeflediği bir şey. 25 yıl önce yaptığımız müzik günümüzde de geçerli. Bugün yeni bir grup kurulsa ve “The Queen Is Dead”i yeni kaydetmiş olsa, yine çok iyi karşılanırdı. Modası geçmedi, eskimedi.

The Smiths’in hâlâ farklı kuşaktan insanların kalbinde yer almasını, hiç unutulmamasını nasıl değerlendiriyorsunuz?

Şarkı yazarlığı o kadar iyi ki, zamanı aşan bir kalitesi var. 60’lar, 70’ler, 80’ler dönemine ya da günümüze bakarsak, davul, bas, gitar ve vokalden oluşan geleneksel şarkı yazarlığı aynıdır. Çok basit görünür ama değildir aslında. Doğrusu, Johnny Marr’ın şarkı yazarlığı Morrissey’in olağanüstü şarkı sözleriyle birleşince, Andy ve benim için işler epeyce kolaylaştı.

Morrissey ve Marr’la en son ne zaman konuştunuz?

Çok uzun yıllar önce. Ne yazık ki işler öyle gelişti...

Onlarla geçirecek 10 dakikanız olsa, ne konuşurdunuz?

Sert, saldırgan bir şey söylemezdim. Sizinle şu anda konuştuğum gibi konuşurdum. Hayatımızda olan bitenden söz etmek isterdim. Son görüştüğümüzden bu yana çok zaman geçti. Köprülerin altından çok sular aktı. 10 dakikada her şeyi konuşmak zor olurdu. En iyisi, herkesin kişisel yaşantısına odaklanıp neler yaptığını sorardım.

25 yıldır yaptığınız çalışmalara bakınca, sizi müzik yapmaya iten temel neden olarak neyi görüyorsunuz?

Asıl neden eğlendirmek ve yaptığım işten zevk almak sanırım. The Smiths’ten sonra da muhteşem şarkı yazarlarıyla çalıştım. Aralarında Julian Cope, Buzzcocks, Public Image Ltd., Sinead O’Connor gibi muhteşem isimler vardı. Bir davulcu için iyi bir şarkı yazarıyla çalışmak olabilecek en güzel şey. Eğer şarkı yazarlığı iyi değilse, benim davulumun bir işe yarayacağını sanmıyorum. Ama hayatımın bu noktasında kendimi kanıtlamak için özel bir çaba içinde olmam gerektiğini düşünmüyorum. Şu ana kadar kariyerim çok güzel gelişti. Bundan sonraki zamanı da sevdiğim işleri yaparak geçireceğim.

Bir önceki soruyu yanıtlarken Buzzcocks ile çalıştığınızdan söz ettiniz. Şubat ayında İstanbul’da grubu canlı dinleyeceğiz. Onlarla konuşma fırsatım olursa ne sorayım?

Mayıs ayında Manchester’da orijinal vokalist Howard Devoto ile çalacaklar. O konserde beni biste çalmak için sahneye davet ederler mi? Evet, bunu sormalısınız.

"MEAT IS MURDER'I KAYDETTİKTEN SONRA VEJETARYEN OLDUM"

The Smiths’le ilgili sizi mutlu eden bütün öğeleri barındıran tek bir albüm seçmeniz istense, hangisini seçersiniz?

Benim favori The Smiths albümüm “Strangeways, Here We Come”.

Neden?

O kaydettiğimiz son albüm. Az önce de belirttiğim gibi, yaptığımız her albüm bir öncekinden daha iyiydi. Bu albümle İngiltere’nin her yerinde, Avrupa’da ve Amerika’da tura çıkıp büyük başarı elde ettik. Rahatlatıcı bir çalışmaydı. Çünkü bir şeyleri başarmamız için üzerimizde kurulan bir baskı yoktu. Kendimizi herkese kanıtlamıştık. Bu nedenle en keyif verici olanıydı.

“Meat Is Murder”, benim veganlığı tercih etmemde çok etkili olan bir albüm. Çok etkili ve net bir mesajı var. Kayıttan önce bu konuda grup içinde konuştunuz mu?

Evet, konuştuk. Şarkıyı kaydettikten sonra yemekte bir araya gelmiştik...

Kayıttan sonra mı konuştunuz?

Evet, kayıttan sonra konuştuk. O sırada vejetaryen değildim. Ama Morrissey’in hayvanlara yapılanlar konusundaki sözleri öyle güçlüydü ki, o şarkıyı kaydettikten sonra vejetaryen oldum. O albümü yapmamış olsaydık, hâlâ et yiyor olabilirdim. 1985 yılından bu yana vejetaryenim, üç çocuğumu da vejetaryen yetiştirdim. O şarkının gücü bu. Çünkü hayvanlara yapılan zulüm için hiçbir gerekçe yok.

Morrissey'in Norveç katliamı sırasında hayvanlara uygulanan zulümle ilgili sözleri konusunda yorumunuz ne?

Tam olarak ne söylediğini okumadım ama bazı yerlerden duydum.

Twitter’da Morrissey’e destek veren tweetlerinizi görmüştüm.

Evet, net olarak kullandığı sözcükleri bilmiyorum ama sanırım zor bir zamanda çok direkt konuştu.

Bazen insanların dikkatini çekmek için sarsıcı olmak gerekiyor. Bence Morrissey haklıydı, yanlış bir şey söylemedi.

Hemfikirim. Ben o şekilde davranmayacak olsam bile düşüncem onunla aynı paralelde. Ama insanlar benim tavsiyelerimi dinlemeyebilir. Morrissey, bu tür görüşleri dile getirmek için daha avantajlı bir konumda olabilir. Gerçekte söylediği temel şey, hayat hayattır ve masum hayvanlar her gün katlediliyor.

Fakat insanlar o sözleri yanlış değerlendirdi...

Evet, gerçekten yanlış anlaşıldı. O nedenle ona destek verdim. Morrissey, Norveç’te olanı savunmuyordu; sadece bu tür bir katliamın masum hayvanlara her gün uygulandığını söylüyordu. Bu anlamda onunla aynı görüşteyim.

"CAMERON, DÜŞMAN TARAFTAYDI"

Marr ve Morrissey, İngiltere Başbakanı David Cameron The Smiths'i sevdiğini söyleyince, sert şekilde yanıt verip, grubun müziğinden hoşlanmaması için uyarmışlardı. İnternette İngiliz Parlamentosu'nda çıkan tartışmayı da izledim. Komikti. Siz ne düşünüyorsunuz bu konuda?

Haklılar bence. Komikti gerçekten. Cameron, bizim ait olduğumuz gruptan değil. Müziğimiz, hiçbir zaman onun temsil ettiği değerlere yönelik olmadı. Elbette müzik, dinlemek isteyen herkes için. Fakat bizim söylediğimiz sözler, yaptığımız müzik, onun gibiler için değil. Bir grup, bir çete vardı ve o düşman taraftı. Bana göre yaptığı, hoş gözükmek adına The Smiths’i kullanmak...

The Smiths'in aktif olduğu döneme ve The Smiths sonrasına ilişkin herhangi bir pişmanlığınız var mı? (Bu soruyu, Mike Joyce'un The Smiths dağıldıktan sonra telif hakkı için Marr ve Morrissey aleyhine açtığı davayı düşünerek sordum. Morrissey, o davayla ilgili olarak, 'The Smiths'i Marr dağıttı, Joyce yok etti' demişti. Joyce, soruyu neyi kastederek sorduğumu anladı.)

Hayır, yaptığım her şeyden mutluyum.

Her şeyi aynı şekilde mi yapardınız?

Kesinlikle. Her şeyi, hiçbir değişiklik olmadan aynen yapardım.

The Smiths dağıldıktan sonra birçok ünlü isimle çalıştınız. Onlarla işbirliği yapmak, The Smiths üyeleriyle çalışmaktan farklı mıydı?

Farklıydı. Bazen onun kadar da heyecan vericiydi. Buzzcocks’la çalışmak harika bir duyguydu. Çünkü benim davul çalma nedenim o grup. Buzzcocks konserine gittiğimde sahnede gördüklerim aklımı başımdan aldı ve bir gruba girmeye o zaman karar verdim. The Smiths’in yeri elbette ayrı. Birlikte olmaktan mutluluk duyduğum insanlarla çok büyük kalabalıklara konser vermek her zaman çok keyifli. Ama ilkler hep daha özel. The Smiths, bu açıdan hepimiz için bir ilkti. Her birimiz kariyerimizde birçok ilki o grupta yaşadık.

Marr, bir röportajında Morrissey'in The Smiths'i dünyadan intikam alma yöntemi olarak gördüğünü, onun için bu grupta yer almanın, binaların camlarını yerle bir etmek olduğunu söylediğini anlatmıştı. Siz de 80'lerde Morrissey kadar öfkeli miydiniz?

Hayır, ben kızgın değildim. Ben sadece davul çalmayı seviyorum. Morrissey’in belagati çok özel. The Smiths’i bu yönünü ortaya koyacak bir vasıta olarak kullanıyordu. Bence bunun hiçbir sakıncası yoktu. Şarkıcıların yaptığı da budur zaten. Ayrıca işini çok iyi yapıyordu. Birçok grubun hiç değinmediği konuları şarkılarda işleyip, kamuoyunun dikkatini çekti. Grupların konuşmaktan kaçındığı konuları gündeme getirmeyi kendi görevi olarak gördü Morrissey. O dönemlerde popüler müzik bu tür meseleleri gündeme getirmek için en iyi araçtı. Morrissey bu yolu çok etkili bir şekilde kullandı.

The Smiths’in verdiği en iyi konser sizce hangisiydi?

Manchester’ın hemen dışında Salford bölgesi var. Oradaki konser unutulmazdı.

Gittim oraya.

O zaman bilirsiniz. Temmuz 1986’da Manchester Central binasında Punk’ın 10 Yılı kutlamaları için etkinlik düzenlenmişti. İlk gün Buzzcocks, New Order gibi gruplar çalmıştı. Ertesi gün de biz küçük bir konser verdik. Oradaki atmosferi anlatmak çok zor. Grupla dinleyiciler arasındaki ilişki normal bir konserdeki gibi değildi; sanki dinsel bir ayin gibiydi. İnsanlar ağlıyordu, aşırı derecede duygusal bir atmosfer vardı.

Geçenlerde bir yerde Morrissey'in "The Smiths'ten daha iyi bir grup çıkacak mı? sorusuna, "Hayır" diye yanıt verdiğini okudum. Katılır mısınız bu görüşe?

Hayır, bence söylediği yanlış. Bugün yeni çıkan grupların The Smiths’ten daha iyi olduğunu düşünenler de var. Müziği bu şekilde tanımlamak zor. Birinci, ikinci diye belirli yerler yok. Birisinin hoşlandığından diğeri nefret edebilir. Müzik dünyasındaki bazı insanlar da The Smiths’i beğenmeyebiliyor.

Bu soruyu sormak zorundayım: The Smiths'in yeniden bir araya gelmesi için umut var mı?

Her zaman böyle bir olasılık var. Çünkü hepimiz hala yaşıyoruz. Şu bir gerçek ki ancak hepimiz sağ olursak bir gün aynı yerde buluşabiliriz...

Ben, The Smiths’i canlı dinlemeyi çok istiyorum.

Bunu çok sayıda insan istiyor. Biliyorum...

Vitrindeki Albümler 97: Peter Broderick - Music for Confluence / Music For Grace & Mercy (Erased Tapes)

2011-12-18T14:01:00.006+02:00

© Zülal Kalkandelen
Cumhuriyet / 18 Aralık 2011

2000’lerin en yetenekli yeni müzisyenlerini saymam gerekse, ilk olarak aklıma gelecek isimlerden birisi Peter Broderick olur. Henüz 24 yaşında ama hayranlık uyandıran yeteneğini ve üretkenliğini, hem solo kayıtları hem de çeşitli işbirlikleriyle çoktan kanıtladı ve günümüzde modern klasik diye tanımlanan türde müzik üretenler arasında belirgin şekilde öne çıktı.

Danimarkalı indie rock grubu Efterklang ve Nils Frahm ile yaptığı çalışmalar da, Broderick’in parlak kariyerinin önemli bir parçası oldu.

Bu yıl yine Erased Tapes etiketiyle yayınlanan, Adam Wiltzie (Stars of the Lid üyesi) ve besteci Dustin O’Halloran’ın projesi “A Winged Victory for the Sullen” albümüne kemanıyla katkıda bulundu. Ünlü besteci Clint Mansell ile "Last Night" filminin müzikleri için birlikte çalıştı.

Broderick, 2009 yılından bu yana farklı konseptler için müzikler besteliyor. Slaapwel Records’dan sınırlı sayıda, sadece 500 kopya basılan “Music for a Sleeping Sculpture of Peter Broderick” ile başlayan seri, aynı yıl Erased Tapes’den yayımlanan “Music for Falling From Trees” ile devam etti. 2010’da çıkan “Music for Contemporary Dance” ve “Music for Congregation”ın ardından bu yıl kasım ayında “Music for Confluence” geldi.

Bu yeni albüm, Jennifer Anderson ile Vernon Lot’un çektiği “Confluence” adlı filmin müziklerinden oluşuyor. 1980’lerde Idaho’da kaçırılıp öldürülen genç kadınların gerçek öyküsünü anlatan filmin müziklerinin de karanlık ve hüzünlü olması sürpriz değil. Toplam 13 parçanın yer aldığı albümde, parçaların filmin bölümlerine atıf yapan isimleri de, bunun bir göstergesi.

Modern klasik albümleri sözcüklerle uzun uzun anlatmak zor ama zaten Broredick’in besteleri, filmdeki görüntülerden bağımsız olarak da dinlenebilecek ve kendi anlamını melodilerle yaratabilecek kadar güçlü. “We didn’t find anything”de yaylıların titrek tınılarıyla ürkekçe dokunulan piyano tuşlarının çıkardığı seslerin diyaloğu, kaçırılan ama bulunamayan genç kadınları anlatan huzursuz sahnelerle mükemmel bir uyum gösterecek türden.

“She just quit coming to school”da ise, yaylıyarla atmosferik bir hava yaratan dingin müzik, filmdeki temanın yansıttığı ruh haliyle bire bir örtüşüyor.

Filmden hiç haberdar olmasanız da, duygularınızı harekete geçirip size kendi öykünüzü yazdıracak kadar çarpıcı bir albüm “Music for Confluence”. Broderick’in bu çalışmasıyla, aynı tarzda albümler yapan Max Richter’i de akla getiriyor. Çok yoğun, derin, melankolik ve bir o kadar da kusursuz. Yolunuz karlı bir günde Berlin’e düşerse çok iyi soundtrack olur.

“Music for Confluence” ile birlikte digital bonus olarak yayımlanan 14 parçalık ayrı bir albümden de de söz etmek gerekir. “Music for Grace and Mercy”, Luis Peña’nın Haiti’deki deprem sonrasında kendi yurttaşlarına yardım eden iki Haitili kardeşin öyküsünü anlatan filmi “Grace & Mercy” adlı filmin müziklerinden oluşuyor.

Bu da diğeri gibi, Broderick’in modern klasik türünde, insana özgü duyguları çok yetkin bir şekilde notalara dökerek yaratıcı yeteneğini bir kez daha gösterdiği bir albüm. “Music for Confluence”un aksine bu albümde yoksulluğa, sefalete, hüzne karşın umut ışığı hep parlıyor. Akustik gitarın nahif tınılarında daha güzel günler için dayanışma içinde ayağa kalkmaya çalışan bir toplumun çabalarını insana duyumsatıyor Broderick.

-

Vitrindeki Albümler 96: Yann Tiersen - Skyline (Mute Records)

2011-12-11T10:43:00.000+02:00

© Zülal Kalkandelen
Cumhuriyet / 11 Aralık 2011

Yann Tiersen adını belki bazıları hatırlamaz ama aslında onun müziğini tanıyorlar. “Amélie” adlı filmi izleyen herkesi etkileyen muhteşem müziklerin yaratıcısı kendisi.

Benim ilgi alanıma daha önce, 1998 yılında çıkardığı ve Fransız müzisyen Dominique A ile işbirliği yaptığı “La Phare” ile girmişti. Daha sonraki yıllarda yaptıkları, ne yazık ki hep Amelie filminin gölgesinde anıldı. Oysa benim için Tiersen, müziğe deneysel yaklaşımı nedeniyle daima yakından izlenmesi gereken müzisyenler arasındaydı. Jane Birkin, The Divine Comedy, Tindersticks’den Stuart A. Staples, Cocteau Twins’den Elizabeth Fraser gibi birçok tanınmış müzisyenle işbirliği yaptı, bugüne kadar yedi stüdyo albümü yayınladı.

Bunları yapmış olmasına karşın, geçen yılki çalışması “Dust Lane”, Amerika’da da yayımlanan ilk albümü oldu. Akustik gitar, mandolin ve buzukiyi öne çıkarıp, klasik ve rock müzik unsurlarını buluşturduğu bu albümle yılın dikkat çeken isimlerinden biriydi.

Aradan sadece bir yıl geçtiği halde, bu yıl da yeni bir albüm yayımladı Tiersen. Röportajlarında “Skyline”ı da öncekiler gibi aynı yöntemleri uygulayarak, benzer esinlenmeler altında kaydettiğini vurguluyor. “Dust Lane”in kayıtları sırasında annesini ve bir arkadaşını kaybeden Tiersen’in ruh hali albümün genel havasına da yansımıştı. Ancak "Skyline"da daha iyimser bir hava seziliyor.

Fakat yine de sanılmasın ki, bu albümün her anı aydınlık. Kırılgan mandolin tınılarıyla başlayan “Hesitation Wound”da çöken hüzün, “Exit 25 Block 20”de karanlığa çekiyor insanı.

“Exit 25 Block 20”de girişteki hayvan ulumaları oldukça ürpertici olsa da, şarkı ilerledikçe orkestra çanı, synth, bas, gitar ve davul işin içine girdiğinde canlı bir atmosfer kuruluyor.

Tiersen, “Skyline”ın öncekilerden müzik üretme bakımından kendisi açısından farkı olmadığını belirtese de, dinleyici olarak bizim duyduğumuz bazı değişiklikler içeriyor. Önceki çalışmalarında piyano, org ve yaylılar başroldeydi; elektrik ve akustik gitarla birlikte yaylılar ve synth daha ön planda. Bunun yanı sıra üzerinde oynanıp bozulmuş birtakım garip sesler ve vokaller de kullanılmış.

Albümün kapanışını adeta aradığı suyu bulup huzura ulaşan bir insanın hissettiği rahatlamayı anımsatan “Vanishing Point”in dingin melodisiyle yapıyor Tiersen. Bu şarkıya vokal katkısında bulunan isimler, Efterklang, Peter Broderick, Heather Woods ve Daniel James. Tam 40 dakikalık albüm huzurla bitecek derken birden ses bozuluyor ve şarkı, son 9 saniyede teybe dolanan kasetten çıkan sesleri andıran garip seslerle bitiyor.

Yarattığı atmosferler açısından bütünlüklü bir yapı sunmuyor “Skyline” ama keşfedilecek ilginç sesler ve çok güzel melodiler barındırıyor. Es geçmeyin.

Vitrindeki Albümler 95: Justice- Audio, Video, Disco (Ed Banger Records)

2011-12-04T14:37:00.005+02:00

© Zülal Kalkandelen
Cumhuriyet / 4 Aralık 2011

Bu yıl beni en çok şaşırtan albümlerden birisi oldu bu. Fransız elektro-rock ikilisi Justice, 2007’de çıkan “†” adlı ilk albümünden sonra, geçtiğimiz günlerde ikinci albümüyle keskin bir viraja girmiş. Ben grupların müziklerinde değişiklik yapmasına karşı çıkan ya da önyargıyla yaklaşanlardan değilim. Ancak virajları dönebilecek durumda olmaları gerekir ki, sonuç üzücü olmasın.

“Audio, Video, Disco”, ilk dinleyişte çekmedi beni. Biraz ara verip tekrar dinledim, sarmadı. Birkaç gün sonra dinledim; yine olmadı. Bir önceki albümün bozulmuş seslerle kuvvetli basları buluşturan dans müziği soundu gitmiş, 70’lerin rock müziğini elektronik altyapı içinde eriten daha yavaş bir sound gelmiş. Sanki Led Zeppelin ile Daft Punk karması gibi ama ortaya çıkan müzik onlarınki gibi sürükleyici değil, fazla dağınık...

İlk albümleri sample’ların kullanıldığı tamamen elektronik temele oturmuş bir albümdü. Bu defa gitar, davul ve klavye gibi gerçek enstrümanlar kullanılmış, ancak yine bunlar bilgisayarda efektlerle bozulup vokaller filtrelenmiş. Progresif rock etkisini yansıtan bir sound elde edilse de, sonuçta ortaya çıkan müzik, çok arada kalmış, kimliği oturmamış bir halde.

Bir önceki albümde “opera disco” adını verdikleri ritmik ve insanı ilk dinleyişte yakalayan soundu terk etmeleri ya da yeni yollar denemeleri değil beni şaşırtan. Aksine müzisyenlerin yenilikleri denemesi beni heyecanlandırır. Ancak sonuç her zaman tatmin edici olmayabiliyor. Justice, bu kez yeni bir denemede bulunurken virajı alamadı ya da alırken arabada biraz hasar oldu diyelim.

Justice’in girdiği bu yeni yolu sevenler de olabilir ama ben şahsen En İyi Elektronik Dans Albümü ve En İyi Dans Kaydı dallarında Grammy ödülüne aday gösterildikleri rotaya dönmelerini, en azından bu yeni yoldan çıkmalarını diliyorum.

Wild Beasts’ten kusursuz performans

2011-11-30T12:59:00.008+02:00

© Zülal Kalkandelen
Cumhuriyet / 1 Aralık 2011

Yılın en heyecanla beklenen konserlerinden birisi salı akşamı gerçekleşti. Alternatif müziğin önde gelen gruplarından Wild Beasts, ikinci İstanbul konserini Babylon’da verdi.

Geçen yıl Efes One Love Festival’da açıkhavada dinlemiştik grubu. Aynen o konserdeki gibi, Babylon konserinde de şarkılarından yansıyan içtenlik, salondaki herkesi etkisi altına aldı. Ama etkilenen belli ki sadece dinleyiciler değildi; bir ara grubun vokalisti Hayden Thorpe şarap kadehini dinleyicilerin şerefine kaldırıp, “Son 6 ayda 100 farklı yerde konser verdik. Ama hiçbiri İstanbul’daki kadar sıcak değildi” dedi.

Konser öncesinde grubun mükemmel sese sahip iki vokalisti Hayden Thorpe (HT) ve Tom Fleming’le (TF) buluşup konuşma fırsatı da buldum. Ama ondan önce de Babylon'un önünde yapılan akustik "Long Way From Home" çekimine tanık oldum. Hayden ve Tom'un birlikte yorumladıkları "Bed of Nails"in bir bölümünü videoya kaydettim.

Müzikle ilgili ilk anılarınızı, geçmişinize baktığınızda müziğin hayatınızda belirleyici olduğu anları merak ediyorum.

TF: Ben kişisel olarak ailem dolayısıyla müzikle çok iç içe büyüdüm. İnsanların piyano etrafında toplanıp şarkı söyledikleri bir ortam vardı. İlk gençlik dönemlerimde “Belki ben de bunu yapmaktan hoşlanabilirim” diye düşünmüşüm; daha sonraki yıllarda “Ben bunu yapabilirim” halini aldı bu düşünce. O yıllarda ilk plağımı alıp, ilk esin kaynaklarımı buldum.

Neydi aldığınız ilk plak?

Neydi?.. Aldığım ilk plaklar, Take That, Queen ve bazı saçma şeylerdi ama daha sonra Jimi Hendrix ve John Coltrane’i keşfettim.

HT: Ben tam tersine müzikle hiç ilgili olmayan bir ortamdan geliyorum. Müzik her zaman sadece bana ait bir şeydi. Beni gerçek dünyadan ayırıyor, ayrı bir evren sunuyordu. O nedenle müzikle ilgim tamamen kişiseldi. Hayran olduğum, kendimi bulduğum, ruhuma hitap eden müziklerle ilişkim çok bencil bir ilişkiydi. Geri planda bu altyapı olunca, müzisyen olmak ve çok iyi müzik yapmak istedim.

O günlerden bu yana çok önemli bir yol kat ettiniz. Alternatif müziğin en başarılı gruplarındansınız. Bu yıl çıkan “Smother” da 2011’in en iyi albümleri listelerinde. Kısa zamanda geldiğiniz bu noktayı nasıl değerlendiriyorsunuz?

HT: Aslında öyle başarılı hissetmiyorum. Beş yıl önceki durumumuzu düşünecek olursak, o zamanki başarı tanımıyla şimdiki aynı değil. Belki de şöyle diyebiliriz; müzik yaptığınız anda dinleyiciye ulaşma kapasiteniz, onlardan aldığınız geri dönüşüm belirliyor başarı duygusunu. Yapmak istediğinizi yapabiliyorsanız, aldığınız tatmin artar. Sonunda elinizde kalan odur çünkü.

TF: Daha gençken öfkeli albümler yaparsınız. İlk albümünüzde tüm dünyaya görüşlerinizi haykırmak istersiniz. O zaman öyle bir albüm yaptığınızda mutlu olursunuz ama zaman geçince daha olgunlaşır, hayata dair karmaşık duygularınızı tümüyle gözden geçirirsiniz. O zaman da bunu yapabildiğiniz bir albüm ortaya çıkarsa o mutlu eder sizi. Dolayısıyla beklentiler, başarı kriterleri değişkendir.

İkinci stüdyo albümünüz "Two Dancers", geçen yıl müzik dünyasının önemli ödüllerinden Mercury’e aday gösterildi. O konuda neler hissettiniz?

TF: O gerçekten harika bir olaydı. Nasıl algılandığımıza ve gelişimimize işaret eden bir göstergeydi.

HT: Biz o albümü daha iyi ya da daha kötü yapmış değiliz. İçindeki şarkılar bizim her zamanki duygularımızı, her zamanki yaklaşımımızı yansıtıyor. Demek istediğim yaptığınız çalışmalar çok çabuk bir şekilde eskiyebilir. Aslında söylemeniz gerekenleri bir albümde söyleyince, artık onu daha fazla yinelemeniz gerekmiyor. Ama konserlere çıktığınızda aynı şeyi defalarca tekrarlıyorsunuz. Elbette bu güzel bir şey; çünkü onu paylaşıyorsunuz. Ama biz grup olarak hep daha ileriye bakmak, gelişim sürecini sürdürmek istiyoruz.

"Smother"da daha minimal, daha dingin bir sound var. Buna yönelmenizin nedeni neydi?

TF: Sanırım bir nedeni, benim son zamanlarda oldukça fazla elektronik, ambient müzik dinlemem. Ayrıca öncekilerin bire bir benzeri değil de, sanki bir B-Side albüm gibi daha sessiz, daha yavaş ve romantik bir albüm yapmak istedik.

HT: Bu zaman içinde ortaya çıkan olgunlaşma ile ilgili. Ne kadar cesur olduğunuz düşüncesinin ardına daha az gizlendiğinizde, gerçek kimliğiniz daha çok ortaya çıkar ve daha insani bir hal alırsınız. Şarkılarda ortaya çıkan bu değişimde hepimizin payı var. Daha insani. Ayrıca bu, şarkının karakteri için iyi olanı bulmakla ilgili bir arayışın sonucu. Eğer birisi tek bir nota çalıp şarkının geri kalanında hiçbir şey yapmayacaksa ve şarkı için iyi olan da buysa öyle yapılmalı.

İngiliz romancı Martin Amis, “Anlattığınız öykülerde sizinle ilgisi olmayan karakterler için inanılabilir kuramsal argümanlar yaratabilirsiniz” diyor. Şarkılarınızdaki kahramanlar siz kendiniz misiniz, yoksa Martin Amis’in dediği yöntemi mi izliyorsunuz?

TF: Bence bu şarkıya göre değişir. Ama şunu söylemek isterim. Bir şarkıcının söylediklerine güvenmek tehlikeli olabilir. Çünkü söylediği şeyde tam bir açıklama yoktur. Soru sordurabilir, merak uyandırabilir ama tanımlayıcı değildir.

HT: Bence kesin yargılar olamaz. Bir şarkıda nasıl hissettiğinizi yazdığınızda aslında kısa bir zaman dilimi içindeki ruh halinizi aktarıyorsunuz. Bir anlamda bir karikatür haline geliyorsunuz. Çünkü açık ki, hayatınızın her döneminde aynı hissedemezsiniz. Ama bir şekilde o karakteri ortaya çıkarmış oluyorsunuz. Sizden ilham alan ayrı bir karakterdir artık o. Kitaplar, şarkılar ve resimler de bir duyguyu alıp onu yoğunlaştırarak yarattığı hissin etkisini artırıyor. Böylece her şey daha büyük ve daha çarpıcı hale geliyor. Aynı şeyi bir mısra ile, bir resimle bir melodi ile farklı şekillerde anlatabilirsiniz. Çok güçlü bir şey bu.

Şarkı yazımı söz konusu olduğunda ne kadar demokratik bir grupsunuz?

HT: Diğer gruplarla karşılaştırırsak, çok demokratik. Eşitlikçi, tam olarak paylaşımcı bir çalışma yöntemimiz var. Eğer gruptan tek bir unsuru çıkarırsak aynı kalamaz. İşbirliği halinde en iyisini ortaya çıkardığımızı düşünüyorum. Grup olmanın sırrı da bu değil mi aslında? Anahtar kelime ortak çalışma.

Grubun katalizörü diye adlandırabileceğimiz birisi yok mu bu durumda?

TF: Şarkıların yazımı Hayden ve benimle başlıyor. Daha sonra diğer arkadaşlarımızın da katkılarıyla farklı yönlere gidiyor. Bence grupların o farklılıklara yol açması gerekir. Bir şarkı yaparken başlangıçta düşünülenin dışında gelişmeler her zaman olabilir. Grup olmanın anlamı ve gereği de bu etkileşim.

Şarkı sözlerinizde hayal kırıklığı, kırılganlık ve şehvet duyguları hakim. Bunun arkasında belli bir neden var mı?

HT: İnsan doğasındaki karmaşa ve duyguların ikiyüzlülüğü bunun nedeni. İnsanı tüm yönleriyle ortaya çıkarmaya çalışıyorum. Özellikle aşk şarkılarındaki "Seni çok seviyorum" ya da "Senden nefret ediyorum" şeklindeki tek boyutlu bakış açısı utandırıcı. Amacımız, bu duyguları daha vakur ve karmaşık şekilde aktarmak.

TF: Bence erkek cinselliğini yansıtan bakış açısından kaynaklanan bir sorun var. Bilirsiniz, hep "Ben bir erkeğim, güçlüyüm" şeklindedir o bakış açısı. Çoğu erkek kendisini çok güçlü gördüğü için o söylemin dışına çıkmak istemiyor; örneğin hadım edilmek hakkında yazamayacak kadar güçlü hissediyorlar kendilerini.

Röportajlarınızda seksin insan üzerinde yarattığı etkiyi çok ilginç bulduğunuzu söylüyorsunuz. Cinselliğin ardındaki güç ilişkisi hakkındaki görüşünüz nedir?

HT: Ben modern toplumda bunun çözümlendiğini sanmıyorum. Gerçekte sonsuza kadar da böyle kalacaktır. Çünkü bu ilişkiler tam olarak tanımlanamıyor. İçgüdü ya da dürtülerle ilgili bir konuda meşru olanı tanımlamak için topluma bazı düzenlemeler getiriliyor. İnsanlar sokakta birbirini bu yüzden öldürmesin diye sık sık uyarılar yapılıyor. Bütün bu karmaşa bizim için mükemmel bir kaynak. Ama duyduğumuz müziklerin büyük bir kesimi, bu tür konulara değinmeyip insanlar için adeta güvenli bir alan yaratmayı amaçlıyor. Ev kadınları için yapılan bir müzik sanki... Oysa biz, "Hayır, aslında işler öyle yürümüyor" dediğimizde heyecan duyuyoruz. Bu şuna benziyor. İlk gençlik dönemlerinizde bilmediğiniz konularda bir kitap okur ya da bir film izlersiniz ve o anda "Aman Tanrım! Demek bu işler böyle oluyormuş!" dersiniz. Bence müzik de böyle olmalı. Günlük hayatta konuşulamayanlardan söz etmeli.

TF: Türkiye'de hakim kültür tam olarak nasıl bilmiyorum ama İngiltere'de bu tür konuların üzerini kapatıp örten bir kültür var. Bunlar konuşulmadıığı için de müzik tersini yapmalı; söylenmeyeni söyleyip işin diğer yüzünü göstermeli.

“Smother”ı bir manzara ile örtüştürmek isteseniz neresi olurdu? (Not: Bu, bundan sonraki iki soruyu, müzisyenlerin hayalindeki imajlar ve disiplinlerarası sanatla ilgili aklımı kurcalayan bir konuya yanıt bulma çabasında olduğum için, fırsat oldukça müzisyenlere yöneltmeye çalışıyorum.)

HT: Manzara olarak kesinlikle büyüdüğüm göller bölgesindeki dağlarla örtüşür. Dağa karşı betondan bir deponun üzerine oturur yazarsınız. O boşlukta teselli ve umut bulursunuz.

Londra Tate Modern'de yürütülen bir proje var. Müzisyenleri galeriye davet ediyorlar ve size ilham veren bir sanat eseri seçip onunla ilgili bir şarkı yazmanızı istiyorlar. Sizi davet etseler hangi sanat eserini seçerdiniz?

HT: Gerçekten mi? Bilmiyordum o projeyi. Ben Edward Munch'ün "Madonna" adlı eserini seçerdim.

Neden?

Çünkü ürkütücü ve çok karanlık, neredeyse renksiz. Aynı zamanda gerçekten çok güzel ve seksüel açıdan cezbedici ama bu şehvetle ilgili değil. Oradaki cezbediciliğin çok yumuşak bir karakteri var; görüntünün ardındaki ruh çekici olan.

(Bu yanıtı duyduğum andan beri Wild Beasts'in "Madonna" için yapabileceği şarkıyı merak ediyorum. Hadi Tate Modern yetkilileri, çağırın grubu müzeye de duyalım bu ilginç tanıma yol açan ilhamın sonucunu!)

"Smother", bu yılın en iyi albümleri listelerinde en üst sıralarda; bir kısmında da birinci. Peki sizin bu yıl dinlediğiniz en iyi albüm hangisi?

TF: Oneohtrix Point Never'ın "Replica" adlı albümü. Son zamanlarda en çok onu dinliyorum. Daha önce yaptıklarından sonra büyük bir adım bu. 2011'de beğendiğim başka albümler de var ama o hepsini geçti.

HT: Ben de aynısını söyleyeceğim. Albümü yolda yürürken dinlerseniz, adeta kaldırımların yerinden oynadığını hissettiriyor size. İnsanı mükemmel bir şekilde allak bullak ediyor, kafanızı çok güzel karıştırıyor.

-

Avea Müzik Bloggerları Tea & Talk Toplantıları 1

2011-11-29T09:57:00.010+02:00

Avea'nın müzik bloggerlarını bir araya getirip Fikir Takımı adını verdiği bir gruba dahil oldum bir süre önce. Gruba katılmamın ilk nedeni, gazeteci dostumuz Tolga Akyıldız'ın bu projenin danışmanlığını yapıyor olmasıydı. Tolga arayıp müzik bloggerlarının yer alacağı bu projeden söz edince, faydalı olabileceğini düşündüm. Biz müzik yazarları hep yazarız ama bir türlü bir araya gelip görüşlerimizi paylaşmayız. Orada bunun için bir platform yaratılabileceğine inandım. Açıkçası, Avea Müzik Bloggerları Fikir Takımı'na katılırken, böyle bir oluşumun ilerde belki de Müzik Yazarları Derneği'nin kurulmasına öncülük edebileceğini de düşündüm. Hâlâ da düşünüyor ve umuyorum.

Nitekim benim de konuşmacı olarak katıldığım ilk toplantıda bu konuyu da gündeme getirdim. Daha önce de bu yönde çabalar oldu ama bir türlü gerçekleşmedi. Neden müzik yazarlarının da sinema yazarları gibi ciddi bir derneği olmasın? Neden bizler de örgütlenmeyelim? Ben, tartışarak bir yolunu bulabileceğimize inanıyorum. Ancak toplantıda "Biz istesek de istemesek de bugün Ertuğrul Özkök ya da Hıncal Uluç gibi birisi bir albümden söz edince bizim yazdığımızdan daha çok ilgi görüyor. Şimdi onları da alacak mıyız öyle bir dernek olursa?" sorusuna yanıtımı buradan bir kez daha kesin bir şekilde dile getiriyorum. Onlar olursa ben yokum. Çünkü zaten dernekleşmenin amacı, müzik yazmayı ciddi bir iş olarak benimseyip, yıllardır bu alanda emek verenlerin haklarını korumak. Yüzeysel de olsa her konuda yazanlar derneği olursa onlar da o derneğe üye olabilirler sanırım. Bunları yazarken emek ve uzmanlaşmaya yapmak istediğim vurgu anlaşılıyordur umarım.

Gelelim Galata'daki Blogger's Base'deki ilk toplantının ayrıntılarına... Konusu "Müziği yazmak" olan söyleşinin benim dışımdaki diğer konuşmacıları, Naim Dilmener ve Murat Meriç'ti. Moderatörlüğü Tolga Akyıldız üstlenmişti. Ancak geçirdiği bir araba kazası nedeniyle gecikince, o görev Avea Kurumsal İletişim'den Burcu Şensoy'a düştü. İlk soru, "Neden müzik hakkında yazmaya başladınız?" şeklindeydi.

Naim Dilmener ve Murat Meriç, öncelikle ilgilendikleri konuda kaynak yaratmayı amaçladıklarını söylediler. Murat, "Baktım merak ettiğim konularda yeterli kaynak yok, arşiv oluşturmak için yazmaya başladım" dedi.

Ben, blogu kendime arşiv yaratmak yani yazılarımı bir arada tutup gerektiğinde kolayca bulabilmek için oluşturdum. Fakat daha sonra baktım ki, ilgi görüyor, daha ciddi bir şekilde işe sarıldım. Yoksa benim yazdığım konularda yabancı kaynak epeyce vardı zaten. Ama o gün toplantıda söylemediğim bir gerçek de şu: Bu konuda yazmaya başlamamın birinci nedeni, belki de çok sevdiğim müzik hakkında konuşacak kimseyi bulamamış olmamdı. Kendimi bildim bileli müziğe çok büyük ilgi duydum. Ama çevremde benim bu heyecanımı aynı hararetle paylaşan kimse yoktu. Önceleri defterlere kimsenin okumayacağı notlar almaya başlamıştım. Hiçbir zaman günlük tutmadım ama her zaman müzik üzerine notlar aldım. O notlar, yıllar içinde genişledi, olgunlaştı. Profesyonel mecralarda boy göstermeden önce epeyce kendi kendime yazıp çizdim.

Toplantıda benim üzerinde durduğum konulardan birisi de, Türkiye'deki müzik yazarlığının bugünkü durumuna yönelik eleştirilerdi. Elbette herkes yazsın ama çeşit arttıkça da kalite düşmesin. Ukalalık olarak algılanmasını istemem ama düşüncelerimi orada söylediğim netlikte burada da yazacağım. Bugün müzik yazan birçok insan müzik tarihini bilmiyor. Müzik akımlarından haberleri yok. Yeni çıkan birkaç grubu dinliyor ve seviyorlar diye kendilerini müzik yazarı olarak değerlendiriyorlar. Müzik yazarı, müzik tarihine, akımlarına hakim insandır; keman çalmayı bilmese de bir kemancının iyi çalıp çalmadığını değerlendirebilecek deneyime sahiptir; her şeyden önce iyi bir müzik zevki olmalıdır ama o yetmez; müzik bilgisi şarttır. O da yetmez. Yazı yazdığı dile tam hakimiyeti olmalı, duygularını ve düşüncelerini ifade edebilecek yetkinlikte olmalıdır.

Hafife alınacak bir iş değildir müzik yazarlığı. Martin Mull'ın dediği gibi, mimari ile dans etmek değildir. (Bu sözün Frank Zappa'ya ait olduğu da söylenir ama kaynaklar Amerikalı sitcom oyuncusu Martin Mull'a ait olduğunu gösteriyor.) Dinlediğiniz ses ve melodilerin aklınızda yarattığı düşünceleri, yüreğinizde uyandırdığı duyguları belli bir ön bilgi süzgecinden geçirip okuyucuya sunmaktır. Saçma değildir. Zappa, "Rock gazeteciliği çoğunlukla yazamayan insanların, okumayan insanlar için konuşamayan insanlarla yaptığı röportajlardır" demiştir. (Most rock journalism is people who can't write, interviewing people who can't talk, for people who can't read.) Mull'a katılmıyorum ama ne yazık ki bugünkü müzik gazeteciliğine baktığımda Zappa'ya hak vermemem olanaksız.

Neden? 1-Röportajlarda çok klişe sorular soruluyor. Sanki ellerinde her gruba sorulacak genel bir soru listesi var ve onları döndüre döndüre soruyorlar. Grup üzerinde çalışılmadığı, albümlerinin dinlenmediği çok belli oluyor. Ben bu aşamada toplantıda şunu söyledim. Yıllar önce kendime bir ilke edindim; yeni albümü çıkan bir grupla o albümü dinlemeden röportaj yapmam. İşlerin sektörde nasıl yürüdüğünü bilmeyenler için açıklayayım. Bazen bir grup ya da sanatçı ile röportaj olanağı doğuyor ama henüz albümü piyasaya çıkmadan promosyona başlandığı için albüm elinizde olmayabiliyor. Bu durumda plak şirketinin ya da organizatörün röportajdan önce albümü dinlemenizi sağlaması gerek. Aksi halde kitabını okumadığı yazarla konuşmaya giden gazetecilerin durumuna düşersiniz. Hem sanatçıya hem de kendinize saygısızlıktır. Üstelik o röportajdan da hayır gelmez.

Ben bunu söyleyince, Fikir Takımı'nda yer almasa da, toplantının yapıldığı mekanın sahibi Mansur Forutan görüşünü belirtip, "Nasıl yani? Mesela Led Zeppelin sana röportaj verecek olsa, sen de yeni albümünü dinlememiş olsan gitmez misin?" diye sordu. Verdiği örnek çok uç bir örnekti ama ilkemi koruyacağımı belirtince, "Bu Cumhuriyet kafası. Sen Sabah'ta yetişmeliydin" dedi. Sabah'ta yetişmediğime memnunum. Ayrıca bunun şu anda Cumhuriyet'te yazmamla ilgisi yok. Ben orada yazmadan önce bu ilkeyi edinmiştim. Gazeteciliği üniversitede meslek olarak seçtim ve bu mesleği uygularken özen gösterdiğim konular var. Bu da onlardan birisi.

Ayrıca şu da çok önemli. Yurtdışında işler buradaki gibi yürümüyor. Led Zeppelin hiçbir zaman albümünü dinlememiş insana röportaj vermez. Şöyle oluyor yurtdışında: Albüm çıkmadan önce bir seri basın promosyonu olacaksa, röportajı yapacak gazeteciler için özel dinleme seansları düzenleniyor. O seanslara katılmazsanız röportajı yapamıyorsunuz. Yani sizin albümü dinlediğinizden emin oluyorlar. Ben de yurtdışında o tür seanslara katıldım. Orada sanatçılar, bizde Sezen Aksu'nun yaptığı gibi albümünü tanıtmak için evlerine magazin yazarlarını davet etmiyor.

2-Müzik yazan çoğu kişi doğru sorular soracak bilgi birikiminden yoksun olmakla kalmayıp, o soruları iyi bir Türkçe ile de kurgulayamıyor. Açıkçası ben Türkçe yazım hataları nedeniyle birçok blogu okumak istemiyorum. Dile yeterli özeni göstermeyen bir kişinin yazdıklarına karşı baştan olumsuz bir izlenim uyanıyor.

3-Çoğu blog yazarı, yabancı kaynaklardan geçen haberleri kendinden hiçbir şey katmadan doğrudan Türkçe'ye çevirerek yayınlıyor. Sonra bir de bakıyorsunuz aynı haber bütün bloglarda. İngilizce bilmeyenlerin işine yarayabilir belki ama özgünlüğü olmayan, zaten yabancı mecralarda gördüğüm bir yazıyı okumak beni ilgilendirmiyor.

4-Bir müzik yazısında maddi hata kabul edilemez. Naim Dilmener ve Murat Meriç'in de vurguladığı gibi, albüm adı, tarih ya da belli olaylara ilişkin yanlışlar yazıyı derhal öldürür, inandırıcılığını yok eder.

5-Bir müzik yazarının daha çok sevdiği türler olabilir. Hepimizin var. Ancak yazarın sadece kendisi hoşlanmıyor diye iyi bir albüme kötü dememesi gerekir. Örneğin ben country müziği tercih etmiyorum ama bu benim iyi bir country albümünü kötülemem için gerekçe değildir. "Sahnede synth, turntable görünce tüylerimiz diken diken olur bizim" diye yazmıştı birisi. Müzik yazan birisi için ne kadar önyargılı, ne kadar yanlış bir ifade... Müziği, duyduğu ya da hissettirdikleriyle değil, kafasında yerleşmiş inançlarla yargılamak, kanımca dar görüşlülüktür.

Yazıyı çok uzattığımın farkındayım. Ekim ayında gerçekleşen bu toplantıyı yazmak için geciktim. O gün sohbetimizde Naim Dilmener'in de ilginç anılarını dinledik ve güldük.

Ben uzun yıllardır müzikte önemli bir yenilik yapmayan Ajda Pekkan'ın her albüm çıkardığında herkes tarafından günlerce yazılmasını da eleştirdim. Müzik yazarı iyi olandan yana inisiyatif kullanmalı dedim. Ajda'nın Beyonce gibi mayo giymesi belki magazin yazarları için önemli olabilir ama yaptığı albümler müzik yazarlarını günlerce konuşturacak cinsten değildir ne yazık ki... Evet, bu ülkedeki popüler kültürün yönlendirmesi de söz konusu; fakat müzik yazarları olarak yenilik arayanlara, kendisini geliştirenlere ve yaratıcılığa bakalım diyorum.

Bu arada benim burada yazdıklarımı akademik bir çalışmada ortaya koyan bir arkadaşımız var. Cumhuriyet Pazar Dergi'de yazan Ali Deniz Uslu, Marmara Üniversitesi gazetecilik yüksek lisansını müzik medyası ve müzik yazarlığı üzerine yaptı. Tezinin bir bölümünü okudum. Basılıp kitap olursa faydalı olabilir diye düşünüyorum. Bunu da bir bilgi olarak konuyla ilgili kişilere iletmiş olayım.

Avea Tea & Talk toplantılarının ilki böyle geçti. İkincisine katılamadım. Umarım üçüncüde olanları da blog okuyucularıyla paylaşabilirim.

-

2011'in En İyi Albümleri

2011-11-27T16:25:00.015+02:00

Her yıl adet olduğu gibi bu yıl da en çok beğendiğim albümlerin listesini yaptım. 2011 müzik açısından verimli geçti; çok güzel albümler dinledik. Bu listede yer alanlar dışında benim dinlemediğim, ulaşamadığım albümler mutlaka vardır. Ama zamanının önemli bir kısmını yeni çıkan albümleri izlemeye ayıran bir müzik yazarı olarak, kendi radarıma girenler arasından en fazla etkilendiğim 50 albümü belirledim. Kolay olmadı. Burada saydıklarım dışında yıl boyunca dinlediğim birçok iyi albüm de var. Ama listedekiler 2011'i benim için daha yaşanılabilir kılan, allak bullak olduğum anlarda sığındığım, ruhuma dokunan çalışmalar.

Bu albümlerin büyük bir kısmı hakkındaki düşüncelerimi yıl boyunca yazdım. O nedenle ayrıca burada uzun uzun anlatmayı gerekli görmedim. Dileyen blogdaki yazılara da bakabilir. Ancak ilk 10 albümün benim için neden özel olduğunu çok kısa da olsa belirttim.

Ayrıca ilk 15 albümün her birinden birer şarkı seçip videolarını koydum. Onları bir araya getirirsek, 2011'in en iyi şarkılarından bir seçmenin yer aldığı liste de yapılabilir diye düşündüm.

Şimdiden 2012'de dinleyeceğim güzel müziklerin heyecanını duyuyorum. Bol konserli, müzikli bir yıl dilerim herkese.

1-DEAF CENTER - OWL SPLINTERS : Karanlık ve karışık bir labirentte keşfedilmeyi bekleyen pek çok sır barındıran bu albüm tam anlamıyla duvara çarptı beni. 2011’de derinden etkilendiğim olaylar oldu. Yaşanan kaos, dökülen kan, insanlara olan inancımı biraz daha sarstı. Bu duygularımı paylaşabileceğim yakın bir dosttu “Owl Splinters”.

2-FUTURE ISLANDS - ON THE WATER : 80’lerin new wave tarzını punk ve deneysel öğelerle buluşturan müziklerini ve vokalist Sam Herring’in sesindeki tutkulu melankolik hissi çok seviyorum. Aşağıda videosu yer alan "Before the Bridge", 2011'de beni en çok hüzünlendiren şarkıydı. Sözlerindeki içtenlik çok çarpıcı.

3-PJ HARVEY - LET ENGLAND SHAKE : PJ Harvey’in hem bilinen soundunu farklılaştırdığı hem de daha politik olduğu bir albüm. Mesajı ve etkisi çok güçlü. Albümün en önemli özelliği, Harvey’in savaş karşısındaki tavrı ve bir insanın ülkesine karşı beslediği olumlu ve olumsuz duyguları, utancı, gururu, en belirgin şekliyle ortaya koyması.

4-BON IVER - BON IVER : Minimalist çizgiden uzaklaşmayan yalın bir sound ve dinleyeni çarpan kırılgan bir romantizm var albümde. Bon Iver saflığına tutulan bırakamıyor.

5-JAMES BREWSTER - AS A HOVERING INSECT MASS BREAKS YOUR FALL : Atmosferik ses tasarımları ve minimalist yaklaşımıyla, sanki hiç bilmediğim bir evrene soktu beni. Doğaçlama seslerle anlattığı öyküler büyüleyici.

6-BRIAN ENO & RICK HOLLAND - DRUMS BETWEEN THE BELLS: Brian Eno’nun dehasını yansıtan, yaratıcı ve yenilikçi bir albüm. Kurduğu ses manzaraları yıl boyunca birçok günüme soundtrack oldu.

7-OTHER LIVES - TAMER ANIMALS : Orkestrasyon ve şarkı yazımındaki özgünlük bir yana, insanı içine çektiği müzikal maceranın yoğunluğu ayrıca takdirlik.

8-JOHN MAUS - WE MUST BECOME THE PITILESS CENCORS OF OURSELVES : Romantizmi karanlık sözlerle, ince esprileri entelektüel bir bakış açısıyla bir araya getiriyor. Deneyselliğe girişmese de, baştan sona farklı ve melodik bir sound.

9-RADIOHEAD - THE KING OF LIMBS : Grubun en sevdiğim Kid A/Amnesiac döneminin çizgisindeki albüm, dinleyeni çok sayıda farklı olasılıklar öneren özel ve karışık bir ses dünyasının içine sokuyor.

10-ZOMBY- DEDICATION : Bu yıl beni en çok dans ettiren albüm. Karanlık, melankolik bir soundu dans pistine şaşırtıcı bir güzellikte taşıyor.

11-WILD BEASTS - SMOTHER

12-FENNESZ & SAKAMOTO - FLUMINA

13-NILS FRAHM - FELT

14-CONNAN MOCKASIN - FOREVER DELPHIN LOVE

15-KATE BUSH- 50 WORDS FOR SNOW

16-BJÖRK - BIOPHILIA

17-NICOLAS JAAR - SPACE IS ONLY NOISE

18-THE HORRORS- SKYING

19-KING CREOSOTE & JON HOPKINS - DIAMOND MINE

20-YUCK - YUCK

21-BILL CALLAHAN - Apocalypse

22-BEIRUT- THE RIP TIDE

23-JAMES BLAKE - JAMES BLAKE

24-MY BRIGHTEST DIAMOND - ALL THINGS WILL UNWIND

25-THE SOFT MOON- TOTAL DECAY

26-TOM WAITS- BAD AS ME

27-THE FIELD- LOOPING STATE OF MIND

28-FUCKED UP - DAVID COMES TO LIFE

29-tUnE-yArDs - WHOKILL

30-PARENTHETICAL GIRLS - PRIVILEGE PART IV: SYMPATHY FOR SPASTICS

31-JULIANA BARWICK-THE MAGIC PLACE

32-THE DRUMS - PORTAMENTO

33-TIM HECKER- RAVEDEATH, 1972

34-AUSTRA - FEEL IT BREAK

35-IDAHO - YOU WERE A DICK

36-CRYSTAL STILTS- IN LOVE WITH OBLIVION

37-COLIN STETSON - NEW HISTORY WARFARE VOL. 2 : JUDGES

38-The ANTLERS- BURST APART

39-MOBY- DESTROYED

40-TIMBER TIMBRE- CREEP ON CREEPIN’ ON

41-HAUSCHKA- SALON DES AMATEURS

42-THE BRANDT BRAUER FRICK ENSEMBLE- MR. MACHINE

43-FEIST- METALS

44-PETER BRODERICK - MUSIC FOR CONFLUENCE

45-S.C.U.M- AGAIN INTO EYES

46-BIOSPHERE - N-PLANTS

47-BALAM ACAB- WANDER/WONDER

48-ROBIN GUTHRIE - EMERALDS

49-AVISHAI COHEN - SEVEN SEAS

50-SBTRKT-SBTRKT

Vitrindeki Albümler 94: Tom Waits - Bad as Me (ANTI- Records)

2011-11-27T11:08:00.007+02:00

© Zülal Kalkandelen
Cumhuriyet / 27 Kasım 2011

Tom Waits’in 17. stüdyo çalışması “Bad As Me”, kuşkusuz yılın en çok merakla beklenen albümlerindendi. Geçen ay yayımlanan albüm, 2004 tarihli “Real Gone”dan bu yana Waits’in yeni şarkılarına yer verdiği ilk çalışma. 2006’da çıkan "Orphans : Brawlers, Bawlers & Bastards”, sanatçının film ve derleme albümler için yaptığı bazı eski kayıtlar ile yeni şarkılarını bir araya getiren 3 CD’lik bir toplamaydı.

Uzun bir aradan sonra yeni Waits şarkılarını dinleme düşüncesi bile tek başına heyecan verici ama acaba albüm tüm dünyada yarattığı bu heyecanı hak etti mi, yoksa Tom Waits fenomeni miydi bunu yaratan? Albümü dinlerken bu soru aklımdaydı.

Toplam 13 şarkının yer aldığı “Bad as Me” (deluxe versiyonunda fazladan 3 şarkı daha var), müzisyenin önceki albümlerinde de var olan kalp kırıklığı, savaş, günlük yaşamdaki zorluk ve üzüntü gibi temaları işliyor. Waits, bazen öfkeli, bazen umutsuz ve çatallı sesine çok iyi yansıtabildiği duygulardan anlaşıldığı üzere de “Kiss Me” adlı şarkıda olduğu gibi bazen de romantik...

Saksofon, trombon ve bas klarnetin öne çıktığı “Chicago”, enerjik sounduyla duyduğum en iyi albüm açılış şarkılarından birisi. Yeni ve daha özgür bir gelecek için Chicago’ya yapılan göçü anlatan şarkı, gitarda yer alanKeith Richards ve Marc Ribot’u, efsanevi blues mızıkacısı Charlie Musselwhite ile buluşturduğu için de ayrıca çok keyifli.

Keith Richards, “Chicago” dışında “Satisfied” ve “Last Leaf”te de gitarla eşlik ediyor. Bunun yanı sıra, “Last Leaf’te” vokal desteği de vermiş Tom Waits’e. Albümün en güzel baladı “Last Leaf”te bir yaprak, mecazi bir şekilde yaşlılığın yarattığı çöküşe direnişin çağrışım sembolü olarak kullanılmış. “Sonsuza kadar burada olacağım / Ne kadar diye bilmek istersen / Bu ağacı keserlerse / Bir şarkıda çıkar gelirim” diyor Waits.

Albümün belki de en ilginç şarkısı, Tom Waits’in The Rolling Stones’a yanıtı niteliğindeki “Satisfied”. Waits’in “Now Mr Jagger! And Mr Richards! I will scratch where I been itching!” diye boğazı yırtılırcasına bağırdığı şarkı, tahmin edilebileceği gibi grubun “Satisfaction” adlı klasiğinden esinlenmiş. Hissedilir bir gospel etkisini barındıran bu şarkıya karşılık The Rolling Stones ne yanıt verebilir şimdi onu merak ediyorum.

Üzerinde durmak istediğim şarkılardan bir diğeri “Hell Broke Luce”. Red Hot Chili Peppers basçısı Flea’nın da eşlik ettiği parçada geri planda ezan, bomba ve taramalı silah sesleriyle ritmik bir sinemasal atmosfer yaratmış. “Güzel bir evim vardı ama terk ettim, sol sağ sol, O lanet olası bomba sağır etti beni...” diyerek başlayan şarkıda Waits’in sesinden savaşa öfke taşıyor.

“Bad as Me”, müzikal açıdan Tom Waits’in rock, blues, gospel, R & B ve cazı kendine özgü deneysel tarzla buluşturduğu bir çalışma. Başta Keith Richards, Flea, Los Lobos’tan David Hidalgo, Marc Ribot, Charlie Musselwhite, klavyeci Augie Meyers gibi usta isimlerin çaldığı albümü büyük bir zevkle dinliyorum.

Ancak şunu belirtmem gerekir ki, “Bad as Me”, “Real Gone”ın yaptığı şaşırtıcı etkiyi yapmadı; onun çizgisinde ilerliyor. Bu albümde önceki çalışmalara göre keskin bir dönüş yok; daha önceden yaptığını bu defa da çok iyi yapmış Tom Waits. Her zamanki gibi türleri kaynaştırmış, çok sayıda enstrümanla renkli ve dinamik bir sound elde etmiş. Şarkı yazımını ve prodüktörlüğü, yine eşi Kathleen Brennan ile birlikte yürütmüş. Hayat, aşk, hayal kırıklıkları, başarısızlıklar ve kızgınlıklarla örülü Tom Waits dünyasını yine görkemli bir söz ve melodi evreninde kurguluyor.

Öncekilerin çizgisinde olması, iyi olmadığını değil, onlar kadar iyi olduğunu gösterir. İçlerinde daha çok sevebilecekleriniz olsa da, es geçilecek hiçbir şarkı yok albümde. Öyleyse ilk paragrafta sorduğum soruya yanıt vermem gerekirse; “Bad as Me”, yarattığı heyecanı sonuna kadar hak etmiştir. Ancak şapka çıkarırım böyle usta bir işe.

Vitrindeki Albümler 93: Nils Frahm - Felt (Erased Tapes Records)

2011-11-20T11:03:00.005+02:00

© Zülal Kalkandelen
Cumhuriyet / 20 Kasım 2011

Nils Frahm, 29 yaşında Berlinli bir besteci/prodüktör. Çocukluk yıllarından itibaren Çaykovski’nin öğrencilerinden Nahum Brodski’den piyano dersleri almış. Bugüne kadar Ólafur Arnalds, Peter Broderick, Anne Müller ve F. S. Blumm gibi isimlerle işbirliği yaptı ve çeşitli albümler yayınladı.

Berlin’de Durton adlı stüdyosunda çok sayıda müzisyen/grup için kayıt, mastering ve mixing çalışmaları da yapıyor. Örneğin bunların içinde en önemlisi, 2011’de En İyi Albümler listemin 1 numarası Deaf Center’ın “Owl Splinters” adlı çalışmasının da Durton’da kaydedilmiş olması.

Bu yıl çıkan üçüncü solo piyano çalışması “Felt”, modern klasik türünün en iyi örneklerinden birisi. Tamamen kendi kendine, büyük stüdyo ortamının baskısı altında kalmadan bir albüm kaydetmek istemiş Frahm. Bu nedenle de konserlerden ve turdan arta kalan zamanda Berlin’deki ev stüdyosuna kapanmış.

Ama bunu yapmak için bulduğu zaman genellikle gece yarısına denk geldiği için, o saatte komşularını rahatsız etmemek amacıyla bir yöntem geliştirmiş. Piyanonun tellerinin ön kısmına keçe yerleştirerek, sesi hem alçaltmış hem de farklılaştırmış. Tellerin arasına yerleştirilen mikrofonlar nedeniyle, titreşimlerin bile duyulduğu, organik bir sound hakim albümde.

Frahm’ın nefes alıp verişleri, sandalye hareket ederken çıkan tıkırtılar, kapanan kapının çıkardığı ses, uzaktan duyulan konuşmalar, yerdeki parkelerin çıtırtısı, ıslık da kaydın bir parçası. Albümü dinlerken kendinizi adeta Berlin’deki o evde hissetmeniz olanaklı. Ancak bu gerçeklik hissini tam olarak almak için albümün kulaklıkla dinlenmesini öneriyor Frahm.

Albüm kartonetinde, “Bütün bu hışırtılar arasında müzik beklenmedik bir oluşum, bir şans, bir kaza gibi rastlantısal bir hal alıyor. Yüreğim açılıyor ve beni tam olarak neyin bu kadar mutlu ettiğini merak ediyorum” diyor.

Nils Frahm, bunu merak ederken, ben toplam 9 parçanın yer aldığı 43 dakikalık albümde beni neyin mutlu ettiğini biliyorum: Minimal izlenimi veren ama sanki ses mikroskop altında inceleniyormuş izlenimi veren çok ayrıntılı sound ve yalınlığın içtenliği. Gece karanlığında tek başına piyano, orkestra çanı, ksilofon ve tahtadan yapılmış üflemeli çalgılarla ses deneylerine girişen bir müzisyenin heyecanını hissetmek mutlu ediyor beni.

Tuşlara çok yavaşça, her bir sese gerekli zamanı vererek dokunan parmakların yarattığı ambient/modern klasik çizgisinde gelişen elektro-akustik sound insanı geriye doğru bakmaya yönlendirse de, o melankoli hüzün vermiyor. Romantik yanınız ağır basıyor; müziğin içinde yaşayan bir organizma olduğunuzu farz edip, onunla sarılıp sarmalandığınızı düşünüyorsunuz. “Felt” içine çekiyor sizi ve garip bir huzur hissi veriyor.

Frahm, stüdyo dışında farklı yerlerde kayıt yapmaya meraklı bir isim. 2009 tarihli bir önceki albümü “The Bells”i Berlin’de bir kilisede kaydetmişti. Bu defa da albümde kendiliğinden gelişen doğaçlama hissini kaybetmemek için çok dikkat göstermiş; özellikle mastering için uzun zaman harcamış. Albümdeki elektro-akustik dengesi, bir tek 9 dakikaya yaklaşan süresiyle en uzun parça “More”da elektronik lehine değişiyor.

“Felt”, piyano gibi çok eski bir enstrümana farklı yaklaşımı ve sunduğu derinlikli ses dünyası nedeniyle takdire layık bir çalışma. O dünyanın içine girip mutlaka kendi deneyiminizi yaşayın.

John Grant'ten mükemmel performans

2011-11-17T09:37:00.010+02:00

© Zülal Kalkandelen

Dün akşam John Grant'i ikinci kez dinlemek üzere Salon'daydım. Kendisini bu yıl Glastonbury Festivali'nde dinlemiş ve çok beğenmiştim. Olağanüstü güzel bir sesi var John Grant'in. Öyle bir ses ki, bir tek piyano ile büyük bir gruptan çok daha etkili olabiliyor.

Glastonbury'de ana sahneye göre daha küçük olan Park Stage'de akşamüstü çıkmış, çok kalabalık olmayan bir kitleye seslenmişti. En önde durup dinlemiş, festivalin en güzel konserlerinden birine tanık olmuştum.

Aynı deneyimi kapalı bir yerde, üstelik Salon gibi müzisyenle dinleyicinin etkileşimine açık bir mekanda yaşamayı heyecanla bekliyordum. Saat tam 21.30'da Glasto'da da bazı şarkılarda kendisine tuşlu çalgılarda eşlik eden müzisyenle birlikte sahnedeydi John Grant.

Dinleyicileri Türkçe selamladı, şarkı aralarında bol bol Türkçe konuştu. Uzun yıllar Almanya'da yaşadığı için Türklerle sürekli karşılaştığını söyledi. Anlaşılan dile de meraklı, birçok kelimeyi çok düzgün bir şekilde telaffuz edebilir hale gelmiş.

Müzisyenlerin konserlerde şarkıların öyküsünü küçük anekdotlarla anlatması çok hoşuma gider. John Grant de öyle yaptı. Günlük hayattan, ailesinden, arkadaşlarından ne kadar çok esinlendiğini anlamış olduk böylece. "Chicken Bones" adlı şarkısında, adından da tahmin edilebileceği gibi Brooklyn'de yere atılan tavuk kemiklerinden esinlenmiş. Amerika'da bulunanlar bilir; çöp kenarlarında, yerlerde tavuk kemikleri görürsünüz sürekli. Çünkü Amerika, dünyanın en çok tavuk tüketilen ülkesi...

Konserde çaldığı parçaların listesi yandaki fotoğrafta var. Benim tekrar dinlemeyi en çok istediğim şarkı, Grant'in yaşama veda eden büyükannesine yazdığı "Little Pink House"du. Ama müzisyenler kendileri sormadıkça, şarkı ismi bağırarak istek yapmayı hiç sevmiyorum. O nedenle umarım söyler diyerek bekledim.

Sonunda "Şimdi çalacağım şarkıyı büyükannem için yazdım" deyince kendimi tutamayıp "Little Pink House" dedim. Şarkının hikayesini bilmem onu şaşırtmış görününce, "Sizi bu yıl Glastonbury'de izledim" dedim. Böylece başlangıçta sözünü ettiğim müzisyen-dinleyici etkileşimine bir örneği de ben yaşamış oldum.

Asıl sürprizi ise, konser çıkışında yaşadım. Bir grup arkadaşla birlikte imza almak üzere John Grant'in yanına gittik. Sıra bana geldiğinde, John Grant'in "Zülal" demesiyle bir an donakaldım. O anda anlaşıldı ki, sevgili Aslıhan Tuna Grant'e adımı öğretmiş. Böylece ilk kez bir Amerikalı'nın doğru telaffuzla "Zülal" deyişine tanık oldum.

John Grant'e konser posterini imzalattım. Adımı kendi kendine yardım almadan yazışı ayrıca şaşırttı beni. Salon konserinin Glasto performansından bile daha iyi olduğunu söyledim. "Öyle mi diyorsunuz? Gerçekten mi?" dedi. Daha sonra kendisine hoşça kal diyerek Salon'dan ayrıldık.

Bana göre John Grant, bugün müzik dünyasının ozan şarkıcı geleneğini sürdüren en güçlü isimlerinden. Müzik yapmak için gereken yeteneği ve çok kuvvetli bir sesi var. O, gücünü bu ikisinden alıyor. Şarkılarını kendisi yazıyor. Müzik yapmak için bir gruba ihtiyacı yok. Bütün bunların yanında bir de artısı var: Hem çok esprili, hem de dinleyicisiyle çok sıcak bir ilişki kurabiliyor. En kısa zamanda tekrar gelmesini diliyorum.

Grant'in konserde söylediği yeni şarkısı "Vietnam"ı kaydettim. Aşağıdaki videodan izleyebilirsiniz.

(Fotoğraflar ve video bana aittir.)

Kısa ama etkileyici bir konser

2011-11-17T08:59:00.005+02:00

© Zülal Kalkandelen
Cumhuriyet / 17 Kasım 2011

22 yaşındaki Rus asıllı Amerikalı Zola Jesus’ın Babylon’da konser vereceği açıklandığında heyecan duyanlardan biri de bendim. Asıl adı Nika Roza Danilova olan bu genç kadın, müzik dünyasında 2011’de en çok öne çıkan isimlerden birisi. Ama o, pop yıldızları gibi gösterişli fiziği ya da skandallarıyla değil, dinleyeni sarsan güçlü alto sesiyle dikkatleri çekti. Öyle ki, “2000’lerin Siouxsie Sioux’u” diye anılır oldu.

Tahmin edilebileceği gibi adını, en sevdiği yazar Emile Zola ile Jesus’ı birleştirerek oluşturmuş. Opera eğitimi alan, genç yaşına karşın üç albüm yayımlayan Danilova, 2011’de birçok festivale katıldı. Kariyerinin bu parlak döneminde İstanbul’da konser vermesi sevindirici. Çünkü bu, İstanbul’un da müzik alanında dünyada yaşanan gelişmeleri diğer metropollerle eşzamanlı takip etmesi açısından önemli.

Salı akşamı Zola Jesus’ı dinlemek için Babylon’un yolunu tuttuk. 21.15’te sahneye çıkan “Seni Görmem İmkansız” adlı deneysel elektronik müzik ikilisi 45 dakikalık bir performans sergiledi. Zola Jesus sahneye çıktığında saat 22:10’du. Burada bir görüşümü belirtmek isterim. Konserlerde ön grup yer alacaksa, belki de biraz daha erken sahneye çıkmaları gerekir diye düşünüyorum.

Zola Jesus’ın pek çok konser görüntüsünü izledim ve hakkında yazılar okudum. Hepsinden de Danilova’nın sahnede adeta bir tür duygusal boşalma yaşadığı, gözleri kapalı bir şekilde kendine ait ayrı bir dünyadaymış gibi şarkı söyleyerek derin bir atmosfer yarattığı izlenimini edindim.

Bu izlenim, bir yerde onun müziğini de tanımlıyordu. Bu yıl çıkan “Conatus” adlı üçüncü albümünü sadece dinleyip, hiçbir görsele bakmasanız da aynı çıkarsamayı yapabilirsiniz. Synth, davul ve elektronik seslerle yapılandırılan ve nihilist felsefeye referans veren sözlerle kurgulanan o dramatik müziğin ancak böyle bir şekilde sahneye taşınabileceğini düşünürsünüz.

Babylon’daki performansı bu anlamda düşündüğüm gibi değildi. Zola Jesus, bir ara duvarlarlara tırmandı, dinleyicilerin arasına karıştı ve “Vessel” adlı muhteşem şarkıda kabile danslarını andıracak biçimde kendinden geçercesine dans etti ama açıkçası ben daha karanlık ve yoğun bir sunum bekliyordum. “Gözüm açık mikrofonun önünde durup şarkı söylemek bana göre değil. O zaman şarkı sözlerini de unutabiliyorum” demişti bir röportajında. Ama Babylon’da çoğunlukla gözü açık, mikrofonun önündeydi.

Müziğin sunumu hakkında iddialı konuşan bir sanatçı olduğu için bu konuya özellikle dikkat ettim. Yoksa Zola Jesus’ın sesi ve yorumu mükemmeldi. Üstelik konser öncesinde boğazında bir ağrı duyduğunu öğrendim. Buna rağmen dinleyicilere yansıyan hiçbir şey olmadı. Albümde duyduğumuz o müthiş ses, bu defa salonu inletiyordu.

Boyu tahminimce 1.50 civarında, çok ufak tefek bir kadın Danilova. Tayt ve açıldığında yarasa kollarını andıran gri üstüyle çıktığı sahnede, yalın ayak şarkı söyledi. Konser ne yazık ki çok kısa sürdü. 50 dakika yetmedi bize. Umarım yine ağırlarız Zola Jesus’ı.

(Fotoğraf ve videolar bana aittir.)
-

Vitrindeki Albümler 92: David Lynch- Clown - Crazy Clown Time (Play It Again Sam)

2011-11-13T13:35:00.005+02:00

© Zülal Kalkandelen
Cumhuriyet / 13 Kasım 2011

David Lynch’i film yönetmeni olarak tanıyıp, gerçekle düşü birbirine karıştıran ürpertici filmlerini beğeniyle izleyen biriyim. Albüm yayınlayacağını duyunca mutlaka sıra dışı olacağını tahmin ettiğimden epey meraklandım.

Aslında albüm haberi Lynch’i tanıyanlar için büyük bir sürpriz değildi. Çünkü “Blue Velvet”, “Lost Highway”, “Mullholand Drive” gibi efsane filmlerin yönetmeni, eserlerinde özellikle 1950’li, 60’lı yıllara ait müzikleri duyguları harekete geçirmek amacıyla çarpıcı bir biçimde kullanışıyla ünlü bir isim.

Ayrıca Lynch, bugüne kadar soundtrack albümleri için de çeşitli müzisyenlerle çalıştı; Twin Peaks adlı televizyon dizisi için Angelo Badalamenti ile müzik yaptı. 2007’de “The Air Is on Fire” adlı projesi için ses mühendisi Dean Hurley ile birlikte dark ambient türünde bir albüm yayınladı. 2009’da gitarist Dave Jaurequi’nin anısına o güne kadar birlikte çalıştığı müzisyenlerle yaptığı işleri toplayan bir albüm çıkardı.

En son geçen yıl Danger Mouse ve Sparklehorse’un birlikte yayınladığı “Dark Night of the Soul” albümünde “Star Eyes (I Can’t Catch It)” adlı şarkıda vokali üstlendi.

Ama bütün bunların hepsi, daha çok başka müzisyenlerle yaptığı işbirlikleriydi; “Crazy Clown Time”da prodüktörlüğü yine Dean Hurley ile birlikte yürütmüşler ama tamamı David Lynch tarafından yazılan bir çalışma.

Kanımca, Lynch’in “modern blues” diye tanımladığı 14 şarkılık albümü kategorize etmek olanaklı değil. Elektro-pop’tan rock’a, blues’dan drone’a kadar çok çeşitli türlerin karışımı söz konusu. Lynch’in ev stüdyosunda ortaya çıkan kayıtlar büyük ölçüde elektronik; sert gitarların eşlik ettiği rock’a yakın şarkılar da var, dream pop sınırlarına girenler de.

NPR’ın sitesinde bir okuyucu, albüm için “Pere Ubu + Moby + Tom Waits + Nick Cave = Crazy Clown Time” yorumunda bulunmuş. Tamamen katıldığım bir yorum oldu bu. Tek bir isime benzeterek bu albümü tanımlamak olanaklı değil; ama iki isim de yeterli değil. Ancak kendine özgü bir karışım bu albüm hakkında bir fikir verebilir.

Albümde sadece açılış parçası “Pinky’s Dream”de Yeah Yeah Yeahs grubundan Karen O var; diğerlerinde Lynch’in vocoder ve elektronik efektlerle bozulan sesini duyuyoruz. Pinky adlı birisinin rüyalarını anlatan “Pinky’s Dream”, müzik dünyasında genellikle en beğenilen şarkı oldu. Karen O’nun vokali gerçekten de kusursuz ve tam da şarkının rock ruhunu yansıtıyor.

Ama benim en sevdiğim şarkı, albümle aynı taşıyan 7 dakikalık “Crazy Clown Time”. Bir David Lynch müzik albümü denilince benim ilk düşündüğüm ve duymak istediğim, o muhteşem gariplik. Bu duyguyu bana en iyi veren şarkı oldu bu. Bir evin arka bahçesinde yapılan dehşet verici bir partiyi tiz bir sesle anlatan David Lynch’i dinlemek, belki herkese göre değil ama benim tam beklediğim şey. Her an korkunç bir şey olacakmış gibi bir hissi insanın içine yerleştiren o ürpertiyi sevdim.

Lych’in modern hayat hakkındaki şarkı sözleri, aslında albümün genelinde çok da karışık değil. Bir şiir gibi okuduğunuzda pek de bütünlüklü ve çarpıcı bir anlamları yok. Ancak asıl etki, elektronik sesler ve çeşitli efektlerle Lynch’in tuhaf vokali birleşince ortaya çıkıyor. Tam o anda İngilizce’ye “Lynchian” sıfatını kazandıran sanatçıya özgü bir işle karşı karşıya olduğunuzu anlıyorsunuz.

Yine de “Strange and Unpredictable Thinking” adlı şarkıda diş çürümesinden ruhani aydınlanmaya kadar birbiriyle çok ilgisiz konularda yazılmış sözlerin nereye varmak istediğini çıkarsamaya çalışmak yorucu olabilir.

Ama albümün bu yönü de Lynch’e çok uygun. Nasıl onun her filminden “Şimdi bu ne hakkındaydı?” diyerek çıkan çok sayıda insan oluyorsa, bu albümü dinledikten sonra da aynısını söyleyen çok olacak. “Crazy Clown Time”, karanlık, gerilimli, epey garip, oldukça sıra dışı, çok karışık; yani tamamen Lynchvari.

_

Vitrindeki Albümler 91: S.C.U.M -Again Into Eyes (Mute Records)

2011-11-10T12:50:00.006+02:00

© Zülal Kalkandelen
Cumhuriyet / 6 Kasım 2011

S.C.U.M. denince birçok kişinin aklına ilk anda gelecek isim, Amerikalı yazar Valerie Solanas’tır.

1967’de yayımladığı “Society for Cutting Up Men” (Erkek Doğrama Cemiyeti) adlı manifesto ile ayrılıkçı feminist hareketin öncüsüydü. Öz babasının tecavüzüne uğrayan, Katolik okulunda okumayı reddettiği için büyükbabası tarafından kırbaçlanan Solanas, kitapta erkekleri yok edip tamamen kadınlardan oluşan bir toplum yaratma hayalini anlatır.

1968 yılında bir senaryosunu kaybettiği için Andy Warhol’u vurarak öldürme girişiminde bulunan yazar, bugüne kadar edebiyat, sinema ve müzik alanında çeşitli eserlere ilham kaynağı oldu. Bunlardan sonuncusu da goth punk grubu S.C.U.M.

İlk kez 2008’de “Visions Arise” adlı single ile tanıştım grupla. O sıralarda 17-18 yaşlarındaki Londralı gençlerden kurulu grup, Joy Division’ı anımsatan gitarları ve Bauhaus’u çağrıştıran vokal kullanımıyla hemen dikkatimi çekmişti.

Thomas Cohen’ın isyankar vokalini karanlık bir sound ile birleştiren müzikleri, iyi bir goth punk grubunun doğduğunu düşündürtmüştü bana. Düşüncemde haklı çıktım. Grubun Avrupa’da çıktığı turne sırasında her kentte yaptığı kayıtlar gösterdikleri gelişimi ortaya koyuyordu. Özellikle “Warsaw”da, endüstriyel rock/hardcore punk karışımı güçlü bir sound vardı.

Bu yıl grubun adını, daha çok Bob Geldof’un kızı Peaches Geldof’un erkek arkadaşı Thomas aracılığıyla andı müzik basını. Ancak ne zaman ki “Again Into Eyes” adlı ilk albümleri çıktı, o zaman müzikleri de gündeme gelmeye başladı.

Genellikle yapılan değerlendirmeler, S.C.U.M.’ın The Horrors’a çok benzediği yönünde. Bana sorarsanız da, dayanaksız bir yorum değil bu; özellikle saykedelik ve dramatik sound ile bariton vokal nedeniyle müziklerinde örtüşen noktalar var; ancak bu tür örtüşmeler başka gruplarla da olabilir. Örneğin Echo and the Bunnymen'i anımsatıyor bana.

Sonuçta kime benzediklerinden çok önemli olan ortaya çıkan albümün bir bütünlük içinde yansıttığı duygunun dinleyiciye dokunması ve S.C.U.M. bunu oldukça iyi başarıyor.

Müziklerinde dinledikçe büyüyerek insanın içini saran bir his, sarsıcı bir tutku var. 50 saniyelik “Water”daki atmosferik hava, “Paris”te piyanonun melankolizmi, “Summon the Sound”da adeta etrafı ateşe veren gitarların her biri derin ama enerjik bir kayboluş hissi yaratıyor.

Şarkılarında ele aldıkları konuların toplumsal bir yönü yok. Birtakım bireysel saykedelik deneyimlerin ortaya çıkan şarkılar bunlar. Röportajlarından birinde, bazı şarkılarının “bastırılmış arzuları temsil eden renkli şekillerin görsel manifestolarının yol açtığı duygusal çalkantılardan” esinlendiğini söylediler... Bu, nelerden ilham aldıkları hakkında iyi bir fikir veriyor insana.

Grup üyelerinin söylediğine göre, albüm üzerinde çalışırken, Morricone film müziklerini, İngiliz besteci Basil Kirchin’i, Serge Gainsbourg’u ve sürekli Bowie’nin “Low” albümünü dinlemişler. Böyle güçlü bir listenin esinlendirdiği albüm de böyle güzel olur.

Son yıllarda Londra’dan çıkan en iyi gruplardan birisi, güçlü bir soundu var; sağlam bir albüm yapmışlar.

-

Björk, fırtına gibi esti!

2011-11-10T11:02:00.012+02:00

© Zülal Kalkandelen
Cumhuriyet / 9 Kasım 2011

REYKJAVİK- İzlanda’nın başkenti Reykjavik’te ortalığı yıkıp geçen, Atlantik Okyanusu’nu kasıp kavuran fırtınalı bir günün akşamında Björk’ü kendi memleketinde izledim. Son üç yıldır üzerinde çalıştığı ve bu yıl yayımladığı “Biophilia” adlı albümünün İzlanda turnesine yoğun talepten dolayı eklenen dokuzuncu konserdi benim gördüğüm.

Fırtınaya karşın, Harpa adlı adeta bir uzay üssünü andıran muhteşem güzellikte binadaki konser salonu tamamen doluydu. Sokakta yürümenin bile olanaksızlaştığı bir gecede herkes konsere geldiği gibi, tam da vaktinde geldi. Saat tam sekizde başladı konser.

“Biophilia” her ne kadar albüm olarak yayınlansa da, bir müzik albümünden çok daha boyutlu bir proje. İçindeki her şarkı, iPad üzerinde App olarak geliştirilmiş. Müzik, teknoloji ve doğa arasındaki ilişkiyi bugüne kadar işlenmeyen bir derinlikte ve çok çarpıcı bir görsel malzemeyle sunuyor.

Konser öncesinde gördüğüm basın fotoğraflarından etkileyici bir sahne tasarımı olduğunu anlamıştım ancak düşündüğümün ötesinde olağanüstü bir performanstı.

Björk, üzerinde yine sadece onun giyebileceği kadar sıra dışı bir elbise, platform topuklu kocaman ayakkabılar ve başında afro benzeri dev bir kırmızı perukla karşımızdaydı. İzlandalı kadınlardan oluşan 24 kişilik The Graduale Nobili korosu ve üç müzisyen ile birlikte aynı anda selamladı izleyicileri.

Sahnede tanıdık enstrümandan daha çok ilk kez gördüklerimiz vardı. Klavsen, org, bateri, klavye ve synth gibi bilinenlere ek olarak, Biophilia için özel olarak tasarlanan tellerin içine yerleştirilmiş Tesla bobinleri, celeste ile gamelanın birleşiminden oluşan gameleste, tahta ve metalden yapılan dev bir sarkaç görünümündeki arp ve birbirine yapıştırılmış iki kavisli çelikten oluşan hang ile karşılaştık. Elbette Björk’ün kendisinin dokunarak sesler yarattığı iPad de bir enstrüman olarak sahnedeydi.

Işıklar karardığında ortadaki büyük ve iki yanındaki küçük video ekranlarında Biophilia için tasarlanan App ekranı belirdi. Aynı anda David Attenborough’nun sesi duyuldu: “Dinleyin öğrenin ve yaratın.”

Albümdeki her parçasını doğadan aldığı ilhamla yazan Björk, böylece doğa ile müzik arasındaki bağı ortaya koyarken, bir yandan da iPhone ve iPad için tasarlanan App’lerle de müziğin yapısını, sesin oluşumunu görsel olarak anlatıyor; bir başka deyişle müziğin 3D resmini çekiyor.

Yıldırımı anlattğı “Thurderbolt”ta Tesla bobinlerinden elektrik akımı boşalırken, ekranlarda sesle uyumlu şimşeği andıran çizimler beliriyor. “Mutual Core”da tektonik tabakalar arasındaki ilişkiyi anlatmak için korodaki kızlar farklı konumlar alıyor, bir yere kapanıyor bir ellerini havaya kaldırıyor. “Hollow”da insan DNA’sının oluşumu ve proteinler arasındaki karışık ilişkiler, yazıyla anlatılması olanaksız, büyüleyici görseller eşliğinde sunuluyor.

Konserin Biophilia albümüyle ilgili en etkileyici dakikaları, “Crystalline” ve “Mutual Core” olsa da, Björk’ün çok sevilen eski şarkılarını da seslendirmesi güzel bir sürprizdi. “Venus as a Boy”, “Pagan Poetry” ve bis için tekrar geldiğinde ayakkabılarını çıkarıp sahne kenarına oturarak hang eşliğinde tek başına söylediği “One Day” büyük alkış aldı.

1 saat 45 dakikalık konserin kapanışını herkesten ayağa kalkmasını isteyerek, korodaki kızlarla çılgınca dans ettiği “Declare Independence” ile yaptı.

Björk’ü üçüncü kez konserde izledim. Yakında 46 yaşını tamamlıyor ve hâlâ günümüzün en enerjik, en yenilikçi müzisyenlerinden. Sesi hiç yıpranmadı; hâlâ o kendine özgü çocuk saflığıyla söylüyor. Yaratıcı yönetmenliğini üstlendiği Biophilia, dehasının en güçlü kanıtı.

O kadar ki, konserden çıktığımda, “Björk sahnede fırtına gibi esmek için gerekli doğal gücü de herhalde ülkesinin bu meşhur fırtınalarından aldı” dedirtti bana.

KONSERDEN NOTLAR:

-Björk konserin ilk 30 dakikası boyunca seyircilere konuşarak hitap etmedi. Ancak 30. dakikada İzlanda dilinde hoş geldiniz dedi. Konser boyunca da konuşmalarını kendi dilinde yaptığı için, ancak etrafımdakilerin çevirdiği kadarını anlayabildim.

-Konserde Björk'ten ünlü yaşgünü kutlama şarkısı "Happy Birthday"i de İzlanda dilinde dinledik. Tuşlu çalıgıları çalan müzisyen arkadaşının yaşgünüymüş; onun için bunu söyleyerek sürpriz yaptı.

-Harpa salonunun kapasitesi 1800 kişi. Björk'ün orada 9 konser verdiği ve Reykyavik nüfusunun 120 bin olduğu düşünülürse, kentin yaklaşık % 14'ü Björk'ü bu turnede izlemiş demektir. Herhalde bir rekor sayıdır bu da. "İstanbul'da kendi ülkemizden hangi sanatçı bir turnede kentin %14'ü (yani 17 milyon nüfus diye kabul edersek, 2.380.000 kişi) tarafından izlenirdi acaba?" diye düşünmeden edemedim.

- 120 bin nüfuslu bir kentte Harpa gibi içinde restoranı, barı, müzik dükkanı ve hediyelik eşya mağazası olan büyük bir yapı var. 17 milyon nüfuslu İstanbul'da onun gibisi yok. Yıllardır AKM'yi çürümeye terk edenler utansın!

-Biophilia'yı konserde görsellerle birlikte dinledikten sonra, zatan albüm çıktığından bu yana söylediğim fikrim iyice pekişti. Sesin yapısal olarak anlaşılması, müziğin insan zihnindeki yerinin belirlenmesi açısından bu yüzyılda yapılmış çok önemli bir proje. Bugün anlamayanlar olsa da, müzik kitapları yazacak Biophilia'yı.

Hâlâ yaşıyor olursanız, 80 yaşında ne dinliyor olacaksınız?

2011-11-02T11:11:00.008+02:00

Ülkenin zor günler yaşadığı bir dönemden geçiyoruz. Gün geçmiyor ki, bir şiddet olayı patlak vermesin, bir hukuk skandalı yaşanmasın. Böyle kaos dönemlerinde ayakta kalmamı müziğe borçluyum. İlk gençlik yıllarımdan bu yana ne zaman canım sıkkın olsa, müziğe sığınırım.

Elbette müzik hayatımın her anında var; ben notalarla nefes alıp verenlerdenim. Ama özellikle bunalım dönemlerindeki dostluğunun yerini hiçbir insanın varlığı almıyor. Benim için eğlence değil, dosttur müzik; en zor anlara, kimseyle paylaşmadığım duygulara ortak olan ve her zaman yanımda olan tek dost. Belki garip ama gerçek.

Böyle anlardan biriydi bu sabah. Çoğu zaman olduğu gibi, günü Bowie ile başlatmak istedim. Önce "Strangers When We Meet"i dinledim, sonra "Lost Highway" filminin de müziği olan "I'm Deranged" geldi.

Dinlerken düşünüyordum bir yandan da; "Hâlâ yaşıyor olursam, 80 yaşına gelsem de Bowie dinliyor olacağım" dedim içimden. Genellikle müzik zevkinin yaşla değiştiği kabul edilir. Gençken metalci olanların, orta yaşla birlikte rock müziğe, sonra da "easy listening" denilen türe doğru kaydıkları söylenir.

Ben bu tür ön kabullere sıcak bakmadım hiç. Bir insanın hayatı boyunca aynı grubu sevip dinliyor olması çok mu garip? 18'inde Led Zeppelin dinleyen bir insan, 80 yaşında da Led Zeppelin dinleyemez mi? Tabii o yaşta fiziksel olarak yüksek sesli müziği dinleyemiyor olabilir; ama bu sabah ülke gündeminin yarattığı sıkıntı Bowie sevgimle birleşince, aklıma Twitter'daki arkadaşlarıma ve takipçilerime aynı soruyu sormak geldi: "Hâlâ yaşıyor olursanız, 80 yaşında ne dinliyor olacaksınız?"

1400 takipçim var. O saatte soruyu görüp yanıtlayan birçok kişi oldu ve çok farklı yanıtlar geldi. İlk başta bu blog yazısını yazmayı düşünmemiştim aslında ama Yekta Kopan benim RT yaptığım tweetleri görünce, "Başını kaçırdım ama bir anketse sonuçları merak ederim. Blogda okuruz belki" diye yazınca, bunun iyi bir fikir olduğuna karar verdim.

İşte basit bir Twitter anketinden çıkan sonuçlar.

6 kişiden farklı yanıtlar geldiği için, onları adlarını vererek alıntılıyorum.

-"İç sesimi dinlerim" diyen 1 kişi (@anonymousabuser Taner Can)
-"80'de akıl kalırsa iyice caza dönerim herhalde. Nina Simone" diyen 1 kişi (Nilay Örnek)
-"Dünyadan silinmeyecek müzikler var, şöyle bir bakınca yüzyıllardır olanların yüzyıllar sonra da olacağı kanısındayım" diyen 1 kişi (@UmutBabilon UmutBabilonBzkrt )
-"Kimsenin hayatında cazın en ön sırada gelmediğini öğrenmis olduk.! [sad] Benim cevabım Miles Davis olurdu." (Ferit Odman)
-"80 yaşında torun sesinden başka hiç bir ses anlamlı olamaz bence" diyen 1 kişi (Okan Budak)
- "İnsanlar otuzdan sonra bile dinleyecekleri müziğin değişeceğini düşünüyor. Sanki belli türlerde müzik sadece gençler için yapılıyor" (Ayşe Düzkan)

Bu farklı görüşlerin yanı sıra, grup ya da müzisyen adı verenler şunları belirtti.
Yabancı grup/müzisyenler :

-Pink Floyd (8 kişi)
-The Smiths (5 kişi)
-Morrissey (3 kişi)
-David Bowie (3 kişi)
-The Beatles (3 kişi)
-Leonard Cohen (3 kişi)
-Jeff Buckley (3 kişi)
-The Cure (3 kişi)
-Nina Simone (3 kişi)
-Radiohead (2 kişi)
-Bob Dylan (2 kişi)
-Led Zeppelin (2 kişi)
-The Doors (2 kişi)
-Prince
-Johnny Cash
-Michael Jackson
-Philip Glass
-Nirvana
-Pulp
-Depeche Mode
-Björk
-Queen
-Bach
-Aretha Franklin
-Tom Waits
-Janis Joplin
-Zbigniew Preisner
-The Rolling Stones
-Ritchie Blackmore
-Bob Marley
-Deep Purple
-Serge Gainsbourg
-Moby
-Creedence Clearwater Revival
-Bon Iver
-Sade
-Sting
-Mulatu Astatke
-Guns N' Roses
-Rod Stewart
-Interpol
-Nils Petter Molvaer
-Noel Harrison
-The Make-Up
-Slowdive
-Unwound
-Godflesh
-Carlo Gesualdo
-Lynyrd Skynyrd
-Tesla
-50 Cent (Bu ciddi miydi emin olamadım. Çünkü yanında :)) işaretleri vardı.)

Türkiye'den adları 1'er kişi tarafından sayılan yalnızca 5 müzisyen oldu.

-Barış Manço
-Ajda Pekkan
-Sezen Aksu
-İlhan İrem
-Nazan Öncel

Bu listenin de ortaya koyduğu gibi, bu küçük anketin galibi Pink Floyd! Sevgili yeğenim Alper Kural'ın dediği gibi, "40 yıl önce yaptıkları müziğin kalitesine bugün bile yaklaşan yok. O yüzden tabii ki Pink Floyd!" Kendi soruma verdiğim yanıt Bowie olsa da bu sonucun önünde şapka çıkarıyorum.

Herkes çok yaşasın, bol müzikli güzel günler gelsin. Biraz olsun siyasi gündemin bunalımından kurtulmaya çalışırken, yazıyı bu şarkıyla noktalıyorum.

-

Vitrindeki Albümler 90: Björk -Biophilia (One Little Indian)

2011-10-30T10:09:00.005+02:00

© Zülal Kalkandelen
Cumhuriyet / 30 Ekim 2011

2000 yılına girdiğimizde, “21.yüzyılın ilk App albümünü kim yapar?” diye sorsaydınız, “Björk ya da Brian Eno” derdim. İlki yaptı. Yaşadığımız çağın en yaratıcı müzisyenlerinden birisi Björk; her zaman yeniliklerin peşinde oldu, sınırları zorladı, deneysellikten hiç vazgeçmedi ve bütün bunları yaparken de tüm dünyada hayranları olan popüler bir isim olmayı da başardı.

Sekizinci stüdyo albümü “Biophilia”, doğa, müzik ve teknoloji arasında kurulan ilişkinin geldiği en son nokta; insanın gözlerini faltaşı gibi açıp, ağzını açık bırakacak kadar ilginç ve çok farklı bir görsel-işitsel çalışma.

Albümde yer alan 10 yeni parça iPad üzerinde kaydedilmiş. Ses teknisyenleri ve görsel tasarımcılarla bir ekip oluşturan Björk, bir yandan yeni aletler tasarlamış, bir yandan da her bir şarkı için özel App geliştirmiş.

Örneğin İzlanda’nın tek borulu org üreticisi sanatçı Björgvin Tómasson ve Matt Nolan ile birlikte “Gameleste” (Gamelan ile Celeste enstrümanlarının birleştirilmesiyle elde edilmiş) adlı yeni bir alet yaratmış.

“Biophilia” hem geleneksel albüm formatında hem de App albümü olarak yayımlandı. Albümü iPad üzerinde deneyimlemek isterseniz, bambaşka bir dünyaya götürüyor sizi. Önce David Attenborough’nun sesinden Björk’ün bize müzik ve teknoloji aracılığıyla doğanın harikalarını sunduğunu duyuyoruz. Sonra üzerinde 10 tane yıldızın bulunduğu bir galaksi çıkıyor önünüze. Her bir yıldız bir şarkıyı temsil ediyor.

Şarkı sözlerini ve ayrıntılı analizleri okuyup, albümü şarkıları temsil eden renkler eşliğinde dinlemek olanaklı. Ama bir App’in içine girip “Başlat” dediğinizde Björk ve ekibinin her şarkı için yarattığı görsel tasarımlar yani bir tür video oyunu çıkıyor karşınıza. Sadece sesleri değil, görsel tasarımı da değiştirip kontrol edebiliyor, farklı sesler ve ses tonları yaratabiliyor, kendi remikslerinizi yapabiliyorsunuz.

“Thunderbolt” adlı parçada şimşek çakışlarını artırıp yeni vuruşlar ekliyor, “Hollow”da DNA üzerindeki proteinlerin yerini değiştirip ritmi farklılaştırabiliyorsunuz, “Virus”da hastalık yapan mikropları yok edip parçayı uzatabiliyorsunuz.

Bütün bunlar teknoloji ve video meraklıları için olduğu kadar, ses üzerine çalışan profesyonel müzisyenler için de çok ilginç. Ancak “Albümü iPad üzerinden değil, bildiğimiz eski yollardan dinlersem nasıl?” diyorsanız, kanımca Björk’ün bugüne kadar yaptığı en iyi çalışmalardan birisi.

Albümü radyoda çalınamayacak kadar deneysel bulanlar olduğunu biliyorum ama bu zaten Björk gibi bir sanatçının umurunda değil. Yine de öyle düşünenlerin albümü birkaç kere can kulağıyla dinlemesini öneririm. İlk dinleyişte değilse de, insanı zamanla yakalayan çok güzel şarkılar var “Biophilia”da.

Her bir şarkı için evrenden ve insan hayatından bir tema belirlemiş Björk. Örneğin “Hollow”da odak noktası, tek hücreli varlıklardan insana doğru giden evrim ve DNA’nın gelişimi; “Mutual Core”da yer kabuğundaki tabakaların duygularla ilişkisi; “Virus”da kendi kendini yok eden ve tedavisi olmayan ilişkiler. Şarkı sözlerinde doğa olayları ile duygular arasında kurulan ilişkiler son derece etkileyici.

Akustik ile elektroniği içi içe geçiren, herhangi bir tür içinde tanımlaması zor, karışık bir sound söz konusu albümde. Ben müziğin görselleştirilmesi konusunda hassas olan insanlardan biriyim. Müziğin öncelikle kulağa hitap ettiğini ve bu nedenle görsel unsurlarla fazla ilişkilendirildiğinde geri plana düşeceğinden çekinirim. "Peki burada da öyle bir çekincen yok mu?" diye sorarsanız, yapılan çalışmayı görüğ albümü dinledikten sonra "yok" derim.

Çünkü her ne kadar App albümü olarak yapılandırılsa da, şarkılar kendi kendine de var olacak kadar karakter sahibi. App'ler üzerinden elde edilen deneyim ile albüm deneyimi bambaşka. Her ikisi de ayrı bir dünya açıyor izleyene/dinleyiciye.

Müzik üretme, dinleme ve müziği dinleyiciye sunma yöntemlerinde çok çarpıcı bir devrim yaratıyor “Biophilia”. Mutlaka bundan sonra gelenlere yol gösterici olacak önemli bir ilk. Müziğe eşlik edecek görseller sunmuyor, müziğin resmini çekiyor.

-

Video: Billie not on Holiday

2011-10-27T20:56:00.003+03:00

Bu grubu Beyoğlu sokaklarında çalarken görmüş olabilirsiniz. Ben de ilk kez bir gece Asmalımescit'te yürürken duymuştum. Hatta yanımda Barış Akpolat vardı. Müzik hoşumuza gidince durup bir süre dinlemiş, sonra gidip Billie ile konuşmuştuk.

Onları ikinci kez bu yaz Çeşme'de bir bahçede düzenlenen yemekte dinledim. Çimenlerin üzerinde çalıyorlardı. Hafta başında Akbank Caz Festivali'nin Kampüste Caz etkinlikleri için trenle Eskişehir'e giderken Billie not on Holiday ile yine karşılaştım. Bu defa sokakta değil, trende dinledim grubu.

Neşeli, insanı mutlu eden bir müzik yapıyorlar. Billie ile bir ara sohbet ettim. Yaklaşık bir yıldır İngiltere ile İstanbul arasında gidip geliyormuş. Biraz Türkçe bile öğrenmiş. Grubun adını Billie Holiday'den esinlenerek koymuşlar. Hem o efsane sese hayran olduklarından, hem kendi ismi Billie olduğundan, hem de ilginç olacağını düşündüklerinden...

Siz de onlara İstanbul sokaklarında hiç beklemediğiniz bir yerde rastlarsanız hızla geçip gitmeyin, durup dinleyin.

"Bu akşam Van için…"

2011-10-26T09:42:00.006+03:00

© Zülal Kalkandelen
Cumhuriyet / 26 Ekim 2011

Akbank Caz Festivali’nin “Kampüste Caz” etkinlikleri, üniversite, özel sektör ve sanatçı işbirliğinin en iyi örneklerinden birisi. 21. yılını kutlayan festival kapsamında bu yıl, İstanbul’un yanı sıra, Eskişehir, Ankara, Trabzon, Erzurum, Adana, Kayseri, Konya ve Bursa’da da konserler düzenleniyor.

10 ilde toplam 14 konser olarak planlanan Kampüste Caz’ın ilk programında Van da vardı; ancak oradaki konser deprem nedeniyle iptal edilmek zorunda kaldı. Üniversite gençliğini kendi kampuslarında cazla buluşturan bu etkinliği yerinde görmek üzere pazartesi günü trenle Eskişehir’e gittik.

Sahnede, festivalin Anadolu konserlerinin bu yılki konuğu, ülkemizin yetenekli caz müzisyenlerinden, basçı Alp Ersönmez vardı. Sanatçının bu yıl yayımladığı ilk solo çalışması “Yazısız” albümünün adını taşıyan konserde, kendisine saksofonda Engin Recepoğulları, klavyede Can Çankaya ve davulda Ediz Hafızoğlu eşlik etti.

Anadolu Üniversitesi’nin yaklaşık 400 kişilik Sinema Anadolu Salonu, basın mensupları ve birkaç öğretim üyesi dışında tamamen öğrenciler tarafından doldurulmuştu. Ülkenin içinde bulunduğu zor dönemde sahneye çıkan Ersönmez’in müzisyen olarak dile getirdiği şu sözler çarpıcıydı:

“Türkiye gibi bir memlekette müzisyen olmak çok zor. Her gün başka bir olay oluyor. Bitmeyen bir terör var, insanların evleri başlarına yıkılıyor. Biz aslında Van’a da gidecektik ama gidemiyoruz. Bu akşam Van için çalıyoruz. Kampuslarda çalmak çok güzel. Böyle bir festivali düzenledikleri için Akbank Sanat’a, organizasyonu yapan Pozitif’e ve Anadolu Üniversitesi’ne çok teşekkür ederiz. Bu ülkede hâlâ yaşamak istediğimiz için de kendimize teşekkür ederiz.”

Grup, daha sonra Twitter üzerinden yaptığı açıklamada, konserin kendilerine yapılmış olan ödemesini Van’a bağışlayacağını duyurdu. Akbank Caz'ın "Kampüste Caz" konserlerinin tümünün gelirleri de, Van için toplanan yardım kampanyasına aktarılacak.

Eskişehir'de “Yazısız” albümünün açılış parçası “SFG” ile başlayan konserde, aynı albümden “Beşik”, “Burada Yaralı Biri Var” ve “Zorla Güzellik”i de dinledik.

Ayrıca Ersönmez’in İlhan Erşahin’le yer aldığı projesi Istanbul Sessions ile kaydettiği “Night Rider” albümünden “Gece İnerken” adlı parçanın yanı sıra, “Kaldığımız Yerden” ve “Beyoğlu Blues” gibi kompozisyonlar da çalındı.

Basın diğer sesleri geri plana ittiği bir konser değil; her bir enstrümanın diğerleriyle özgürce etkileşim kurduğu, yer yer Miles Davis’e de selam gönderen enerjik bir performanstı.

Konserin sonunda Alp Ersönmez’in dile getirdiği anlamlı bir dileği daha vardı. “Üniversiteler soran, sorgulayan, kendisine ve çevresine faydalı insan yetiştirme görevini üstlenen kurumlar olmalı. Umarım bu misyonu unutmayan Anadolu Üniversitesi gibi üniversiteler artar” dedi.

“Kampüste Caz” gibi etkinlikler, Ersönmez’in tarif ettiği aydın gençlerin yetiştirilmesinde önemli bir katkı.

-

Neşeyle hüznün en dengeli bileşimi

2011-10-24T08:26:00.005+03:00

© Zülal Kalkandelen
Cumhuriyet / 24 Ekim 2011

Lütfi Kırdar Kongre ve Sergi Sarayı daha önce herkesin birlikte dans ettiği bir konsere sahne oldu mu emin değilim ama cuma akşamı bir ilk yaşanmış olabilir. Fransız müzisyen Zaz’ın (asıl adıyla Isabelle Geffroy) konseri çocuk, genç, yaşlı, kadın ve erkek bütün kesimleri buluşturup, aynı müzikle coşturdu. Girişte patlayan flaşlardan ünlülerin de konsere büyük ilgi gösterdiklleri anlaşılıyordu. Bir caz festivalinde hiç alışık olunmayan görüntüler vardı o gece.

Daha ilk albümünü geçen yıl yayımlayan bir müzisyenin böylesine büyük bir talep görmesi şaşırtıcı. Beyoğlu’nda İstiklal Caddesi üzerinde yürürken mağazalardan bir yıl boyunca onun müziklerini duyduk, restoranlara gittiğimizde Zaz dinledik, DJ’ler onun şarkılarını çaldı. Bu durum sadece bizim ülkemize özgü de değil; 2010’da Avrupa’da “En Beğenilen Fransız Şarkıcı” unvanının sahibi oldu.

Neydi Zaz’ın müziğini her yaşa ve her kesime yakın kılan? Konserde bu sorunun yanıtını buldum. Sesi Edith Piaf’ı andırsa da, onunki gibi can yakıcı bir hüzün yok Zaz’da. Gençliğin hayal kırıklıkları var ama aynı zamanda umutlu. Müziğinin yansıttığı ruh hali, insanı pasifize edip sindirmiyor, tersine iyi hissettirip hareketlendiriyor.

Arada bir Piaf gibi sahnenin ortasındaki sandalyenin üzerine oturup, tek bir gitar eşliğinde söylediği daha hüzünlü anlar da var; fakat onun hemen ardından başlıyor el çırpmaya, hoplayıp zıplamaya. Siyah elbise giymiş ama enine rengarenk çizgili çorapları ve bir teki sarı, diğeri portakal rengi ayakkabılarıyla sahnede çocuklar gibi şen.

Aslında şovuna başlamadan önce kağıda yazıp Türkçe okuduğu metinden bunun arkasındaki nedeni de açıkladı Zaz. “Birkaç yıl önce çok önemli bir karar verdim. Başkalarını mutlu etmek için önce kendimi sevmeliyim. Bu, kendime de çok güzel bir hediyedir” dedi. İngilizce konuşamadığı için dinleyiciler arasından Fransızca bilen iki genci bulup onlar aracılığıyla verdi mesajını.

Sahnede caz müzisyenlerinin ciddiyetinden uzak, daha çok bir varyete şarkıcısı gibi ama yapmacık değil; sokak şarkıcılığı yaptığı dönemde edindiği sıcak tavırlarını büyük bir kapalı salona da aynen yansıtabiliyor. Müzik çalışmalarına 5 yaşında başlayıp, konservatuarda piyano, gitar, müzik teorisi ve koro şarkıcılığı eğitimi almış bir müzisyen Zaz. 14 yaşında bir blues grubuna katılmış, daha sonra çeşitli caz gruplarında yer almış. Konserdeki rahatlığı ve doğallığı, genç yaşına karşın, çok erken yaşta sahne tozu yutmasından kaynaklanıyor belli ki.

Sanatçı, caz, swing, blues ve şansonları pop unsurlarıyla buluşturup yorumladığı kendi adını taşıyan ilk albümünün birinci parçası “Les passants”la açtı konseri. Kontrbasları yolda kırıldığı için yoktu; ama ekibiyle birlikte, ülkemizde de çok sevilen albümden dokuz şarkı seslendirdi.

Bir ara aldı bagetleri eline bateri çaldı, elleriyle ağzını kapatıp kazoo taklidi yaptı, hayali trompetini çaldı, arada bir hüzünlendirdi, alkışlarla dinleyiciye ritim tutturdu ve sonunda “Je Veux” adlı şarkısında istisnasız salondaki herkesi ayağa kaldırıp dans ettirdi. Oturdukları yerden kalkıp sahnenin önüne yığılan hayranlarının ellerini sıktı; Lütfi Kırdar Salonu, birden Cemil Topuzlu Açıkhava Tiyatrosu’na döndü.

Konsere gösterilen aşırı ilgi, “Bu kadar abartacak ne var?” sorusunu sordurdu bazılarına. Zaz kadar ve ondan daha iyi müzisyenlerin yarısı boş salonlarda çaldığı bir ülke burası. Zaz, bir fenomen haline geldiği için ilgi biraz abartılıydı ama sonuçta çok güzel sesli ve yetenekli bir müzisyeni dinledik.

-

Video: GusGus - "Within You"

2011-10-23T13:49:00.003+03:00

22.10.2011- Salon konserinden video
Grubun ana vokalisti Daniel Agust Haraldsson'un sesi elbette çok güzel elbette ama ben özellikle Högni Egilsson'un sesini çok seviyorum. Bu şarkıda o söylüyor.

Video: Zaz - "Je Veux"

2011-10-23T12:03:00.003+03:00

Zaz'ın Lütfi Kırdar Kongre ve Sergi Sarayı'ndaki konserinden.

Vitrindeki Albümler 89 : Apparat - The Devil's Walk (Mute Records)

2011-10-23T11:32:00.005+03:00

© Zülal Kalkandelen
Cumhuriyet / 23 Ekim 2011

Berlinli DJ Prodüktör Apparat (asıl adıyla Sascha Ring) son on yılın en üretken isimlerinden. 2001’de kendisinin kurduğu Shitkatapult'tan çıkan “Multifunktionsebene” adlı ilk albümünden bu yana çok sayıda işbirliği yaptı; Alman DJ Prodüktör Ellen Allien’la birlikte, onun sahibi olduğu BPitch Control’dan “Orchestra of Bubbles” adlı albümü çıkardı.

2007’de çıkan “Walls” o yılın en iyi dream pop albümlerinden biriydi. Elektronik müziğin başarılı ikilisi Modeselektor’la “Moderat” adı altında bir araya geldi ve 2008’de grupla aynı adı taşıyan bir albüm yayınladı. “Hayatının kulüp yanını” ise, geçen yıl DJ Kicks adlı bir mix albümde özetledi.

Bu yıl da Walls’dan sonra kendi müziğini yayınladığı yeni albümü “The Devil’s Walk” çıktı. Apparat, house, dream pop, IDM, modern tekno, ambient gibi eklektik bir müzikal palette çalışan bir müzisyen. Yeni albümü de electro-shoegaze türünün en iyi örneklerinden.

“The Devil’s Walk”, vokal ağırlıklı elektronik müziğin popüler olduğu bir dönemde çıktı. Albümü James Blake’in çalışmalarına benzetenler de var. Hatta bir yerde “James Blake’in Alman versiyonu” yazıldığını okudum. Her iki müzisyen de vokalle ses manzaraları birleştirme ekolünü sürdürdüğü için onaylanabilir bir benzetme bu. Ancak James Blake’de dubstep etkisi çok açık. Apparat’ın yeni albümünde onun ki kadar belirgin bir etkisi olmasa da, “Candil De La Calle” adlı parçada dubstep sularına girdiği kesin.

Apparat’ın prodüksiyonda ve düzenlemelerdeki yeteneği, yumuşak vokaliyle birleşince albüme hissedilir bir melankolizm katılmış. “Walls”un aksine dans pistlerinden uzaklaşıp, iç dünyasına dönmüş. Bir tek “Ash/ Black Veil” ve “Song of Los” adlı şarkılarda hareketlenip dans pistine yavaşça adım atıyor ve “Ben hala buradayım; tamamen terk etmedim” diyor.

Bunların dışında piyano, yaylılar ve gitarla yavaş yavaş gelişip, ambient sınırlarında gezen dramatik şarkılarla dolu “The Devil’s Walk”. Dinlerken insana kendi hayal ettiği bir filmi düşündürüyor; henüz çekilmemiş ama başrolünde kendinizin oynadığı bir filmin müziği gibi. Kişiler, olaylar, mekanlar, anılar akıp gidiyor gözünüzün önünden. Geçmişe özlem duyarken, aynı zamanda pişmanlıklarınız da geliyor aklınıza. Sonra “Black Water”ın sonundaki yağmur seslerini duyup diyorsunuz ki kendinize: “Bırak bu anıları; bu şeytanın yürüyüşü. Geçmişe değil, geleceğe dön!” Albüm bitiyor, sonra yeniden play tuşuna gidiyor eliniz...

Apparat’ı daha önce DJ setinde birkaç kere izledim; ama bir grupla birlikte sadece kendi müziğini çalacağı bir konserde ilk kez aralık ayında Babylon’da dinleyeceğim. Heyecanla bekliyorum.

Apparat- The Devil's Walk by apparat

-

Etkileyici Bir Modern Caz Gecesi

2011-10-22T09:42:00.010+03:00

Hint asıllı Amerikalı piyanist ve besteci Vijay Iyer, 21. Akbank Caz Festivali kapsamında kendi adını taşıyan üçlüsüyle birlikte salı akşamı bir konser verdi. Kendisine davulda Marcus Gilmore ve basta Stephen Crump’ın eşlik ettiği sanatçı, Babylon’da İstanbul dinleyicisiyle ilk kez buluştu.

Geçen yıl “Historicity” albümüyle En İyi Enstrümantal Caz Albümü dalında Grammy ödülüne aday gösterilen Iyer, bu yıl çıkan yeni çalışması “Tirtha” ile adından çok söz ettiriyor.

Konserde “Historicity” ve “Solo” dahil olmak üzere eski albümlerinden de örnekler sunan Vijay Iyer Trio’nun konseri, modern caz dinleyicileri için etkileyici bir performanstı. 2010’da Caz Gazetecileri Derneği tarafından “Yılın Müzisyeni” seçilen 40 yaşındaki sanatçı sorularımı yanıtladı.

Gitarist Prasanna ve tabla çalgıcısı Nitin Mitta ile kaydettiğiniz “Tirtha” adlı albümünüz Güney Hindistan’ın geleneneksel Karnatik müziği ile cazı buluşturuyor. Bunu yaparken aynı zamanda belirgin bir tarz yaratmak zor olsa gerek.

Farklı disiplin ve geleneklere sahip müzisyenlerle işbirliği yapıyorum ama biz tarzları karıştırmayı amaçlamıyoruz. Biz sadece bildiklerimize dayanarak yapıyı temelden birlikte geliştirip kurmaya çalışıyoruz. Hint müziği üzerine eğitim aldım; bu benim köklerimden gelen bir şey ve benim üzerimde büyük etkisi var. Ama aynı zamanda Afrika perküsyonu, Avrupa klasik müziği, modern düzenleme teknikleri ve elektronik müzik eğitimi de aldım. Bunların hepsi eşit derecede etkili. Kendime özgü bir sound geliştirmeye çalıştım elbette. Steve Coleman, Roscoe Mitchell, George Lewis, Wadada Leo Smith gibi saygın isimlerle çalışarak her tür bilgiyi edinebilmek için sürekli çalışmak gerektiğini öğrendim. Bildiğimiz her şey, yarattığımızın bir parçası olur.

Hindistanlı bir aileden geliyorsunuz ama Amerika’da doğup yetiştiniz. Bir insanın kökeni caz gibi bir müzik türünde yaptığı çalışmaları etkiler mi sizce?

Ancak yetişkin bir insan haline geldiğimde kökenlerimle bu anlamda yüz yüze geldim ve bir sanatçı olarak beni etkilemesine izin verdim. Daha önceden Hint müziği üzerine eğitim almamıştım. 20 yaşımdan itibaren daha çok takip etmeye başladım. Öğrenebileceğim her şeyi öğrenmeye gayret ettim; özellikle ritmik yapısı üzerine çalıştım ve Hint müzisyenlerle işbirliği yapma olanağı buldum. Evet, bu müzikle özellikle kökenlerim nedeniyle ilgiliyim ama genel olarak yaptığım müziğin gelişimini bütünüyle etkiledi mi bilmiyorum. Eğer bu anlamda bir etkiden söz edeceksem, o daha çok “hakiki” caz ya da “geleneksel caz” için söylenebilir.

Dünyada kendi yerel motiflerini müziğin içine yerleştiren ve yaptıkları müziğe caz adını veren çok sayıda insan var. Bizler de Amerika’da müziğin kökenlerinden çok uzaklardayız. Cazın başlangıcından bu yana, bu müziğin tarihi ya da toplumsal kökenleriyle hiçbir bağlantısı olmayan insanlar büyük isimler haline geliyor. Bix Beiderbecke, Paul Whiteman, Jack Teagarden, Bill Evans, Keith Jarrett, Brad Mehldau gibi birçok ismin kökenleri, caz müziğinin doğduğu Afrikalı Amerikan toplumunun dışında ama aynı soru onlara pek sorulmuyor.

Kariyerinize başladığınızda sizi tavsiyeleriyle yönlendirip destekleyen bir müzisyen oldu mu?

1994-2000 yılları arasında Steve Coleman’la çalıştım. Açıkçası, sanatçı olmak için adım atmama o yardım etti. Onunla tanıştığımda hala fizikle uğraşıyordum ve hala müziğe başlamak için gereken adımı atmamıştım. Ama Steve beni müzisyen olarak ciddiye aldı. Büyük zariflik ve sabır göstererek, kendisiyle çalışmam için bana çok önemli fırsatlar sundu. Müzik alanındaki gelişmem, bu deneyimler sayesinde mümkün oldu.

Hem piyano hem de keman çalan bir müzisyen olarak hangisi gerçek tutkunuz?
Piyano. Keman çalmayı 18 yaşımda bıraktım. Aynen 23 yaşımda fizik alanında çalışmayı bıraktığım gibi.

"MÜZİSYEN OLARAK MANTIK DIŞI BİR ALANA GEÇMENİZ LAZIM"

Ethio-caz’ın kurucusu Mulatu Astatke, “Müzisyenler, farklı kimyasallarla çalışan bilim insanları gibidir. Müzik ve bilim arasında fark yoktur; sadece biz sesle çalışırız. Bizler, ses üzerine çalışan bilim insanıyız” diyor. Siz de Yale Üniversitesi’nde matematik ve fizik okuduktan sonra, yine Yale’de fizik dalında yüksek lisans, California Üniversitesi’nde de Teknoloji ve Sanat doktorası yaptınız. Matematik ve fizik alanında akademik kariyer yapan bir müzisyen olarak katılıyor musunuz Astatke’ye?

Katılıyorum ve Astatke’nin hayranlarındanım. Ama ben şunu da eklerdim: Biz duygularla da çalışıyoruz. Müzik deneyimi her şeyden önce duygularla ilgili. Bir müzisyen olarak insanlarla iletişim kurabilmek için, gerçekten bilimsel mantığın ötesinde mantık dışı bir alana geçmeniz lazım.

“Tirtha” adlı albümünüzü eski çalışmalarınıza göre kıyaslarsanız, kayıt süreci açısından bir fark var mıydı?

“Tirtha”, Hindistan’ın güney kesimindeki kentlerde yetişip şu anda Amerika’da yaşayan iki müzisyenle yaptığım bir işbirliği. Çok ortak noktamız olduğundan, onlarla müzik yapmak, sanki kuzenlerimle takılmak gibi; çok eğlenceli ve kolay. Amerikalı caz müzisyenleriyle yaptığım çalışmalar gibi değildi. Çünkü burada müziğe yansıttığımız, bize esin veren alan biraz farklıydı ama işbirliği süreci diğer projelerimle birbirine çok yakın.

Bugüne kadar yaptığınız çok sayıda müzikal işbirliği arasında hangisi sizin için ayrı bir öneme sahip ve çalışmayı hayal ettiğiniz birisi var mı?

Yaptığım işbirliklerinin hepsinden gurur duyarım. Rudresh Mahanthappa ikilisi, Şair Mike Ladd’le yaptığımız çok yönlü çalışmalar, Steve Lehman ve Tyshawn Sorey’le yer aldığımız Fieldwork caz kolektifi, “Tirtha” için Prasanna ve Nitin Mitta ile kurduğumuz grup, elbette Marcus Gilmore ve Stephan Crump’la oluşturduğum kendi üçlüm ve Craig Taborn’la kurduğumuz ikili. Ayrıca Steve Coleman, Roscoe Mitchell, ve Wadada Leo Smith ile çalışmaktan çok hoşlandım. Zakir Hussain, Roy Haynes ya da Geri Allen’le çalışmayı da çok isterim.

Rap grubu Das Racist ile “Free Jazzmataz” adlı bir parça kaydettiniz. Onlarla Twitter’da tanıştığınızı biliyorum ama merak ettiğim kayıt süreci nasıldı?

Şarkının yapımcılığını birlikte üstlendik. Stüdyoda kısa bir birliktelik olsa da, aramızdaki dostluk Twitter’da zaten kurulmuştu. Bir araya gelip, istediğimiz sesleri yaratarak eğlendik. Ben analog synth, Victor (Kool A.D.) perküsyon çalarken doğaçlama birkaç parça çıktı ortaya. En sevdiklerinden birini seçip ona söz yazdılar. Tekrar duyduğumda benim için de güzel bir sürpriz oldu.

Sınırları zorlayan caz müzisyenlerinden birisiniz. M.I.A.’nın “Galang” ve Michael Jackson’ın “Human Nature” adlı şarkılarını yeniden yorumladınız. Bu şekilde başka çalışmalarınız da olacak mı? Olacaksa, bir yeniden yorumlamak istediğiniz bir müzik parçasında ne gibi özellikler arıyorsunuz?

Üçlü olarak yeni bir albüm kaydettik, orada beş parçayı yeniden yorumladık. Sanırım piano üçlüsünün etki alanından çıkmamı sağlayacak müziklere yöneliyorum. Daha sonra da onu nasıl bir yaklaşımla yeniden yorumlayıp, yeniden yaratabileceğimizi bulmaya çalışıyorum.

Hem beste yapıyor, hem albüm kaydediyor hem de konserler veriyorsunuz. Hangisini en çok severek yapıyorsunuz?

Canlı performansın verdiği heyecan, benim temel müzik yapma nedenim. Son zamanlarda özellikle başkalarının benim bestelerimi çalmasını dinlemekten de epeyce zevk almaya başladım. Bu nedenle beste yapmayı da seviyorum.

Birkaç yıl önce bir yerde “Kişisel hayatım yok! Dürüst olmak gerekirse sadece çalışıyorum ve kendimi gülünç duruma düşürmemeye çalışıyorum” dediğinizi okumuştum. Hâlâ aynı mı durum?

Hâlâ sürekli çalışıyorum ama gülünç duruma düşmemek için uğraşmayı bıraktım. Artık akışına bıraktım!

-

Video: Salon'daki mum konseri (19.10.2011)

2011-10-20T17:56:00.003+03:00

Salon'da durduğum yer sahneyi doğrudan gören bir yer değildi. O nedenle videolardaki bakış açısı biraz eğimli.

Grubun yeni şarkısı:

İzlanda'dan deneysel pop

2011-10-18T09:39:00.007+03:00

© Zülal Kalkandelen
Cumhuriyet / 18 Ekim 2011

İzlanda, müzik dünyasına, çalışmalarında deneyselliğe yer veren çok sayıda önemli isim kazandırmış bir ülke. Björk, Amiina, FM Belfast, GusGus, Jonsi, Ólöf ve Ólafur Arnalds, Sigur Rós, Emiliana Torrini gibi müziklerinde deneyselliğe açık olan müzisyen ve gruplar hep bu ülkeden çıktı. 18-19 Ekim’de Salon’da iki konser verecek olan múm da bunlardan birisi.

Müziklerinde analog ve dijital teknolojilerle tasarlanan farklı ses tasarımlarına yer veren múm grubu, yaklaşık 14 yıl önce kuruldu. Bugüne kadar farklı müzisyenlerle çalıştıkları, folktronica ya da electrofolk'a yakın duran beş albüm yayınladılar. múm’un kurucularından, aynı zamanda bir şair olan Örvar Smárason, Rock'n Coke Festival için diğer grubu FM Belfast 'la birlikte bir süre önce İstanbul’a geldi. İKSV Binası'ndaki X Restoran'da kendisiyle buluşup konuşma fırsatımız oldu.

İstanbul’a geldiniz mi daha önce?

Daha önce bir kez daha gelmiştim. Bir DJ performansıydı, o zaman kente gün batarken varıp, tek gece kalarak dönmüştüm. Bu kez ilk defa gündüz de görüyorum güzel İstanbul’u.

Rock'n Coke'u nasıl buldunuz?

Harikaydı! Çok eğlendim. İyi vakit geçirdim.

18-19 Ekim'de İstanbul'da bu defa múm'la çalacaksınız. Grubun diğer kurucu üyesi Gunnar ve siz daha önce başka bir gruptaydınız. múm deneyimi nasıl başladı?

Yaklaşık 13-14 yıl önceydi. Evet, Gunnar ve ben bir rock grubundaydık ama sürekli müzik yapabileceğimiz bir grup kurmayı istiyorduk. Birlikte çalışıp eve döndüğümüzde, içimizde “Ben elektronik müzik yapmak istiyorum” şeklinde bir istek belirdiğini fark ettik. Bu istekle başladı. Bu nedenle ilk çalışmalarımız tamamen elektronikti. Daha sonra diğer grubumuz dağıldı ve múm asıl grubumuz oldu.

Bugüne kadar farklı müzisyenlerle çalıştınız. Şu anda grupta kaç üye var? Solo çalışmalarıyla beğeni kazanan Ólöf Arnalds da hâlâ sizinle mi?

Durum biraz karışık. Temelde Gunnar ve ben varız; müziğin büyük kısmını biz yapıyoruz. Ayrıca sürekli grupta yer alan beş üyemiz daha var. Onların dışında zaman zaman bizimle işbirliği yapanlar oluyor. Ólöf, son albümde bizimleydi, gelecek albümde de olacak sanıyorum.

2009’da beşinci albümünüz “Sing Along to Songs You Don’t Know” yayımlandı. O tarihten beri neler yapıyorsunuz?

Yaklaşık bir yıl turdaydık. Sonra da ben FM Belfast’la tura çıktım. Geçen kış da üniversiteye geri döndüm. Gelecek yıl yeni albüm yayınlamayı planlıyoruz.

Yaşadığınız coğrafya özel bir yer. Grubun soundunda ne ölçüde etkili oluyor?

Bizi asıl etkileyen unsur, içinde yaşadığımız topluluk, Sigur Ros gibi gruplarda müzik yapan diğer arkadaşlarımız. Ve elbette daha gençken dinlediğimiz müzikler var. Ama zaman geçtikçe esinlendiğiniz kaynakları unutup, kendi yolunuzu çiziyorsunuz. İzlanda’nın özellikle etkisi olduğunu düşünmüyorum. Zaman zaman ilham almak için kent dışına çıkıyoruz; çünkü oralarda doğa çok güzel ama doğrudan bir etkiden söz edemem. Sadece oralarda iyi zaman geçirmekten kaynaklanan bir etki olabilir.

Albümlerinize ve şarkılarınıza çok ilginç isimler veriyorsunuz. Örneğin “The Smell of Today is Sweet Like Breast Milk in the Wind” (Bugünün kokusu rüzgardaki anne sütü gibi tatlı) ya da “They Made Frogs Smoke Til They Exploded” (Kurbağaları Patlayana Kadar Pişirdiler” gibi. Nereden buluyorsunuz bu isimleri?

Çoğunlukla sokakta koşarken ya da yürürken geliyor aklıma bunlar.

O kadar basit mi?

Evet, birden geliyor aklıma. Bazen romanlardan da esinleniyorum. Şarkı yaparken her zaman boş bir kanvas vardır. Bazen içine önce sözleri koyarsınız ve devamı gelir, bazen de tek bir kelimeden doğar her şey.

Kayıtlarınızı hem geleneksel hem de bazı sıra dışı enstrümanlarla yapıyorsunuz. Sahnede ve kayıtlarda kaç farklı alet kullanıyorsunuz?

Canlı performanslarda olabildiğince çok sayıda alete yer vermeye çalışıyoruz. Tura çıktığımızda her şeyi taşıyamadığımız da oluyor. Grupta herkes birkaç alet çalıyor. En az 3’er desek, 7 kişiyiz, toplam 21 eder. Bunların hepsini sahneye taşımamız olanaklı olmayabiliyor ama albümlerde gerçekten çok sayıda, yüzlerce alet kullanıyoruz.

Kayıtlarınızı alışılmamış ortamlarda yapmayı tercih etme nedeniniz ne?

Stüdyo ortamından pek hoşlanmıyoruz. Temelde stüdyoya karşı değilim ama orada bir stres oluyor. Yapmanız gerekenler için bir beklenti var. O nedenle bütün aletleri toplayıp, herhangi bir yere giderek neler olacağını bekleyip görmeyi tercih ediyoruz. Okuyoruz, iyi zaman geçiyoruz ve rahatlıyoruz. Stüdyo bazen bir şeye odaklanmak gerektiğinde iyi ama yaratıcılık aşamasında pek bize göre değil. Reykyavik’te kendi stüdyomuz var ama başka bir yere tamamen taşınabilir durumda.

BUZ SAÇAKLARI VE YAPIŞKAN BANTLAR

Şarkılarınızda yaşamdan bazı doğal sesleri sample (ses örneği) olarak kullanıyorsunuz. Bu konudaki en sıra dışı deneyiminiz neydi?

Bunu tercih etmemizin asıl nedeni, müzik yapmaya başladığımızda elimizde kullanabileceğimiz sample’ların olmamasıydı. O nedenle sokağa çıktık ve aradığımız sesleri orada bulduk. Buz saçaklarını bilir misiniz? Ona vurduğunuzda kırılırken ilginç sesler çıkarır. İlk albümümüzde o sesleri duyabilirsiniz. Yapışkan bantları gerip dokunduğunuzda bas davul sesi çıkar, onu kullanmıştık.

Şarkılar nasıl ortaya çıkıyor? Önce sözler mi geliyor müzik mi, yoksa bu her şarkı için farklı mı oluyor?

Her şarkıda değişiyor. Her biri farklı yollar gerektiriyor. Bazen bir şarkıyı bir günde bitiriyoruz, bazen gelişemeden yıllarca sadece bir fikir olarak kalıyor aklımızda ve aniden ortaya çıkabiliyor. Gunnar’la ikimiz birbirimize sürekli fikirlerimizi iletiriz, diğeri de o fikrin üzerinde çalışır. En sonunda da ortaya çıkanı 3. bir kişiyle paylaşırız. Tümüyle tek bir kişinin ortaya çıkardığı şarkımız pek yok, bizim için olağandışı bir durum bu.

Hem İngilizce hem İzlanda dilinde şarkı yazıp söylüyorsunuz. Tercih etmeniz gerekse hangisini seçerdiniz?

İzlanda dilinde yazmak benim için daha kolay. Bu nedenle onu tercih ederim ama orada bizi anlayıp dinleyen insan sayısı belli; ama dünya çapında hitap edebileceğimiz çok daha büyük bir kitle var. O nedenle de her zaman İngilizce’yi yeğlerim. İnsanlar şarkı sözleriyle ilgilenmiyorsa umurumda değil aslında ama eğer sözleri de anlamak isteyenler varsa o zaman İngilizce olması çok daha iyi. İlk albümüzde tek bir vokalli şarkı vardı, ikincisinde yarı yarıyaydı. Üçüncüde birkaç tane enstrümantal yer aldı. Vokal durumu albümden albüme değişiyor.

Siz de albümlerinizde farklı elektronik davullar (drum machine) kullanıyorsunuz. Son dönemde bu konuda bazı tartışmalar oluyor. En son Foo Fighters’dan Dave Grohl’un bu aleti kullanan grupları eleştirdiğini okudum. Ne diyorsunuz bu konuda?

Belki o aleti yaratıcı bir şekilde kullanmayanları eleştirmeye çalışıyordur ama anlamıyorum ben bunu.

Davulcu karakterinin içini boşaltarak yok ettiklerini söylüyor.

Eğer elektronik davul kullanarak iyi müzik yapıyorsanız bu neden kötü olsun ki? Bir bardakla ya da el çırparak da iyi müzik yapılabilir. Bizim için bu açıdan hiçbir sorun yok. Ama sonuçta o bir davulcu. Bu da anlaşılabilir bir şey.

Müziğin internetten karşılıksız indirilmesi konusunda ne düşünüyorsunuz?

Orada yanlış bir şey var ama bu insanların indirmesi değil. Çünkü insanlar internete ulaşmak için para ödüyor zaten. Yanlış olan, telefon şirketlerinin müziğimizi bize hiçbir şey ödemeden satması.

Sizin çözüm öneriniz ne?

Radyo herhangi bir şey çaldığında bunun karşılığını ödüyor. İnternette de aynısı olmalı. İnsanlar müziğe kolayca ulaşmalı, stream olanağı sağlanmalı ve telefon şirketlerinin sattığı müzikler için karşılık ödediği bir sistem kurulmalı. İnsanların müziğimi indirmesiyle ilgili bir sorunum yok, sadece şirketlerin bunu ticaret aracı yapıp, müzisyenlere hiçbir karşılık ödemeden kazanmasıyla ilgili sorunum var. Müzik endüstrisindeki sorunlardan sadece biri bu, başka birçok sorun var. Mesela albüm konsepti ölüyor. Artık bir albümün tümünü dinleyen insan sayısı az, tek tek şarkılar dinleniyor. Bir plak meraklısı olarak bence bu hiç iyi değil.

Vitrindeki Albümler 88: Walls -Coracle (Kompakt)

2011-10-16T11:32:00.008+03:00

© Zülal Kalkandelen
Cumhuriyet / 16 Ekim 2011

Alessio Natalizia ve Sam Willis isimlerini müzikle çok yakından ilgili olmayanlar bilmeyebilir ama Walls adını duyma olasılıkları var. Londra’da kurulan elektronika ikilisi Walls’un, aynı adı taşıyan ilk albümü, 2010 en iyi albümler listemdeydi. MOJO dergisi de o albümü yılın en iyi elektronik albümü seçmişti.

Ambient, chillout, minimal tekno, dreampop, synthpop gibi elektronik müziğin çeşitli türevlerini bir araya getiren bir müzik yapıyorlar. Bana göre Walls’un müziğini en güzel anlatan ifade, “shoegaze electronica”.

Ritimlerin, melodilerin ve ses katmanlarının gösterişten uzak buluşması, dinleyeni adeta farklı bir dünyaya doğru yolculuğa çıkarıyor. Zaten Willis ve Natalizia da, insanları günlük uğraşlardan ve sorunlardan uzaklaştırmak için müzik yaptıklarını söylüyorlar.

Sepet işinden yapılma, tek kişilik hafif, küçük tekne anlamına geliyor “coracle”. Albümdeki müziği çok iyi tamamlayan bir isim seçimi aynı zamanda. Toplam 8 parçadan oluşan 40 dakikalık albümü dinlerken, bir nehirde yavaşça salınan teknede tek başınıza yolculuğa çıkmış, etrafı izliyormuşsunuz gibi hissettiriyor. Bu bakımdan albüm kapağındaki toz pembe bulut ya da duman görüntüleri de son derece iyi düşünülmüş bir kapak tasarımı olmuş.

İlk albümüne göre, “Coracle”da bu defa dans pistlerine fazla uzak durmamış Walls. Kapıyı yeni ses deneylerine her zaman açık tutan ikili, Detroit teknosu ve Chicago house ile de temas halinde. Özellikle “Sunporch” ve “Raw Umber / Twilight” adlı parçalarda bu yönde bir etki söz konusu. Bunun yanı sıra, Enovari ambient tınılarını yansıtan "Drunken Galleon” ve “Ecstatic Truth” gibi parçalar da var.

İlk albümü dinlediğimde çok daha fazla etkilenmiş olmama karşın, kanımca “Coracle” da elektronika dalında yılın en iyi çalışmalarından birisi olarak ilgiyi hak ediyor. İlk albümle mutlaka kıyaslama yapmak gerekirse, belki “Coracle”ın müzikal açıdan rotasının daha net olduğunu söylemek olanaklı.

Ama Walls ikilisi, her ne kadar sesten manzaralar yaratan tasarımcılar gibi görülmek yerine, bir pop grubu diye anılmayı uygun bulsa da, bu tanımı yorumu bu albümle sınırlandırmakta fayda var. Ben yine de onların seslerle manzara çizdiğini düşünüyorum.

Albümün tümünü SoundCloud aracılığıyla dinlemek olanaklı.

Walls - Coracle (Kompakt) by walls_band
-

Video : Brett Anderson Salon konseri

2011-10-15T03:06:00.001+03:00

"Possession"

"Brittle Heart"

Vitrindeki Albümler 87: FUTURE ISLANDS -On the Water (Thrill Jockey Records)

2011-10-09T10:45:00.007+03:00

© Zülal Kalkandelen
Cumhuriyet / 9 Ekim 2011

Son üç yıldır en çok severek dinlediğim grupların başında geliyor Future Islands. 2010’da çıkan ikinci albümleri “In Evening Air”i ana akım medyanın görmezden geldiğine bakmayın; yılın en iyi albümlerinden biriydi.

Baltimore’da kurulan üçlünün müziği için çeşitli tanımlar yapılıyor. Kimisi post-wave diyor, kimisi synthpop. Bana kalırsa 80’lerin new wave tarzını punk, dans ve deneysel öğelerle buluşturan bir post-punk grubu.

Müziklerinin temelinde elektro gitar yerine synth, çello, keman, marimba ve saha kayıtları var. Şarkıları akılda kalıcı melodileriyle insanı daha ilk dinleyişte yakalıyor. İnsanın içine işleyen bir müzik yapıyorlar.

Ancak bu özelliği sağlayan ne synth, ne keman ne de marimba; vokalist Samuel Herring’in hafif çatallı ama çok güçlü sesi. Bazı gruplar vardır, vokali müzikten çıkarırsanız etkisini kaybeder. Diğer grup üyelerini önemsemiyor gibi algılanmak istemem ama Future Islands’ın karakterini belirleyen temel unsur Herring’in vokalidir. Söylediği her sözcüğe ayrı bir anlam katan, sesini bazen yumuşak, bazen olabildiğince sert, gereğinde fısıldarcasına, gereğinde kararlılıkla yükselterek kullanabilen bir şarkıcı Herring.

NPR’da Bob Boilen’ın “Tiny Desk Concert” serisine konuk olduklarında “Ağlamanızı, benim hissettiklerimi hissetmenizi istiyorum. Ezip geçmek istiyorum!” demiş Samuel. Doğrusu canlı performanslarında göğsüne vura vura söylediği şarkılarla bu hedefini tam 12’den vuruyor. Ama işin ilginci, grubu konserde değil de albümden dinliyorsanız da aynı etkiyi yapıyor. Göğsüne vurduğu yumrukları büyüleyici bir şekilde sesine yansıtıyor; her bir mısrasında dinleyici o yumrukları kendi göğsünde hissediyor.

Kaybedilen aşklardan, karşılıksız sevgilerden, yalnızlıktan söz ettiği şarkı sözleri dinleyeni tam anlamıyla sarsıyor, bazen bir tokat gibi geliyor. Yeni albümleri “On the Water”da yer alan “Before the Bridge”de yaşanılanları unutamayacağını söyleyip, “Çünkü bir aşkı unutmak pişmanlıktır” diyor. Samuel Herring’in hayatına dair ayrıntıları bilmiyorum; ama hissediyorum ki şarkılarının ilham kaynağı kendi hayatı.

“On the Water”da bir önceki albüm “In Evening Air”e göre daha sakin ve olgun bir ton yakalamış grup. O albüm daha isyan dolu, daha kızgındı. Bu defa sanki bir köşeye çekilmiş geçmişe dair bir değerlendirme yapıyor Future Islands. Belki de bu nedenle anlatılması zor bir melankoli yansıtıyor.

Albümün en güzel şarkılarından biri, kuşkusuz Samuel Herring ile Wye Oak’tan tanıdığımız Jenn Wasner düet yaptığı “The Great Fire”. Wasner'a karşılık verirken Herring'in sesine de bir dinginlik hakim olmuş; diğerlerinden farklı özelliğiyle albüme yeni bir renk vermiş bu şarkı.

Albümle aynı adı taşıyan “On the Water” ise, hem melankolik hem de öfkeli bir ruhun, iki duygu arasında gidip gelen anlık krizleri arasında kurduğu ilginç bir dengeyi yansıtıyor.

Samuel Herring, basta William Cashion ve klavyede Gerrit Welmers, North Carolina’da okyanus kıyısında bir eve kapanıp kaydetmişler bu albümü. Hem ruhlarını dinlendirmişler, hem de içlerinde yer eden dertleri müziğe dökmüşler. İçtenliği beni çok etkilendi. Yılın en iyi albümü olmaya adaydır “On the Water”.

Organizatörlere buradan yine sesleniyorum. Future Islands'ın albümünü dinleyin, Youtube'dan konser videolarını seyredin ve bu grubu İstanbul'a getirin lütfen. Nasıl bir konser olacağını tahmin edebileceğinizden eminim. Risk alacaksanız böyle bir grup için alın; emin olun değecek.

James konserinden videolar

2011-10-07T17:20:00.001+03:00

James - "Lose Control :

Tim Booth'un dans videosu:

Jams- Born of Frustration:

James konserinden Tim Booth fotoğrafları

2011-10-07T11:14:00.005+03:00

Vitrindeki Albümler 86:

2011-10-02T11:45:00.004+03:00

© Zülal Kalkandelen
Cumhuriyet / 2 Ekim 2011

BRETT ANDERSON- Black Rainbows ( BA Songs / EMI)

1990’lı yılların en başarılı alternatif rock gruplarından Suede’in vokalisti Brett Anderson, grubun 2003-2010 arasında yaşadığı 7 yıllık ayrılık dönemine üç solo albüm sığdırdı.

Geçen yıl Suede’in yeniden bir araya gelip turneye çıkması, Bret Anderson’ın solo çalışmalarının biteceği anlamına gelmiyor elbette. 2009 tarihli üçüncü albümü “Slow Attack”ı yayınladıktan kısa bir süre sonra dördüncüsü üzerinde çalışmaya başlamıştı bile. Suede turnesi biter bitmez de “Black Rainbows” adlı yeni albümüyle hayranlarını sevindirdi.

Suede gibi büyük bir grubun vokalisti olunca ne yaparsanız yapın, solo albümleriniz grubun gölgesinde kalır. Aynı durum Anderson’ın da başına geldi. Kendi adını taşıyan ilk solo çalışması beklentileri karşılamaktan çok uzaktı ancak müzik dünyasının da daha sonra albümlerine hak ettiği ilgiyi göstermediği kanısındayım.

“Black Rainbows”, Brett Anderson’ın sesinin sahip olduğu avantajı iyi kullanabildiği bir albüm. Karanlık ve dramatik ama aynı zamanda enerjik bir sound yakalamak kolay değil. Bu albüm, bu hedefe daha çok yaklaşmış.

Şarkı sözleri yine umutsuz aşk, önlenemez nefret, kıskançlık ve insan ilişkilerine dair şaşırtıcı ayrıntılarla bezenmiş. Küllük gibi gözler, sonbahar gibi saçlar, yanan döşekler, antiseptik gökyüzü gibi ilginç metaforlar kullanmış Anderson. Albümün adının "Black Rainbows" olması da, daha baştan albüme sinen ironik metaforların bir göstergesi.

Albüme glam rock dramasından esinler de yansımış, zaman zaman popvari bir sound da. Bir önceki albüm “Slow Attack”ta belirgin bir Talk Talk etkisi hissedilirken, bu defa şarkılardaki gitar soundu akla daha çok Echo and the Bunnymen’i getiriyor.

Brett Anderson’ın üçüncü albümünü de ortak yazdığı besteci / prodüktör Leo Abrahams’la ikinci çalışması bu. “Black Rainbows”da Suede hitleri “Trash” ya da “The Beautiful Ones” gibi şarkılar arıyorsanız hayal kırıklığı yaşarsınız.

Albümde akılda kalıcı melodileriyle “Brittle Heart”, “Unsung”, “Tin Men Dancing”, "This Must Be Where It Ends" gibi iyi şarkılar var ama bunların yanı sıra bazı zayıf yanlar da dikkatten kaçmıyor. Düzenlemeler ve enstrümantasyon açısından daha parlak bir çalışma yapılabilir ve daha zengin bir sound elde edilebilirdi.

Brett Anderson’ı yeni albüm turnesinde 14-15 Ekim tarihlerinde Salon’da dinleme olanağı bulacağız. Canlı performansı çok iyi bir müzisyen Anderson. Konseri heyecanla bekliyorum.

Salon'da Lamb günleri

2011-10-02T08:53:00.011+03:00

© Zülal Kalkandelen
Cumhuriyet / 2 Ekim 2011

1996’da hayatımıza giren Manchesterlı trip hop ikilisi Lamb, hafta sonunda verdiği iki konserle bir kez daha İstanbul’daydı.

2000’de Ömerli’de yapılan H2000 Festivali’ne katıldıkları günden bu yana ülkemizde çok sayıda hayranı var grubun. O tarihte sağanak yağış altında dinlediğimiz Lamb’i hiç unutmadık. Nitekim cuma akşamı biletleri tamamen tükenen konser büyük ilgi gördü.

İki yıl önce Kemerburgaz’da yapılan Chill-Out Festival’daki performanslarını kaçırdığım için benim de grubu ikinci canlı dinleyişimdi. Vokalist Lou Rhodes’u geçen yıl Babylon’da solo albüm turnesinde görme olanağı bulmuştuk ama Lamb’in müziği ile Rhodes’un solo çalışması oldukça farklı karakterlere sahip.

Lou Rhodes’un ipeksi sesi kadar, grubun diğer yarısı prodüktör Andy Barlow’un elektronik sesler, klavye ve perküsyonda yarattığı enerji belirliyor Lamb soundunu. Bu kez sahnede kendilerine basta Jon Thorne da eşlik ediyordu.

Albümlerindeki müthiş dengeyi canlı performanslarda yakalamak, grup için en zorlu konulardan biri olsa gerek. Çünkü cuma gecesi bu denge bulunamadı. Yüksek bas soundu, Lou’nun sesini bastırdı. Bunun vebali, elbette yanlarında getirdikleri kendi ses teknisyenlerine ait.

İkinci bir “keşke”, konserde tercih edilen şarkı sıralamasıyla ilgili. Açılışı sekiz yıl aradan sonra bu yıl yayımladıkları “5” adlı albümden fazla bilinmeyen “Another Language” ile yaptılar.

Ardından 1999 albümü “Fear of Fours”dan “Little Things” ve yine son albümden “Butterfly Effect” geldi. Dolayısıyla konserin ilk 15 dakikası, dinleyicinin tepkisizliğine sahne oldu.

Andy Barlow’un kalabalığı harekete geçirme çabaları bir ölçüde işe yaradıysa da, asıl vurucu etkiyi Lamb kariyerinin en güzel şarkılarından “Gabriel” yaptı. Bu şarkıyı turnenin bazı konserlerinde yaylılar grubu ile birlikte çaldıklarını biliyorum. Salon’da bu yoktu ama yine de tatmin edici bir versiyondu.

Konserde herkes gibi canlı versiyonunu dinlemeyi en çok beklediğim şarkılardan birisi, gelmiş geçmiş en güzel aşk şarkılarından “Gorecki”ydi. Yaklaşık 7 dakikayı bulan muhteşem “Gorecki”ye konserin sonuna doğru kavuştuk. Merakla beklediğim diğer şarkı, yeni albümden “Wise Enough”ın çalındığı dakikalarda, Lou Rhodes’un sesi sahnede hakimiyeti tamamen ele aldı.

Konser boyunca sahnedeki panoya yansıtılan video görüntüleri, bizi “She Walks”da New York’a götürdü, “Gabriel”de uçan kuşların kanatlarını gördük, “Build a Fire”da kibritle yakılan ateşi izledik.

Babylon’daki solo konserinde çok saf ve uysal bir görüntü veren Lou’nun yerine, Salon’daki Lamb konserinde straplez kot tulumu içinde tutkulu ve seksi bir Lou vardı. Müziğin ruhuna uygun olarak o da değişmişti adeta. İlk albümden “Transfatty Acid”in synth yoğunluklu yeni bir versiyonunda gitar çalarken, farklı bir karaktere bürünmüştü.

"The Spectacle" çalınırken teknik bir talihsizlik olunca, çok kısa bir süre ara verildi. Bu arada Andy Barlow, "Şarkının başında insanların konuşmaları yüzünden şarkının giriş kısmı duyulmadı. O nedenle teknoloji bizi uyardı" diyerek işi şakaya vurduysa da, aslında bir gerçeği dile getirdi. O akşam yine konserde konuşmanın şehvetine kapılanlar vardı etrafta.

Dinleyicilerin konuşması, onları uyaranların “hşşş” sesleri arasında ikinci kez bis gerçekleşince “The Spectacle”ın dingin melodisiyle sona erdi gece.

Barlow’un söylediğine göre, sadece yüzlerimizdeki gülümsemeyi görmek için 18 saat yol kat edip İstanbul’a gelmişler. 1.5 saatlik konser sonunda Salon’dan çıkan yüzler, buna değdiğini gösteriyordu.

(Not: Duyduğuma göre, ilk geceki ses sorunu ertesi akşam giderilmiş. Ben bir grup iki gece arka arkaya konser verdiğinde, gazeteye yazı yetiştirmek açısından hep ilk geceki konserlere giderim ama bazen bu dezavantaj olabiliyor. )

Konserde çalınan şarkı listesi:

-Another Language
-Little Things
-Butterfly Effect
-Gabriel
-Strong the Root
-Existential Itch
-Lusty
-Wise Enough
-She Walks
-Build a Fire
-Last Night the Sky
-Gorecki

1.Bis:
What Sound
Transfatty Acid

2.Bis:
The Spectacle

(Fotoğraflar Ali Güler'e, video bana aittir.)

-

Vitrindeki Albümler 85:

2011-09-25T11:26:00.004+03:00

© Zülal Kalkandelen
Cumhuriyet / 25 Eylül 2011

DEAR READER - Idealistic Animals (City Slang Records)

Güney Afrikalı indie pop / folk grubu Dear Reader ile yeni tanıştım. Bu yıl yayımladıkları üçüncü albümleri “Idealistic Animals”ın adıydı ilk dikkatimi çeken. Sonra albümdeki her şarkının bir hayvan türünün adını taşıdığını fark ettim. Bir hayvansever olarak ilgisiz kalamazdım böyle bir albüme; merak ettim bu seçimin ardındaki nedeni.

Belli ki bir konsept albümdü bu. 26 yaşındaki ozan şarkıcı / piyanist Cherilyn MacNeil’in Kate Bush ve Feist karışımı yumuşacık, berrak sesini ve büyüleyici yorumunu da duyunca heyecanlandım.

Bu albüme kadar aslında bir üçlüymüş Dear Reader. Prodüktör Darryl Torr (bas / elektronik sesler) ayrılınca, Michael Wright (perküsyon /vokal) ve Cherilyn MacNeil ikili olarak yollarına devam etmişler. 2006’da kurulan grubun ilk adı “Harris Tweed”, bir İskoç giyim firmasının adıyla aynı olunca, onun yerine Dear Reader adını almışlar. 2008’de Lambchop ve Andrew Bird’le turneye çıkmışlar.

Torr’un ayrılışı, özellikle MacNeil’i çok etkilemiş ama bu defa prodüksiyonda kendilerine yardımcı olan Calexico’dan Martin Wenk, eski Menomena üyesi Brent Knopf’u da yanlarına alıp, Leipzig’de sıcak suyu, gerçek bir mutfağı bile olmayan bir yere kapanmışlar ve iki hafta boyunca kayıt yapmışlar.

Ortaya çıkan iki CD’lik albüm, son yıllarda duyduğum en içten ve en duygusal çalışmalardan birisi. MacNeil’in sesi hem dingin hem tutkulu; şarkı sözleri hem kişisel hem evrensel. “Idealistic Animals”, MacNeil’in tanımıyla bir ayrılık albümü. Ayrılık deyince insanın aklına hemen sevgiliden ayrılık gelir; bu albümde veda edilen bir erkek de var ama albümün asıl ve tek meselesi o değil.

Aynı zamanda Cherilyn MacNeil’in fanatik boyuttaki dini inancına veda edişini anlatıyor bu tanım. Çok dindar bir ailede dini eğitim alarak büyümüş genç müzisyen. Koyu Hıristiyan inancına mensup olduğu dönem 20’li yaşlarına kadar sürmüş; ancak giderek bazı şeyleri sorguladığı dönemin sonunda, 23 yaşında manevi anlamda önemli bir dönüşüm geçirip kendisini agnostik olarak tanımlamaya başlamış. Bu albüm, o dönemde hayata yeni bir bakış aradığı dönemi yansıtıyor.

Elbette her ayrılıkta yaşanan melankoli bu albümün sounduna da sinmiş. Analog synth, gitar, piyano ve yaylıların süslediği, perküsyon ağırlıklı bir albüm “Idealistic Animals”. Albüme adını veren parça MacNeil’in kafasındaki asıl düşünceyi de ortaya koyuyor: İnancını kaybetse de, neden ve nasıl diye sormaya, evreni sorgulamaya, felsefeye olan ilgisini kaybetmemiş. İnsanlar ile hayvanlar arasına ayrımlar koyan, hayvanların ruhsuz, insanlarınsa ölünce cennete giden yaratıklar şeklinde görüldüğü keskin ayrımları reddediyor. Aslında insanların inandıklarından daha önemsiz olduğunu, sadece koca bir evrenin parçası olarak bir rolleri olduğunu düşünüyor.

Müzikteki içtenlik ve yalınlığı kadar, şarkı sözlerinin arkasındaki zengin yaratıcılık da etkiledi beni. Yeraltında çarpışan iki miyop köstebeği anlatan “Mole”; kendisini New York’u tehdit eden dev bir dalga olarak düşlediği “Whale” (Balina) gibi şarkıların hepsi çarpıcı bir hayal gücünü yansıtıyor.

İnsanı dinledikçe içine çeken, sıcacık, yürekten bir albüm “Idealistic Animals”.

Dear Reader - MONKEY (You Can Go Home Now) by cityslang

_

Tinariwen konserinden videolar

2011-09-24T23:59:00.003+03:00

Aşağıda dün akşam (23.09.2011) Babylon'daki Tinariwen konserinde çektiğim iki videoyu paylaşıyorum.

Etiyopyalıdan Su Gibi Caz

2011-09-24T01:10:00.008+03:00

© Zülal Kalkandelen
Cumhuriyet / 24 Eylül 2011

Başlıktaki ifade, Etiyopyalı müzisyen Mulatu Astatke’nin müziğini tanımlamak için yeterli olmaz elbette ama hafta içinde İstanbul'daki konserini dinlerken bende uyandırdığı izlenim buydu. Su gibi; çünkü müthiş devingen, akıcı ve sürükleyici. Ufak bir tahta parçasını bir ırmak üzerine bıraktığınızda suyla akıp gider ya, onun gibi siz de Astatke’nin müziğini dinlerken kapılıp gidiyorsunuz melodilere...

Çarşamba ve perşembe geceleri arka arkaya iki konser veren Astatke, Babylon’un bu sezon başlattığı “Midnight Express” serisine konuk oldu. Pozitif’in kurucularından Ahmet Uluğ’un geliştirdiği bu öneri, İstanbul müzik sahnesine ayrı bir canlılık kattı. Bu kapsamda dünyanın Batı dışında kalan farklı seslerini de canlı dinleme olanağı buluyor müzikseverler.

Funk, caz ve geleneksel Etiyopya folk melodilerini buluşturan “Ethio-Jazz” adlı müziğin yaratıcısı Mulatu Astatke, bugün 68 yaşında. Vibrafon, konga, klavye, piyano ve org çalıyor. 1960’ların sonlarında geleneksel Etiyopya müziğinde kullanılan enstrümanları Amerikan caz formlarıyla buluşturup, kendisine özgü bir müzik türü geliştiren Astatke, artık müzik tarihinin önemli bir parçası.

Ancak dünyanın her yerinde tanınan bir müzisyen olmasında Jim Jarmusch’un 2005 tarihli “Broken Flowers” adlı filminin etkisi çok. Filmde kullanılan müzikleri, onu uluslararası alanda büyük bir isim yaptı.

Babylon konserinde kendisi de bu filmden söz ederek orada yer alan parçaları yorumladı. Saat 21.30’da 15 dakikayı aşan bir giriş parçasıyla başladı konser. Ardından 1972 albümü “Mulatu of Ethiopia”da yer alan “Dewel” geldi. Astatke’yi hem vibrafon ve perküsyon hem de klavye çalarken gördük.

“Broken Flowers” filmine nostaljik bir hava katan mükemmel “Yekermo Sew”, vibrafon ve pirinç üflemelilerin önderliğinde canlı çalındığında konser salonuna da aynı etkiyi taşıdı. Astatke’nin 1969-74 arasındaki çalışmalarını topladığı “Ethiopiques” albümünde yer alan “Metche Dershe”, 1989 albümü “Plays Ethio-Jazz”den “Chic-Chica”, “Motherland” ve en ünlü bestelerinden “Yegelle Tezeta” dinleyiciyi tamamen içine çekti.

Bir ara salonun her köşesine göz gezdirdim, ritimlere kendini kaptırmayan yoktu. Astatke’nin müziği öylesine kavrıyor ki insanı, zamanın nasıl geçtiği anlaşılmıyor. Dinleyicinin aldığı zevk sahneye yansıyor, müzisyenler de en az onlar kadar mutlu oluyor.

Burada özellikle konserin tek vokalini yapan Nijeryalı perküsyoncu Richard Olatunde Baker, olağanüstü sololarıyla herkesin hayranlığını kazanan Danny Keane (viyolonsel), John Edwards (kontrbas), James Arben (saksofon), Bryon Wallen (trompet) ve Alexander Hawkins’in (klavye) isimlerini saymak isterim. Astatke’nin düzenlemelerdeki dehası ekipteki müzisyenlerin yetenekleriyle birleşince, çok etkileyici bir konser gerçekleşti.

Kapıldım müziğe, bitmesini hiç istemedim.

(Fotoğraf ve videolar bana aittir.)

_

Gece Yarısı Ekspresi'nde Punk Ruhu

2011-09-19T05:26:00.016+03:00

© Zülal Kalkandelen
Cumhuriyet / 19 Eylül 2011

Babylon'un bu sezon başlattığı en önemli konseptlerden Midnight Express'in cumartesi gecesi önemli bir konuğu vardı. Çokkültürlü yapısı ve radikal müzikleri nedeniyle "Asian Public Enemy" diye anılan Fun-da-mental, punk ruhunu Babylon sahnesine taşıdı.

Tişörtünde "Osmanlı torunu" yazan rapçileri, "Disobey" (karşı gel) yapışkanlı klavyeleri, kendilerine özgü kıyafetleri, dhol ve harmonyum gibi kullandıkları yerel enstrümanları, üzerinde "1 Numaralı terörist" yazan Amerikan bayrağıyla çok renkli bir sahneydi.

Konserin bir yerinde, "Cookbook DIY" adlı parçayı İsrail tarafından Gazze'ye yardım için gönderilen gemide öldürülenlere adadılar ve şu soruyu sordular: "Çocuklarımızın üzerinde bombaları bırakan gerçek teröristler kim?"

Enerjisi bol, eğlenceli bir konserdi; konserin sonunda sahneye çıkan izleyicilerle birlikte zıplayıp rap yapan grup üyeleri görülmeye değerdi. Aynı gece birçok etkinlik olunca, politik rap'e ilgi gösteren fazla değildi ama gelenler çok memnun kaldı.

Hip-hop, punk rock ve etnik unsurları birleştiren müziğiyle ve sistemi eleştiren tavrıyla ilgi odağıma giren gruplardan birisi Fun-da-mental. Grubun kurucusu Aki Nawaz, Pakistan asıllı bir İngiliz. Kendisiyle röportaj yapma isteğimin nedeni, hem tamamen katıldığım hem de hiç katılmadığım görüşleri aynı anda savunan bir müzisyen olmasıydı.

Aki Nawaz'la konser öncesinde Şehbender Restoran'da buluştuk. Yanında gruba konserde eşlik eden Lübnanlı rapçi Eslam Jawaad da vardı. Jawaad, Damon Albarn, Gorillaz, Amadou and Miriam, Femi Kuti, De La Soul gibi isimlerle çalışmış, Arap dünyasının önde gelen rapçilerinden birisi.

Nawaz ve Jawaad'la müzik ve dünya meseleleri üzerine keyifli bir sohbet yaptık.

Fun-da-mental kendisini politik olarak ifade eden bir grup. 3. dünya ülkelerinin haklarını savunuyor, kapitalizme, emperyalizme, ırkçılığa, seksizme, beyaz üstünlüğüne ve savaşa karşı çıkıyorsunuz; görüşlerinizle hem sağ hem de sol kesimi karşınıza alıyorsunuz. Henüz tutuklanmadınız mı?

Aki Nawaz (AN): Tutuklanmayı bekliyoruz! Söz ettiğimiz bütün meseleler gerçek. Aslında rock’n roll var olduğundan beri birçok grup, Rolling Stones, Motown müzisyenleri, politik gruplar bizim gibi hayata dair sorunları aktardılar. Biz de en son albümümüzü yayımladığımızda tutuklanacağımızı düşünmüştük doğrusu.

Son albümünüz "All Is War", çok öfkeliydi ve sözleri büyük tartışma yarattı. Usama bin Ladin'in sözlerini alıntıladığınız bir parça var orada. Bu albümden sonra başınız belaya girdi mi?

AN: Müzik endüstrisiyle başımız epey belaya girdi. Albümü yayınlamak istemediler. Ama biz geri cekilmedik; zorluklara karşı geldik ve şunu fark ettik. Eskiden çok iyi bir gazetecilik geleneği vardı; olan biteni derinliğine ele alan, açık görüşlülükle, akıllıca yazılmış makaleler olurdu. Bunun bittiğini gördük. Bush’un dediği gibi her şey kimden yana olduğunuzla ilgiliydi artık. Gazeteciler bile artık bu şekilde çalışıyordu. Gerçekten bu duruma şaşırdığımızı söyleyebilirim.

Medya sizi siyah, Müslüman, militan müzisyenler olarak karakterize etmişti. Ne gibi kültürel ve politik zorluklarla karşılaştınız?

AN: 1991’de grubu kurduğumuzdan bu yana hep karşılaştık bunlarla. Kimliğimize karşı; derimizin rengine, savunduğumuz görüşlere, dinimize, kültürümüze ve görünüşümüze karşı hep bir direniş vardı. Bu aslında Türklerin Gece Yarısı Ekspresi ile deneyimledikleri bir şey. Türkiye de Batı’daki İslamofobi’den çok çekiyor. Sizi bu yüzden Avrupa Birliği’ne almıyorlar. Birisine Türkiye'den söz etsem hala bana o filmden söz edebilir ve size önyargılarla yaklaşabilir. Mesela sizin çok açık görüşlü, modern bir görünüşünüz var. Ama size bakmıyorlar; o sözünü ettiğim gazeteciler gibi kendi kafalarındaki önyargılarla hareket ediyorlar. Bu kibirli tavrı yıkmamız lazım.

Mesaj vermekle değil, bilgi vermekle ilgilendiğinizi, atıp tutma yerine fikir alışverişini tercih ettiğinizi söylüyorsunuz. Bir yandan da ateşli bir şekilde dini savunuyorsunuz. Ama din mesajlarla dolu ve açık ki dinde tartışma yok. "İslam benim için, punk'ın kendisinden daha punk" diyorsunuz. Sizce bu ikisi birbiriyle çatışan kavramlar değil mi?

AN: İslam’da, örneğin Büyük Sufi düşünüşünde, büyük otoriteler var ve onlara hiçbir zaman dikte edilmedi. Bir şey yanlışsa yanlış dersiniz. İslam size bir şeyi yapabileceğinizi söylerse, bunun size bir birey olarak verdiği güç, toplumun yanlış olan bir şeyi size yapma izni verdiğinde sağladığı güçten farklıdır. Birincisinde olay bireyseldir, bireyin vicdanında çözümlenir; diğerinde toplumun onayı var. Bundan daha punk ne olabilir? Ben punk rock yaparken de Müslüman’dım, hala Kuran okuyordum. İsyan ruhuyla ilgili çok kitap okudum; bana göre peygamberler en muhteşem isyankarlar.

Müslüman ülkelerdeki kadınların durumunu nasıl değerlendiriyorsunuz?

AN: İslam’da güç tanımının yeniden değerlendirilmesi gerekiyor. Uzun zamandır bu konuyu kimin gündeme getireceği konuşuluyor. Ben her zaman bunu kadınların tartışma noktasına taşıması gerektiğini düşündüm. Geçmişte oldu bu aslında. İslam’da büyük kadın düşünürler de oldu. Toplumda bu söz ettiğiniz konuda yaygın bir yanlışlık var.

21.yüzyılda Müslüman ülkelerdeki kadınlara baktığımızda kadınların durumu hiç de iç açıcı değil.

AN: Farklı ülkeler var.

Eslam Jawaad (EJ): Türkiye de bir Müslüman ülkesi.

Aynı zamanda laik bir ülke.

EJ: Hem Müslüman hem de laik ülkeler var. Çok azı şeriatla yönetiliyor.

Ortadoğu’da laikliği gerçek anlamıyla uygulayan bir ülke olduğunu düşünmüyorum. Uygulamada kadınlar için durum içler acısı. Siz bir Müslüman kadın olsaydınız, bunu rap müziğe nasıl yansıtırdınız?

AN: Haklısınız. Kadınlar konusunda erkek sömürüsünün olduğu açık. Aslında bu bana göre laiklik konusunun da ötesinde. Bugün Batı’da da kadınlar haksızlıklara uğruyor. Bu, dinin ötesinde bir şey. Kadınlar her yerde sömürülüyor. Bence kadınlar kendi argümanlarını topluma kabul ettirmek için aktif olmalı. Çok uzun zamandır kadın meselesini erkekler konuşuyor. Modern, özgür bir kadınsanız bile, erkek egemenliğindeki bir dünyada yönlendiriliyorsunuz. Bu nedenle diyorum ki, kadınlar kendi istediklerini topluma kabul ettirmeli, ben değil. Ben punk rockçıyken dikleştirilmiş punk saçlarım vardı; kimseye saçıma karışması için izin vermedim. Kadınlar da bunun olmasını sağlamak için direnmeli. Ben kimim ki bir kadına örtün ya da örtünme diyeceğim?

EJ: Ben, bir insana bir şeyi giymesi ya da giymemesi için baskı yapılmasından hoşlanmıyorum. Bu, bir kişisel tercih olmalıdır.

"PUNK BİLE TİCARİ OLDU"

Hip-hop kültürünün bugün geldiği nokta sizi hayal kırıklığına uğratıyor mu?

EJ: Şunu unutmayalım ki her zaman iyi rapçiler vardır. Mos Def gibi hala gerçek hip-hop ruhunu yaşatanlar var. Ama bunlar Jay Z, Kanye West, Lil Wayne gibi isimlerin gölgesinde kalıyor. Çünkü müzik bir noktada plak şirketleri tarafından sömürülmeye başlıyor, bir tür fahişeliğe zorlanıyor. Zaten genel olarak toplumlarda politik açıdan bilgilenmeniz de istenmiyor.

Bir tür hayattan kaçış öneriliyor.

AN: Kaçış bazen iyidir. Hepimiz kaçış yolları ararız. Gazetecilikte de böyle. Bazen aslında olan biteni anlatan değil de, gerçeklerden kaçmanıza yarayan makaleler okursunuz; iyi bir makaledir ve hoşunuza gider. Kendinizi dine, eğlenceye ya da işe vererek de kaçış yolunu tercih edebilirsiniz. Ama bence Batı medyasının ölümcül yanlışı, olayları tek taraflı yansıtması. Bu kaçış değil, büyük bir yanlış.

Hip-hop da bugün aslında müzik alanında küresel bir güç. Ama medyaya hep Amerikan odaklı yansıyor.

EJ: Bu doğal aslında. Hip-hop orada başladı. Tabii bir de bunun dışında da Amerikan kültürü çok baskın. Romalılar dünyayı yönettiğinde dünyadaki egemen kültür oydu, Müslümanlar yönettiğinde de onlarınkiydi. Bu normal. İnsanlar kendilerini yönetenlere bakıp onları taklit etmeye çalışıyor. Ama ben diğer kültürlerden rapçileri de takip ediyorum.

Türk rapçi tanıyor musunuz?

EJ: Bazılarını takip ediyorum ama isimlerini hatırlayamıyorum. Bu utanç verici. 3-4 tanesiyle internette iletişim kurduk.

Bu arada Jay Z hakkında ne düşünüyorsunuz?

AN: İyi bir müzisyen.

Ve iyi bir işadamı.

EJ: Akılı bir işadamı. Sevdiğim Jay Z şarkıları var, ama temsil ettiği şeyden, müzikteki yaklaşımından, yaşam tarzından hoşlanmıyorum.

AN: Ben bir hip-hop uzmanı değilim ama bu konuda aklımı kurcalayan garip bir soru var. Çok başarılı rock grupları var. Videolar yayınlayıp tüm dünyaya ulaşıyorlar. Ama kimse onlardan hip-hop’taki gibi politik bilinç beklemiyor.

Doğası geregi hip-hop’tan beklentiler çok fazla belki...

AN: Kesinlikle öyle.

Hip-hop'ı 80'lerin sonunda sahip olduğu bilinç düzeyine çekmek için ne yapılabilir sizce?

EJ: Biz hiçbir şeyi geri getirmeye çalışmıyoruz. Ancak yapabileceğimizi yaparız. Olacakları değiştirme gücümüz olduğunu sanmıyoruz.

O zaman sisteme isyan eden punk neden ortaya çıktı?

AN: Politikada, sanatta direniş ortaya çıktı; çünkü kapitalizme ve pop kültürüne bir noktada insanlar karşı gelmek ihtiyacı duydu.

EJ: Her kuşakta bilinçlenmenin yarattığı bir hareket olur. Biz de insanları doğal olarak etkiliyoruz tabii. Ama bu bile değişebilir. Bir noktada rock, hatta punk bile ticari oldu.

Açık ki şirketler hip hop’ı metalaştırıyor. Sizce hip-hop bu ticari kontrolden kurtulabilir mi?

EJ: Hip-hop değiğimizde Mos Def gibi bazı müzisyenler çok güzel şeyler yapıyorlar ama bazıları da o hip-hop balonunun içinde daha çok para ve uyuşturucu gibi zevklerin peşinde. Bu tek bir karakteri olan bir hareket değil. Sosyal bilince sahip müzik başkadır ve türlerin ötesindedir. Sosyal farkındalık içinde olan bir insan, bu tür müzikle hip-hop, rock ya da country olmasına bakmadan ilişki kurabilir. Tür önemli değil; söylenen şeyle kendinizi ilişkilendirmeniz, sizin gibi düşünenlere yakınlık kurmanız önemli.

"SİSTEM KOKUŞTU"

Dünya giderek daha da para odaklı hale gelir, yoksul daha da çok ezilirken sizce sosyal adalet gerçekleşebilir mi? Nasıl?

AN: Ben kapitalizme bütünüyle karşı değilim. İşlevini anlayabiliyorum. Aptalca gelebilir ama ben hep ahlaki kapitalizmden söz ederim. Kapitalizmle ilgili sorun dengesizlik. Bugün manevi açıdan zengin, iyi insanlara saygı duyulmuyor ama nerede etik açıdan çökmüş tip varsa saygı görüyor.

EJ: Bence herhangi bir sistem iyi insanlar tarafından yönetilirse, teori olarak işleyecektir. Ama yozlazmış kişiler tarafından yönetiliyorsa zaten sistem iyi de olsa çöker.

İngiltere'de yaşayan Müslüman müzisyenler olarak Londra'da yaşanan son isyanı nasıl değerlendiriyorsunuz?

AN: Birçok sorunun bir araya gelmesinden doğdu. İnsanlar artık siyasi kurumlara güven duymuyor; çünkü kokuşmuş bir sistem var.

Gelir dengesizliği ve eşitsizlik temel nedenlerden biriydi.

AN: Tek neden o değil ama en önemlilerinden birisi tabii. Fakat bence politik rol modellere olan güvensizlik vardı. Gerçekte politikacılar son 10 yıldır kendileri yağmalıyordu toplumu. Gerçeği yansıtmayan sözleriyle, yalanlarıyla, yolsuzluklarıyla hepimizin gözü önünde yapıyorlardı bunu.

Ne ironik ki bu yasal...

AN: Aynen öyle! Bu yasal görülüyor. Yalan söylemek, yolsuzluk yasal!

Savaşlar aracılığıyla öldürmek de yasal...

EJ: Londra’da Mark Duggan'ı öldürdüler. Orası benim yaşadığım mahalle. Tanıklar öldürülen kişinin silahsız olduğunu, polise ateş etmediğini söylüyor. Polisin bu durumu farklı göstermeye çalıştığını biliyoruz. Orada açık bir haksızlık vardı ve isyana katılan herkesin fazla vergi ödemekten politik yağmaya, polis şiddetinden eşitsizliğe kadar farklı gerekçeleri vardı.

Sizce Britanya'da çokkültürlülük neden başarısız oldu?

Çünkü bu hep İngiliz kültürü tarafından dikte edilen bir şeydi. Kendilerinden başka kimseyi anlamak, tanımak istemediler. Meseleleri tartışıp çözme yoluna gitmediler. Sömürgecilikten gelen egemenlik anlayışı hüküm sürdü. Aslında çokkültürlülük onlar için işlemedi. Çünkü benim evime herkes gelir, Hint arkadaşım da gelir, İngiliz’i de davet ederim ama İngilizler bizi evlerine davet etmez. Biz göçmenler olarak herkesi kucaklamaktan mutluyduk. Kucaklamayanlar onlardı. Biz bunu 1991’de de hissediyorduk, şimdi de aynı. O zamandan bu yana hiçbir şey değişmedi.

Yeni albüm yapacak mısınız?

AN: Üzerinde çalışıyoruz. Umarım gelecek yıl çıkar. Böylece bu defa tutuklanmayı da umuyoruz!

Dünyanın bugünkü durumunu düşünürsek ne söyleyeceksiniz albümde?

EJ: Sonunda Mickey Mouse hakkında bir konsept geliştirebiliriz diye düşünüyoruz!

AN: Şaka bir yana, değişikliklerden uzaklaşma, hatta kendi değişimimize de yabancılaşmakla ilgili bir konsept gelişiyor.

Bir Anti-Amerikan olarak Amerika'nın ilk siyahi Başkanı Barack Obama hakkında ne düşünüyorsunuz?

EJ: Bence tümüyle başarısızlık öyküsü olan bir diğer başkan...

AN: Ben hayal kırıklığı içindeyim.

EJ: Ben hiç hayal kırıklığı yaşamadım. Ta başından böyle olacağını biliyordum. Bazı Amerikalı siyahi arkadaşlarım o kazandığında sevinç çığlıkları atıyordu. Bense bir bakalım ne yapacak diyordum. Doğrusu şimdi bazı konuşmalarını dinleyince, "Bush'tan bile kötü" diyorum.

AN: Bence çok gerçeküstü bir zaman diliminde yaşıyoruz. Obama kazandığında Osama esprileri yapılmıştı hatırlarsanız!

EJ: Bir de Osama Biden esprisi vardı!

Amerikalıların bir bölümü Obama'yı hala Müslüman sanıyor bir de...

AN: Diyorum ya; geçeküstü zamanlar...

EJ: Tabii şu da var. Beyaz Saray'da bir siyah olacağına hiç inanmıyorduk. Yine de daha iyi işler yapsaydı diyorum...

(Videolar bana, fotoğraflar Gökhan Göktaş'a aittir.)

-

Vitrindeki Albümler 84:

2011-09-11T11:22:00.005+03:00

© Zülal Kalkandelen
Cumhuriyet / 11 Eylül 2011

STEVE REICH / Kronos Quartet - WTC 9/11 (Nonesuch Records)

Minimalist müziğin en önde gelen isimlerinden Steve Reich, New York’taki 11 Eylül terör saldırısına, Dünya Ticaret Merkezi’nden 4 blok ötedeki evinde tanık olmuş. Binlerce insanın öldüğü facianın 10. yıldönümünde yayımladığı yeni albümü, o karanlık günün adeta müziğe aktarılmış bir belgesi diye nitelenebilir. Nonesuch Records tarafından yayımlanan albümde, Steve Reich’a daha önce de birlikte kayıtlar yaptığı ünlü yaylılar dörtlüsü Kronos Quartet eşlik ediyor.

Albüm yayınlanmadan önce kapağının etrafında dönen tartışmayla yer aldı uluslararası medyada. Dünya Ticaret Merkezi’nde ikinci kuleye çarpmakta olan uçağı gösteren fotoğraf, Amerika’da büyük tepki gördü. Aslında yaşanan felaketi çok etkili bir şekilde ortaya koyan bir fotoğraftı ama Amerikan kamuoyunda genel bir rahatsızlığa neden olunca albüm kapağı değiştirildi.

“WTC 9/11”, Reich’ın müziğinde terör temasını işlediği ilk albümü değil. 2006 tarihli “Daniel Variations”, 2002’de Pakistan’da El Kaide örgütü tarafından kaçırılıp öldürülen Amerikalı gazeteci Daniel Pearl’ün anısına yaptığı bir çalışmaydı.

Bu kez doğrudan kendisinin de yaşadığı korkunç bir terör olayını müziğine aktaran Reich, uzun süredir düşündüğü bir yöntemi de albümünde uygulama olanağı bulmuş. 11 Eylül saldırıları sırasında kaydedilen ses kasetlerini ve video arşivlerini tarayıp, insanların konuşmalarından ilginç bölümler almış. Özellikle saldırının yapıldığı alanda çalışan itfaiyecilerin ve helikopterlerle yardım ulaştırmaya çalışan görevlilerin birbirleriyle yaptığı konuşmalar ilgisini çekmiş. Ayrıca albümde Reich’ın olaya tanık olan aile üyeleriyle ve tanıdıklarıyla yaptığı röportajlardan alıntılar duyuyoruz.

“İnsanlara ait konuşma seslerinin elektronik müzikte kullanımı, bana göre osilatör (oscillator) ya da synthesizer kullanmaktan daha ilginçti. Çünkü orada insani bir içerik var. Sound olarak osilatör ya da synth’ten çok daha zenginlik söz konusu” diyor Reich. Konuşma seslerinin kendi içinde bir melodisi olduğunu, onu müziğe aktarınca bu melodinin müziğe yansıdığını belirtiyor. Bunu ‘speech melody’ olarak adlandırıyor Reich.

Steve Reich’ın kullandığı bu yöntemin, tarihin en dehşet verici saldırılarından birisini olduğu gibi, en sarsıcı, en gerçekçi haliyle müziğe dönüştürmekte çok başarılı bir yol olduğu kesin. Müzisyenin 25 yıldır yaptığı da zaten, gerçeği yansıtan materyaller ile müziğe ait materyalleri buluşturmak ve böylece başka şekilde ortaya çıkamayacak özgün bir müzik yaratmak.

“WTC 9/11” de, bu serinin içinde son derece karanlık ve bir o kadar da etkileyici minimalist müziğiyle, Reich’ın kariyerinde önemli bir çalışma. Kendi içinde 3 bölümden oluşan 15 dakikalık parça, 11 Eylül günü yaşanan dehşeti, korkuyu, tedirginliği dinleyene hatırlatıyor.

Albümde bunun dışında Reich’ın 2009’da yaptığı “Mallet Quartet” adlı bestesi ve 2002 tarihli “Dance Patterns” yer alıyor.

Yaklaşık 37 dakika süren albümün adındaki WTC, açık ki 11 Eylül’de saldırı düzenlenen World Trade Center’dan geliyor; ama aynı zamanda Reich’ın ifadesiyle “The World to Come” ifadesine de atıf yapıyor. Bunun tam olarak ne anlama geldiğini Kronos Quartet üyeleri bile tahmin edemediğine göre, sanırım bir tek kendisi biliyor.

Kronos Quartet, çaldığı her notaya derinlik katıp, müziği eşsiz bir güzelliğe taşıyan bir dörtlü. Bu albümde Steve Reich ile buluşmaları bir kez daha tarifi zor bir mükemmellikle sonuçlanıyor. “WTC 9/11”, tarihe çok trajik bir olayı müziğe böylesine çarpıcı bir şekilde yansıtan ender albümlerden birisi olarak geçecek.

Vitrindeki Albümler 83:

2011-09-04T14:03:00.000+03:00

© Zülal Kalkandelen
Cumhuriyet / 4 Eylül 2011

RED HOT CHILI PEPPERS - I’m With You (Warner Bros.)

2006 tarihli “Stadium Arcadium” adlı albümün ardından tam beş yıl geçti ve nihayet Red Hot Chili Peppers’tan ses geldi. Dünyanın en sevilen funk-rock grubu, prodüktörlüğü Rick Rubin’in üstlendiği 10. stüdyo albümünü internet üzerinde düzenlediği herkese açık bir dinleme partisi ile kutladı geçenlerde.

Bu albüm, RHCP ile adı özdeşleşen gitarist John Frusciante’nin 2009’da gruptan ikinci kez ayrılıp solo kariyerine dönmesindan sonra çıkan ilk RHCP albümü. Günümüzde yaşayan en iyi gitaristlerden birisi olan Frusciante’nin kendine özgü tekniği, RHCP soundunun çok belirleyici bir özelliğiydi. 1970 öncesi dönemden kalma eski enstrümanlarla ve fender gitarıyla, farklı tarzları arasındaki sınırları kaldırıp, melodiyi ve duyguyu öne çıkarıp glam rock’la new wave etkilerini birleştiren bir çalış tarzı vardı.

Grupta onun yerini alan Josh Klinghoffer’ın sounda ne katıp ne götürdüğüne bu nedenle özellikle dikkat ettim. Ve anlaşıldı Frusciante’nin gidişi RHCP’nin sounduna belirgin şekilde yansımış. Ama bu demek değil ki, Klinghoffer işini becerememiş. Frusciante ile tarzları çok farklı değil belki; sadece Klinghoffer’ın daha yalın bir soundu var. Kimi zaman işin teknik yanını daha çok öne aldığı izlenimini edindim ben.

Grubun müzik çalışmalarına ara verdiği son yıllarda bas gitarist Flea’nın Güney Carolina Üniversitesi’nde müzik teorisi eğitimi alması ve piyano üzerinde çalışması, albüme de yaramış. Şarkıların bir bölümü piyano üzerinde yazılınca, albüme yeni bir melodik yapı ve farklı bir renk katılmaya çalışılmış ama çok başarılı olunduğunu söyleyemem.

Şarkı sözlerinde bir yenilik olarak, bu defa Flea ve Klinghoffer’ın Damon Albarn’la Etiyopya’ya yaptıkları ziyaretin etkisi olsa gerek, Afrika esintili ruhani temalar da var. Ama Kaliforniya, seks ve eğlence gibi RHCP’ın her zamanki meseleleri yine bu albümde de kendini gösteriyor. Anthony Kiedis, hiçbir zaman büyük bir söz yazarı olmadı; “I’m With You” da hiç esinlendirici olmayan sıradan ama eğlenceli sözlerle dolu.

Davulcu Chad Smith, “Aynı isimle devam ediyoruz asa bu yeni bir grup” diyor. Ben Frusciante’nin yokluğuna karşın, bu çapta bir değişiklikten söz edilebileceğini düşünmüyorum. Çünkü bazı değişiklikler olsa da yine bildiğimiz RHCP var karşımızda. Ayrıca Anthony Kiedis gibi çok belirgin bir ses ve tarza sahip bir vokalistin bulunduğu bir grubun soundu kolay kolay değişmiyor.

“I’m With You”, kanımca, davulcu Chad Smith’in dediği gibi “RHCP’ın eski adla devam eden yeni bir grup olduğunu” değil, olsa olsa vokalist Anthony Kiedis’in dediği gibi “grup için yeni bir başlangıcı” işaret ediyor. Büyük bir hiti olmasa da yine de bir RHCP albümü olarak dinlenir ama doğrusu beni heyecanlandırmadı bu albüm.

Albümden çıkan ilk single:

-

Müzikte Kavramsal Sanat

2011-08-29T14:08:00.000+03:00

© Zülal Kalkandelen
Cumhuriyet / 29 Ağustosl 2011

Kavramsal sanatın yaratıcılarından Sol Lewitt’in eserlerinin müzikteki karşılığı ne olurdu? Bu sorunun yanıtı verildi. Müzik dünyasında Machinefabriek adıyla tanınan Hollandalı müzisyen Rutger Zuydervelt, Sol Lewitt’in eserlerinden etkilenerek yaptığı müziklerden oluşan “Sol Sketches” adlı bir albüm yayınladı.

Machinefabriek, elektronik müziğin alt türlerine yakın olanların sık rastladığı bir isim. Drone, noise, ambient, modern klasik, soundscape diye adlandırılan farklı türlerde gezinen müziği, seslerle oynayarak dinleyicinin hayalinde manzaralar çiziyor. Çalışmalarının kimisi oldukça yavaş ritimli ve daha sessizken, kimisi çok daha gürültülü. Onu da Brian Eno’nun izinden giden ses mimarlarından biri olarak adlandırmak yanlış olmaz.

Herhangi bir plak şirketine bağlı olmadan kendisinin yayınladığı bu son çalışması, 2009 yılında film yönetmeni Chris Teerink’in çekeceği bir belgesele müzik yapması önerildiğinde başlamış. 2007’de yaşamını yitiren sanatçı Sol Lewitt hakkındaki bu belgesel hâlâ yapım sürecinde ama onun eserlerinin müzikteki yorumu albüm olarak elimizde.

Zuydervelt, görüntülerle müziğin aynı derecede önemli rol oynayacağı belgesel için çalışmaya başladığında, Sol Lewitt’i fazla tanımıyormuş. Hemen çalışmalarını incelemeye koyulmuş ve gördüğü eserlerden öylesine etkilenmiş ki, belgeselin henüz hiçbir sahnesi çekilmemişken sadece eserlerin verdiği ilhamla yaklaşık 1.5 saatlik müzik bestelemiş.

Kısa parçalara böldüğü müziğin içinden 21 parçayı ayırıp ayrıca albüm olarak yayınlayınca da ortaya bu muhteşem albüm çıkmış. Sol Lewitt’in çalışmalarını bilenler için albüm hakkında şunu söyleyebilirim: Lewitt’in algı, tarif ve temsil arasındaki boşlukları doldurmayı izleyiciye bırakarak minimalizmin estetiği ile oynadığı desenlerin, yapıların ve eserlerin ruhu, ancak bu kadar başarıyla müziğe yansıtılabilirdi.

Geometrik yapılar, şekillerin değişimi, düzensizlikler, farklı renk algıları, kırık, çarpık, yumuşak, sert, kalın ya da ince olanın gözde yarattığı yanılsamalar, Lewitt’in uzmanlık alanıydı. Machinefabriek de, bizi, piyano ve elektronik seslerle boşlukları dinleyici tarafından doldurulacak, algı farklılıklarını teşvik eden bir ses dünyasına sokuyor. 1’den 21’e kadar numaralanan parçalar, arka planda kendi kendine çalacak ses öbekleri değil, ne kadar az sesli olsa da, dikkat istiyor.

Piyano dokunuşları bazen öyle yavaş ve hipnotize edici ki, yavaşlığın gizemi çekiyor sizi kendine. Özellikle bu konuda Amerikalı avangard besteci Morton Feldman, Alva Noto ile Ryuichi Sakamoto’nun yaptığı işbirlikleri ve “Flim” adıyla tanınan Alman müzisyen /besteci Enrico Wuttke’den etkilendiğini söylüyor Zuydervelt.

Sol Lewitt’in sanatında da, düzenli gibi görünen yapıların ve renklerin tuhaf bir şekilde neden olduğu algı yanılsamalarından doğan bir karmaşıklık vardır. Machinefabriek’in müziği de, minimalist yaklaşımına karşın, yarattığı algı çeşitliliği nedeniyle karmaşık.

“Sol Sketches”, modern klasik / ambient türünün en güzel örneklerinden biri ama bazıları için fazla deneysel bir iş gibi görülebilir. Sanatçı herkese hoş görünmeyi bırakıp kendi hayalindekini yaratmalı diyerek onlara Sol Lewitt’in bu yöndeki bir sözünü hatırlatalım: “Don’t worry about cool, make your own uncool”.

Albümü bandcamp üzerinden dinleyip satın almak olanaklı.

Sol Sketches by Machinefabriek

Vitrindeki Albümler 82:

2011-08-28T11:15:00.002+03:00

© Zülal Kalkandelen
Cumhuriyet / 28 Ağustos 2011

STEREO MCS- Emperor’s Nightingale (K7 Records)

Müzik meraklılarının oynadığı bir oyun vardır; bir şarkı ismi söylersiniz, karşınızdaki de hangi gruba ya da müzisyene ait olduğunu bulur. O oyunda “Connected” derseniz, anında “Stereo MCs” yanıtı gelir ya da gelmelidir. Çünkü bu isimdeki en sevilen ve bilinen şarkıdır.

İngiltere’de rap'in en büyük temsilcilerinden Stereo MCs, 1985'te kuruldu ama bugüne kadar varlığını bir şekilde devam ettirdi. Bir şekilde diyorum; çünkü “Connected” albümünün 1992’de dünya çapında elde ettiği başarıdan sonra ikiliden 9 yıl boyunca yeni albüm gelmedi. (2000’de mikslerini yaptıkları DJ-Kicks: Stereo MCs albümü dışında.)

Vokalist Rob Birch (Rob B) ve Nick Hallam’ın (The Head) kurdukları grubun etkileyici rap tarzını, soul, breakbeat, rock ve dans müziği ile harmanlayan müziği, 90’lı yıllarda onlara belki de hayal bile etmedikleri bir başarı getirmiş, ilk başlarda kendi hallerinde Londra'da müzik yaparken birden kendilerini U2 ile turneye çıkıp, stadyumlarda yüzbinlerce kişiye seslenirken bulmuşlardı. “Connected”ten önce 1990’da “Elevate My Mind” ile listelere girip dikkatleri çekmişlerdi ama “Connected”ın etkisi farklı oldu.

Bu albüm için iki yıl boyunca neredeyse hiç ara vermeden devam eden bir turneye çıktılar. Bu, Stereo MCs için yaratıcılığı baltalayan bir süreç oldu. Turne bitip döndüklerinde yeni şarkı yazamayacak bir noktada buldular kendilerini. Bir süre ara verebilirlerdi elbette ama bu ara çok uzadı. Bu zaman içinde, Massive Attack ve David Bowie için remiks yapmaları, hatta Robbie Williams’ın ilk solo albümünün yapımcılığını üstlenmeleri yönündeki önerileri bile reddettiler.

Ancak 2000’de biraz kendilerine gelip, Madonna ve Jungle Brothers için remiksler yaptılar. Aynı yıl DJ-Kicks serisinden remiks albümleri çıktı ama yeni bir stüdyo albümün çıkışı 2001 yılını buldu. Ne yazık ki, ne o yıl yayımlanan “Deep Down and Dirty”, ne de 2005 tarihli “Paradise” beklentileri karşılayabildi.

Belli ki Stereo MCs kendisine yeni bir yol açmaya çalışıyor ama çıkış yolunda zorlanıyordu. Ağırlıklı bas ve beat kullanımıyla, sample’ları (ses örneği), acid caz ve rap’le buluşturan müzikleri 2000’lerde artık eskisi kadar ilgi çekmiyordu. 2008’de çıkardıkları “Double Bubble” da bu yalpalama döneminin ürünü oldu.

Nihayet geçtiğimiz günlerde Stereo MCs’in 7. stüdyo albümü “Emperor’s Nightingale” yayımlandı. Bu albüm için “Yeniden müzik yapmayı öğrenmemiz gerekti” diyor Rob B. 26 yıldır müzik yapan bir grup için çok çarpıcı bir açıklama bu. Bu defa, rap baskısından kurtulup, ses örneklerinin etrafında gelişerek loop ve beat’ler üzerine oturan bir altyapı yerine, eski tarzda bas, gitar, davul ve vokal buluşmasıyla şekillenen bir müzik yapmayı tercih etmişler.

Hip-hop yine temel unsurlardan birisi, ama bu kez Rob B’nin vokalleri bunun dışında daha çok çeşitlilik gösteriyor. Eskiden bildiğimiz, tanıdığımız sesleri daha karmaşık yöntemlerle birleştiriyordu Stereo MCs ve bu nedenle de hemen hiçbir türe tam olarak uymuyordu yaptıkları. Bu albümle onları yine belli bir türün temsilcisi diye göstermek olanağı yok kanımca, ancak artık duyduklarımız daha tanıdık.

Jamie Cullum’ın piyanoda eşlik ettiği “Boy”, 80’lerin New Wave havasından epeyce solumuş. “Manner”, sanki yeni bir Dirty Vegas parçası gibi , “Phase Me”de Prince’i hatırlatan funk etkisi belirgin.

Eski Stereo MCs’i, yani “Connected”i bugüne getiren parça ise, “Bring It On (Path to the Mind and the Soul and the Spirit)”. Onun kadar akıllara yerleşecek bir melodisi yok ama yansıttığı hava, 1992’deki Stereo MCs. En ilginç parçalardan birisi de, Robbie Williams’ın “Free” adlı parçasının girişteki piyano melodisiyle başlayan “Tales”. Belki yıllar önce dostları Robbie’nin albümünün prodüktörlük önerisini kabul etmedikleri için bir özür niteliğinde de düşünülebilir bu sample. Bana kalırsa güzel bir selam olmuş Robbie’ye.

Bunların yanı sıra, albüme dair söylenmesi gereken olumsuz eleştiriler de var. “Sunny Day”, “Manner”, “2cando”, “Levitation” gibi parçaları albümü tekrar dinlerken her defasında atlamak istediğimi belirtmem lazım.

Yeni bir yolda girmiş Stereo MCs ama albümde bir bütünlük yok. Sanki tek bir albüm gibi değil de, farklı zamanlarda yapılmış single’lar toplamı gibi. Örneğin “Leviathan”da elektro gitarların baskın olduğu bir rock havası varken, hemen ardından gelen “Desert Song”da drum & bass sularında gezen bir elektronika rüzgarı esiyor. Çeşitlilik iyidir ama aynı albüm içinde bütünlük olmadığı gibi, bir şarkıdan diğerine geçişlerde kopukluklar var.

Ancak ikilinin bunu, hiçbir sınıra bağlı kalmamak adına yapmış olmaları da muhtemel. Çünkü bu farkındalığı gösterdiği düşünülebilecek bir işaret var. Açılışta piyano, synth ve elektro gitarın öne çıktığı görkemli bir “Wooden Heart” dinlerken, kapanışta aynı parçanın sadece synth ve piyano ile çalınarak yeniden düzenlenmiş çok yalın bir versiyonunu dinliyoruz. Aynı parçanın başlangıca ve en sona çok farklı iki versiyonunu yerleştiren ikili, kanımca bununla bir mesaj veriyor: Bu ikisinin arasında bir yerlerdeler hala.

Yine de kesin olan şu ki, 1990’lardan tanıdınız Stereo MCs değişmiş. Teknoloji değişiyor, müzik yapım yöntemleri değişiyor, doğal olarak onlar da değişmiş. Tabii bu değişikliği sevip sevmemek dinleyenin keyfine kalmış. Bana göre grubun yeni bir şarkı yazma tekniğini denemesi önemli; kimi keyifli anları da barındıran bir çalışma ama doğrusu zayıf yanları da kulaklardan kaçmıyor.

-

Vitrindeki Albümler 81:

2011-08-21T10:42:00.003+03:00

© Zülal Kalkandelen
Cumhuriyet / 21 Ağustos 2011

FENNESZ + SAKAMOTO - Flumina ( Touch)

Dört gözle beklediğimiz işbirliklerinden birisi daha yeni bir albümle sonuçlandı. “Flumina”, elektronik müziğin önde gelen isimlerinden Avusturyalı Christian Fennesz ile Japon piyanist, aranjör, besteci ve yapımcı Ryuichi Sakamoto’nun üçüncü müzikal birlikteliği.

2005’te “Sala Santa Cecilia” adıyla yayımlanan ilk çalışma, Romaeuropa Festivali’nde yapılan bir canlı performans kaydıydı. İkilinin 19 dakika süren bir laptop düeti gerçekleştirdiği bu kayıt tek bir parçadan oluşuyordu. Hangisinin ortaya çıkan esere ne kadar katkıda bulunduğunun çok da anlaşılamadığı bir çalışmaydı. Ancak daha sonra yayımlanacak albümün müjdesini de veriyordu.

Nitekim 2007’de çıkan 11 parçalık “Cendre”, iki müzik adamının bireysel olarak yaptıkları çalışmaları iki yıllık bir süre içinde birbirlerine gönderip karşılıklı aldıkları tepkileri bir araya getirmelerinden oluştu. Fennesz’in gitar ve elektronik soundu bütünleştiren parçalarına Sakamoto piyano katkısı yaparken; Sakamoto’nun piyano üzerinde yaptığı bestelere Fennesz’den elektronik seslerle yanıt geldi.

Sonunda akustik ile dijitalin, geleneksel ile son teknolojinin harmanlandığı, önceden yapılmış bestelerle doğaçlamayı buluşturan çok çarpıcı bir albüm çıktı ortaya. Bu tür çalışmaları düşününce akla hemen Harold Budd ile Brian Eno’nun yaptıkları geliyor. Büyük ölçüde onları andıran, yeni bir işbirliğiydi bu da.

Aradan geçen dört yılda Fennesz’in de Sakamoto’nun da hem solo albümleri hem de çeşitli işbirlikleri oldu. “Cendre”nin verdiği hazzı yeniden yaşamayı da umutla bekliyorduk ki, nihayet “Flumina” çıktı. İki CD’den oluşan toplam 24 parçalık albüm, deneysel elektronika ve ambient meraklıları için iki saati aşan büyüleyici bir müzik deneyimi vaat ediyor.

Parçalar, “0318”den başlayarak “0429”a kadar farklı numaralarla adlandırılmış. Kayıtların yapıldığı tarihleri gösteriyor olma olasılığı yüksek kanımca. Ayrıca parçalara isim verilmemesi, dinleyicinin onlara daha baştan anlam yüklememesi açısından yararlı olmuş. Böylece içinde bulunduğunuz ruh haline göre kendi senaryonuzu yazabileceğiniz bir albüm ortaya çıkmış.

Fakat şunu da belirtmek gerekir ki, “Flumina”nın neşeli ve huzurlu bir karakteri yok; daha çok karanlık ve karışık. Hatta kimi zaman geceyarısı hiç bilmediğiniz sokaklarda tek başınıza yürürken hissettiğiniz ürpertiyi anımsatırcasına huzursuz. Sevgilisini uzaklara yolcu eden bir insanın arabanın arkasından bakarken duyduğu hissi yeniden yaşatırcasına hüzünlü. Her şeyin yola gireceğini umduğunuz ama hiçbir şeyden emin olamadığınız anları hatırlatırcasına tedirgin...

Sakamoto’nun piyanosundan yansıyan umut kırıntıları çoğunlukla Fennesz’in gergin elektronik sesleriyle karşılaşınca sanki hep beklenmedik bir şey olacakmış gibi bir his veriyor albüm. Çoğu anlarda bana psikolojik gerilim filmlerine iyi eşlik edebileceğini düşündürttü. Ama arada insanı hafifleten parçalar da yok değil.

Dolayısıyla genel olarak yalnız anlara eşlik edecek melankolik ve karanlık bir yapısı olsa da, farklılıkları da barındıran çok katmanlı bir duygu ağı gizli içinde. Sakamoto ike Fennesz’in böylesine minimal bir altyapıyla bunu başarabilmeleri tek kelimeyle olağanüstü.

Yılın en güzel ambient/elektronika albümlerinden birisi. Dinleyin, kendi deneyiminizi yaşayın.

-

Babylon'da Yenilikçi Dalgalar

2011-08-19T13:43:00.009+03:00

© Zülal Kalkandelen
Cumhuriyet / 19 Ağustos 2011

Geçen hafta sonu İstanbul’un gözde canlı performans mekanı Babylon’un toplantısı için Çeşme’deydik. Mekanın sahibi Pozitif ekibi, yeni sezonda başlayacak bazı konseptleri tanıtmak, yeni uygulamalar hakkında bilgi vermek ve görüşlerimizi almak üzere bir grup müzik sevdalısını bir araya getirmişti. O grubun içinde yer alan birkaç müzik yazarından birisi de bendim.

Dört saate yakın süren toplantıda çok şey konuşuldu. Benim özellikle üzerinde durduğum bir konu vardı. “Babylon bir konser salonu mu yoksa kulüp mü?” sorusu üzerinde düşünmek gerekiyor. Çünkü bu soruya verilecek yanıtın, benim de şikayetçi olduğum geciken konser saatleri ve konser sırasındaki gürültü ile doğrudan ilgisi var.

Toplantıda bu soru üzerinde ayrıntılı bir tartışma yapılmadıysa da, eylül ayından itibaren konser saatlerinin cuma akşamları dahil 21.30 olarak sabitlenmiş olduğunu öğrendik. Bunun yeni sezonda kararlılıkla uygulanmasını bekliyoruz. DJ performansları olduğunda kulüp mantığında geç saatlerde başlayıp biten etkinliklere zaten kimsenin itirazı yok.

Ama etkinlikleri duyururken dinleyicilerin “konser” ile “kulüp performansı” arasındaki ayrımı algılaması sağlanmalı ki, konserlerde bağırarak konuşanların yarattığı gürültü de azalsın. Konser saatine sadık kalınması, bu etkinlikler arasındaki farkın altını çizmek bakımından da belirleyici olacaktır.

Bu konuda yeni sezonda atılan önemli bir adım daha var. 21.30'daki konserlere gelenler DJ setlerine aynı biletle devam edebilirken, konsere katılmayıp DJ setlerine sonradan gelenler ayrı bilet alacak.

"Midnight Express", Dubstep Geceleri ve 3D Partiler

Babylon’da en heyecan verici yeni konseptlerden birisi, “Midnight Express” adını taşıyan konserler serisi. Pozitif’in kurucu ortaklarından Ahmet Uluğ’un verdiği bilgiye göre, bu konsept için, son yıllarda tüm dünyada ilgi odağı haline gelen İstanbul’un kültürler arasında gördüğü köprü görevinden yola çıkılmış. Çok iyi müzik yapsa da Batı kültürü dışında kaldığı için fazla öne çıkamayan farklı sesler Babylon’a taşınmak istenmiş.

Bunun için de oldukça iddialı ve ironik bir isim seçerek “Midnight Express” adını önermiş Ahmet Uluğ. Amaç, bu filmin çağrıştırdığı karanlık algıyı yıkmak. Bu kapsamda, ilk olarak Tinariwen, Mulatu Astatke, Fun-da-mental, Baba Zula, İlhan Erşahin konserleri planlanmış durumda.

Güney Londra’dan çıkıp dünyayı saran dubstep dalgası ve elektronika, bu sezon Babylon’da daha güçlü hissedilecek. Bu kapsamda Mala, Coki, MC Pokes ve Loefah’ın da dahil olduğu kadrosuyla DMZ, 2562, Darkstar, Pinch, Deadboy, Mousse T., Apparat ve Plaid’in performansları izlenebilecek. Günümüz elektronik müziğinin en yenilikçi isimlerini canlı dinleme olanağı bulacağımız bu dalga, benim de sevinçle karşılayacağım bir dalga olacak.

Partilerde dans edip eğlenmek isteyenler, belli ki yeni sezonda sık sık Babylon’un yolunu tutacak. Çünkü cumartesi geceleri, Babylon Lounge, Üst Kat ve Babylon’a yayılarak üç mekanda devam edecek 3D Parti’ye ayrılmış. Farklı DJ’ler aynı anda farklı müzik türlerinde çalarken, herkes gece boyunca serbestçe mekanlar arasında geçiş yapabilecek. Yurtdışında da çeşitli yerlerde gördüğüm bu uygulama, umarım Babylon’da dillerden düşmeyecek partilere vesile olur.

Bir başka değişiklik ise, Babylon ile sırt sırta konumlanan bir mekanda devam eden Nublu’nun bu sezon veda edişi. Bu, caz dinleyicilerini üzecek bir karar olsa da, Nublu konserleri Babylon’da yine devam edecek.

Bu kesinleşen yenilikler dışında Çeşme toplantısında müzik sektörünü yakından ilgilendiren önemli konulara değinildi. Babylon ekibini iletişime açık tavrından dolayı kutluyor, bir tartışma platformu yarattığı için teşekkür ediyorum.

-

Vitrindeki Albümler 80:

2011-08-15T23:28:00.006+03:00

© Zülal Kalkandelen
Cumhuriyet / 14 Ağustos 2011

THE JAPANESE POPSTARS - Controlling Your Allegiance (Virgin Records)

Son yıllarda dans müziğinde “canlı performansı görülmesi gereken” isimlerden biri olarak öne çıktı The Japanese Popstars. İrlandalı üçlünün The Chemical Brothers ve Underworld gibi bu alanda artık dünya lideri olmuş grupların yerini alacağı söyleniyor. Kendilerinin de idol olarak kabul ettikleri bu gruplarla aynı lige çıkmaları için bu yıl yayımlanan “Controlling Your Allegiance”ın yayımlanması gerekti.

Aslında dikkati 2008 yılında ünlü DJ Mag dergisinin elektronik müziğin en iyilerini seçtiği “Best Of British” Ödüllerinde “En İyi Çıkış Yapan Prodüktör” ödülünü aldıklarında çektiler. O yıl yayımladıkları ilk albümleri “We Just Are” böylece hak ettiği ilgiyi de görmüş oldu. Ardından bu yıl İrlanda Dans Müzik Ödülleri’nde “En İyi House DJ’i” ve “En İyi Canlı Performans” dahil dört dalda aday gösterildiler.

“Controlling Your Allegiance”, dans pistleri dışında da dinlenebilecek, kulaklığınızı takıp dinleyebileceğiniz, elektronik müziğin farklı türlerini barındıran bir albüm. Beni albümle ilgili en çok etkileyen şey, grubun tek bir türe odaklanmadan, geçişler yapması ve house, progresif house, disko, tekno, trans arasında sürekli dolaşması oldu. Sound, zengin synth kullanımı güçlü perküsyon ve sağlam baslarla desteklenmiş; aynı parçanın içinde bile değişen ritimler albüme belirgin bir canlılık katmış.

Albümle ilgili bir diğer önemli özellik de, konuk vokal kullanımı. The Cure’un vokalisti Robert Smith, Editors’dan Tom Smith, Blues Explosion’dan Jon Spencer, Chicago House efsanesi Green Velvet, folk müziğin İrlandalı ozan şarkıcısı James Vincent McMorrow, M83’le yaptığı çalışmalardan tanıdığımız Morgan Kibby, indie folk şarkıcısı Lisa Hannigan ve prodüktör/şarkıcı Dot JR, The Japanese Stars’ın bu albümde birlikte çalıştığı isimler.

12 parçadan oluşan 63 dakikalık albümde vokallerin öne çıktığı parçalar olduğu gibi, buna ihtiyaç göstermeyenler de var. Ben özellikle iki şarkıdan söz etmek istiyorum.

Tom Smith’in vokalde yer aldığı “Joshua”nın en çarpıcı yanı, hiç kuşkusuz vokaller. Tom Smith’in bariton sesi Editors şarkılarından da bildiğimiz gibi zaten çok güçlü; ancak aynı zamanda elektronik müziğe nostalji ve romantizm katarak onunla da büyük uyum gösterebiliyor. The Japanese Stars’ın Editors’ın “Papillon” adlı şarkısına yaptığı remiks de bunu daha önce ortaya koymuştu. Bana göre albümün en güzel parçası "Joshua".

Robert Smith’in eşsiz vokalini duyma zevkini bir kez daha yaşatan “Take Forever” da “Joshua” kadar iddialı. Smith’in yorumlayıp da damgasını vurmadığı herhangi bir şarkı yoktur. “Take Forever”a da sesindeki tüm melankoliyi enjekte etmiş Smith. Elektronik müziğin klasikleri arasında girecek kadar başarılı bir parçaya imza atmış The Japanese Popstars.

-

Vitrindeki Albümler 79:

2011-08-07T11:17:00.006+03:00

© Zülal Kalkandelen
Cumhuriyet / 7 Ağustos 2011

BRIAN ENO - RICK HOLLAND / Drums Between the Bells (Warp Records)

Müzik dünyasının en yaratıcı projelerinin Brian Eno’nun aklından çıkması şaşırtıcı değil. Bugün 63 yaşında ama farklı olanı ve yeniyi keşif heyecanını hiç yitirmedi o. 70’lerin başında Roxy Music’le başladığı ve 40 yıldır kesilmeden süren müzik yaşamı boyunca çok sayıda efsane isimle ve grupla çalıştı. Robert Fripp ve Harold Budd’la yaptığı albümlerle ve minimalist solo çalışmalarıyla ambient müziğin yaratıcılarından biri olarak, müzik tarihine “Enoesque” ve “Enossification” ifadelerinin girmesine neden oldu.

1970’lerde David Bowie’nin müzik kariyerinde en sevdiğim albümlerini yayınladığı dönemde de onun izi var. “Berlin Üçlemesi” olarak anılan “Low”, “Heroes” ve “Lodger”, büyük ölçüde Eno’nun etkisini yansıtır.

Eno, bugüne kadar John Cale, Cluster, Talking Heads, David Byrne, Laurie Anderson’ın da aralarında olduğu çok sayıda isimle işbirliği yaptı, albümlerinin prodüktörlüğünü üstlendi.

Son yıllarda popüler çalışmalarını, daha önce “The Joshua Tree” albümünün de prodüktörü olduğu U2 ve Coldplay’le yaptı; ama deneysel fikirlerini kendi albümlerine sakladı.

David Byrne ile 2008’de çıkardıkları “Everything That Happens Will Happen Today”, “vokal sample” denilen tekniği keşfederek yeni bir çığır açtıkları 1981 tarihli “My Life in the Bush of Ghosts”tan sonra önemli bir albümdü.

Şimdi bunun bir adım daha ilerisine geçti Eno. Geçen yıl deneysel elektronik müziğin en büyük destekçilerinden Warp Records’la iki albüm için anlaştığı duyulunca, Eno’dan ufuk açıcı yeni müzikler geleceğini tahmin etmiştik. Bunun ilk ürünü prodüktör Jon Hopkins ve besteci/prodüktör Leo Abrahams ile işbirliği yaptığı “Small Craft on a Milk Sea” adlı albüm oldu. Eno’nun Peter Jackson’ın “The Lovely Bones” adlı filmi için yaptığı ama orada kullanılmayan müziklerin yer aldığı albüm, tam da Warp kataloğuna uyacak, elektronik müziğin alt türleri arasında geçişler yapan bir çalışmaydı.

Warp etiketli ikinci albüm “Drums Between the Bells”i geçen ay elimize aldık. Bu kez, Eno’nun 33 yaşındaki İngiliz şair Rick Holland ile gerçekleştirdiği bir projeye tanık oluyoruz. 2002’de Londra’da bir multimedia performansında tanışmış ikili ve ertesi yıl da çalışmaya başlamışlar.

Rick Holland’ın şiirleri, 20. yüzyıl Anglo-Amerikan şiirinde düşünce ve duyguları açık ve özlü imgelerle dile getiren, ölçü ve kalıba karşı çıkıp serbest şiir ölçüsünü benimseyen “İmgecilik” akımından etkilenmiş. Eno’nun kalıp ve ölçüleri yıkarak Romantiklerin karşısına çıkan şiir türüne ilgi göstermesi elbette sürpriz değil.

“Drums Between the Bells, bir önceki Warp albümünden farklı mı?” derseniz, sound açısından bir fark yok. Yine elektronik müziğin dehlizlerinde akıp gidiyor; ama alt türler arasında geçişler yaparken bu defa işin içine “spoken word” dediğimiz teknik giriyor. Sözlerin şarkı formatında değil, daha çok konuşma havasında söylendiği bu teknik, Eno’nun şarkıların odak noktasının vokalist olduğu geleneksel yöntemden tamamen bıktığı bu dönemde önemli bir rol üstleniyor. Şarkının yansıttığı sesin, şarkıcının sesi olmasını reddediyor Eno.

Bunun sonucu olarak da konuşma ile şarkı söyleme arasında bir teknik geliştirme çabasına düşmüş bu albümde. Rick Holland’ın şiirlerini kendisi dahil 9 farklı kişiye okutup, o sözcüklerin etrafında müzik yapmış. Bunlardan birisi yalnızca “fierce aisles of lights” adlı parçada sesini duyduğumuz Rick Holland; diğerleri ise Eno’nun sokakta ya da jimnastik kulübünde karşılaştığı, tanımadığımız sıradan insanlar.

Eno’nun çok eskiden beri şarkı sözlerine pek düşkün olmadığını biliyoruz; bugüne kadar hep duyguları sözcükler olmadan seslerle anlatmayı daha çok sevdi. Ama bu defa Rick Holland’ın şiirlerine başrolü değilse de rollerden birini verdi. Holland için çok onurlandırıcı bir durum elbette bu ama acaba dinleyici açısından aynı derecede memnunluk verici mi?

Albümün 12’ LP versiyonunu ilk alan 500 kişiden biri olduğum için bana bir e-posta ile enstrümantal versiyonu indirebilmem için bir link gönderildi. MP3 olarak indirdiğim enstrümantal parçalar klasik bir Eno albümünün habercisiydi. Plak elime ulaştığında insan seslerinin de kullanıldığı asıl albümü dinledim. Haftalardır iyice alışmak ve tam bir fikir edinebilmek için tekrar tekrar döndürüyorum “Drums Between the Bells”i.

Açıkçası bazı parçalarda keşke burada şiir okunmasaymış diye düşündüğüm oldu. Rick Holland’ın şiirleri, bazen okuyan kişinin sesi ve müzikle etkileşimine bağlı olarak çok daha uyumlu bir etki bırakırken, bazen de bir türlü yerine oturmuyor.

Örneğin 20 milyon modelde var olan hemoglobin modüllerinden söz eden bir şiirin okunduğu “pour it out”un enstrümantal versiyonunun kulağa çok daha hoş geldiğini söylemem gerek. Ancak bazı durumlarda da, ilginç bir şekilde sözler müzikteki seslerle birleşip daha güçlü bir etki yaratabiliyor.

15 parçanın yer aldığı albümde bir tek “as if your eyes were partly closed / as if you honed the swirl within them and offered me the world” adlı 9. parçada insan sesi yok.

“Drums Between the Bells” çıktığından beri müzik camiasından aldığı tepkiler karışık; beğenen de var beğenmeyen de. Eno’nun yaptığı müzikte bugün geldiği yer, birçok kişinin aklındaki müzik algısını zorlayacak bir nokta. Deneysel müzikten hoşlanmayanlar için olmadığı kesin. Ama ben, beğenenler grubundayım. Hem yaratıcı ve heyecan verici hem de dinlemesi keyifli bana göre.

Kapak fotoğrafı da bir fikir verebilir. Eno, kendi çektiği fotoğraflarla bilgisayardaki bir programda oynarken ortaya çıkan bu görüntünün albümü iyi anlattığını düşünmüş. Çok katmanlı, karışık renkli çözülmeyi bekleyen bir labirent gibi değil mi? Bunu benim gibi heyecan verici buluyorsanız dalın o labirentin içine!

Brian Eno - glitch (taken from Drums Between The Bells) by Warp Records

Brian Eno - bless this space (taken from Drums Between The Bells) by Warp Records

-

"BAUDELAIRE'İ HAYAL KIRIKLIĞINA UĞRATIRDIM"

2011-08-03T03:55:00.001+03:00

© Zülal Kalkandelen
Cumhuriyet / 3 Ağustos 2011

Elektronik müziğin önde gelen isimlerinden Moby, geçtiğimiz haftalarda Rock’n Coke'un kapanışında festivalin en iyi konserini verdi. Bu yıl kendi plak şirketinden yayımladığı “Destroyed” adlı albümüyle de oldukça gündemde.

Moby’yi İstanbul’da bulmuşken konser öncesinde röportaj fırsatını kaçırmadım; hem kendi çektiği fotoğraflardan oluşan bir kitapla birlikte çıkan kitap-albüm projesi, hem de edebiyat ve sanat hakkında sorular sordum.

Bu benim Moby ile bugüne kadar yaptığım üçüncü röportaj. İlkini 9 yıl önce "18" adlı albümü çıktığında New York'ta yapmıştım. O röportajda 15 dakika olan süremi kendi inisiyatifiyle 50 dakikaya çıkarmış, uzun uzun yanıtlamıştı sorularımı.

İkincisi, 2009'da "Wait For Me" adlı albümü yayınlandığında yaptığım bir telefon röportajıydı. Bu üçüncüsünü ise, bu defa İstanbul'da yine yüz yüze yapma olanağı buldum. Konser öncesi sınırlı zamanım vardı. Süreyi biraz aştık, asistanı uyarınca da röportajı kestik. Zaman yeterli olmasa da güzel bir söyleşi oldu.

Bugüne kadar röportaj yaptığım onca isim arasında sorulan sorulara en açıklayıcı yanıtlar veren müzisyen kendisi. Kelimeleri dikkatle seçip, çok özenli yanıtlar veriyor. Müthiş bir otokontrolü var. Beklemediği bir soru gelirse, 9-10 saniye düşünüyor, öyle yanıtlıyor.

TURNEDEKİ YALNIZLAŞMA VE SOYUTLANMA

Uzun süredir turnedesiniz, her gün farklı bir ülkedesiniz. Konserden önce dinlenme fırsatı buldunuz mu?

Buldum. Biraz kestirdim. Kısa bir uykudan birden uyandığınızda nerede olduğunuzu hatırlamadığınız oldu mu? Ben o durumdayım. Özellikle turne sırasında bir hafta içinde 8 ya da 9 ülkeye gittiğinizde oluyor bu. Birisi iki gün önce neredeydin diye sorsa yanıtlayamam. Son iki haftada üç kere Viyana’ya gidip döndüm. Güzel bir kent ama böyle olunca zamanın akış hızına yetişemiyorum.

Yine de iyi görünüyorsunuz.

Öyle görünmem iyi.

Bu albüm projesi böyle geniş bir konsepte nasıl kavuştu? Kulakla birlikte neden göze de hitap etmeyi tercih ettiniz?

Üç yıl kadar önce turdaydım. Canlı müzik çalmayı seviyorum ama tura çıkmaktan pek hoşlanmıyorum. Bu nedenle turnedeyken kendimi projelerle meşgul etmeye çalışıyorum. Geçen turnedeki projem de, gittiğim yerlerde bolca fotoğraf çekip uykusuzluktan beslenen müzikler yapmaktı. Turun sonunda elimde bir sürü fotoğraf ve müzik vardı. Bunları bir kitap ve albümde toplamanın “sabaha karşı saat 3’te sessiz bir kentte uyanık olma” konseptini açıklamak bakımından ilginç olacağını düşündüm. Turnedeki yalnızlaşma ve soyutlanmayı sergiliyor aslında.

Böyle bir fotoğraf kitabının dinleyicinin hayalgücünü etkileyip albümün algılanışını manipüle edebileceğinden endişe ettiniz mi?

Bazı insanlar müziği dinlerken fotoğraflara da aynı anda bakabilir. Yalnız şöyle bir durum söz konusu. Kitaplı versiyondan sadece 10 bin kopya basıldı. Ama albüm olarak 100 binlerce kopya var. Demek ki, çoğunluk fotoğrafları hiç görmeden sadece müziği dinleyecek. Bir de şu var. Bazı sanat formları vardır ki, topluma mal olduğunda herkes tarafından aynı şekilde deneyimlenir. Örneğin roman. Romanı bir yere oturur ve okursunuz. Oysa müzik toplumda herkes tarafından farklı deneyimlere konu olur. Kimisi oturup dinler, kimisi başka bir iş yaparken bir yandan da müzik dinler; bazen alışveriş merkezinde dinlenir, bazen büyük hoparlörlerden dinlenir, bazen de kulaklıkla. Aynı şey fotoğraflar için de geçerli. İnternette görebilirsiniz, kitaptaki fotoğraflara bakabilirsiniz. Sonuçta, bir müzisyen ve fotoğrafçı olarak böyle bir çalışmayı insanlara sunduğunuzda, onların onu nasıl deneyimleyeceğine ilişkin en ufak bir fikriniz olmuyor. Belki oturup müziği dinlerken albüme bakacaklar ya da kahvaltı yaparken şarkılarımdan birini duyacaklar ve The Sunday Times ekinde fotoğraflarımdan birini görecekler. Bunları bilemeyiz. Bir albüm yaptığımda tek beklentim onun dinlenmesi. Beni mutlu eden tek şey bu. Onun nasıl dinleneceğine ilişkin bir öngörüm yok.

GECE YARISI LOS ANGELES, ALACAKARANLIK MAVİSİ VE EDWARD HOPPER

Peki siz bu albümü bir manzara, bir renk ve bir resim ile ilişkilendirmek isteseniz neleri seçerdiniz?

(Bu soruyu yanıtlamak için epeyce düşündü Moby.) Manzara Los Angeles şehir merkezinin gece geç bir saatteki görüntüsü olurdu. Çünkü o saatlerde tuhaf bir şekilde çok boş, durgun ve fütürist bir görüntüsü var. Renk için, en sevdiğim renklerden birisi olan gece karanlığı çökmeden önceki maviyi seçerim. Tablo ise, muhtemelen Edward Hopper’ın bir eseri olurdu.

İçinde bir ya da iki insan olan, boş mekanları gösteren resimler...

Evet, belki de insansız... Amerikan tarzı bir restoranda gece yemek yiyen insanları resmettiği “Nighthawks”tan (Gece Kuşları) söz etmiyorum ama. Edward Hopper’ı sevmemin nedeni, boşluğu resmetmesi. Çoğu müzisyen, fotoğrafçı ya da ressam, eserini mümkün olduğunca doldurmaya çalışır. Ben, boşlukların ön plana çıktığı, sadece birkaç unsura yer verilen çalışmaları seviyorum.

Bu kitaptaki fotoğraflardan tek bir tanesi çok sayıda insanın ilgisini çekip genel bir beğeni kazanacak olsa, hangisi olsun isterdiniz?

Muhtemelen kapaktaki fotoğraf.

Neden özellikle o?

Çünkü orada sadece birkaç unsur var. Benim fotoğrafçı olarak yapmaya çalıştığım şey, alışılagelmiş bir görüntü olsa da aynı zamanda alışılmışın dışında olabilen şeyleri fotoğraflamak. O kapak fotoğrafında uzun bir koridor ve basit bir yazı var, her şey çok normal görünüyor. Ama aynı zamanda çok çarpıcı bir garipliği de yansıtıyor.

BİRKAÇ YIL SONRA AKUSTİK ALBÜM

Yeni albümü kaydetmeden önce tamamen akustik bir albüm yapacağınızı söylüyordunuz ama öyle olmadı. Farklı bir yola sapmanızın nedeni neydi?

Evet, akustik albüm üzerinde çalışmaya başlamıştım. On gün boyunca stüdyoda akustik şarkılar kaydettim. Ama bir noktada daha elektronik, atmosferik soundlu bir albüm yapmak istediğimi anladım. Bir gün gerçekten tamamen akustik bir albüm yapmayı isterim. Birkaç sene sonra olabilir bu.

Dünyadaki en geniş eski elektronik davul (drum machine) koleksiyonuna sahip olduğunuzu biliyorum. Elektronik davulun gerçek bir davulcuda olmayan bir özelliği var mı?

1980’lerde gerçek davullarla ve bu tür aletler üzerine büyük bir tartışma yaşanmıştı. Bence ikisi neredeyse farklı enstrümanlar. Özellikle benim kullandığım eski elektronik davulların fazla bir fonksiyonu yok; sesleri gerçek bir davulunki gibi değil. 80’lerde, 90’larda ve bugün kullanılan bazı elektronik davullar ise gerçek bir davulcu çalıyormuş gibi ses çıkarabiliyor. Bir elektronik davulun yapıp gerçek bir davulcunun yapamayacağı şey, daha basit ve daha az ses çıkarması olabilir.

Yeni albümde de ilginç isimleri olan enstrümantal şarkılarınız var. Bunlar için isimleri nasıl seçiyorsunuz, o isimleri o şarkılarla nasıl buluşturuyosunuz?

Bu çok iyi bir soru. Şarkılarda genellikle en çok tekrar edilen sözlerden isim çıkarılır. Örneğin “Why Does My Heart Feel So Bad?”de öyledir. O dize sürekli tekrarlandığı için o ismi aldı. Enstrümantal şarkılarda ise birşey uydurmanız gerekir. Bu son albümde kitaplardan ve yazarlardan esinlendim. Şarkılara isim vermekte zorlandığımda kütüphaneme bakıyorum. Mesela Rimbaud’nun şiir kitaplarından esinleniyorum.

Esinlendiğiniz şairlerden birisi de Sylvia Plath. Sizin için neyi temsil ediyor Plath?

Kültürel olarak bakarsam, Plath New Englandlı; ben de orada büyüdüm. İkimiz de oradaki Beyaz Protestan Amerikalı (WASP) grubun içinden çıktık. Sanatsal açıdan bakarsam, çok yetenekli bir yazar. Şiirindeki duygusal dürüstlük, sevgiye duyduğu özlem ve olayların farklı olmasına karşı duyduğu istek çarpıcı. Son kitabı ise çok acımasız ve saldırgan. Onu artık her şeyden vazgeçmiş bir haldeyken yazmıştı. Daha genç ve iyimserken yazdığı şiirler çok güzel. Ama hayatının sonuna doğru yazdığı şiirlerde de sanki bambaşka bir şairin yazdığı büyüleyici bir hava var.

Bugüne kadar 10 stüdyo albümünüz yayınlandı. Bunların arasında hangisinde hayata ve müziğe dair hislerinizi en iyi biçimde açıkladığınızı düşünüyorsunuz?

10 mu emin değilim. 10 albümden fazla olabilir. Kariyerimin ilk yıllarında küçük bir plak şirketiyle anlaşmıştım ve çalıştıkları tek sanatçı bendim. Başka birinin albümüymüş gibi algılansın diye farklı isimler altında benim müziklerimi yayınladığımız olmuştu. Onları da sayarsak 12 ya da 13 sanırım.

Tamam. Onları da katarsak hangisi?

Hiçbir fikrim yok aslında. Dürüstçe söylersem, yeni albüm ve “Wait For Me” sanatsal açıdan en çok tatmin duyduğum iki albüm. Çünkü onları sadece albüm yapmayı sevdiğim için yaptım; yaparken de otomatik olarak satar mı, radyoda çalınır mı, eleştirmenler ne der diye düşünmedim. Gerçekten sadece ilginç olabileceğini düşündüğüm müzikleri yaptım. Soruya tam bir yanıt vermek gerekirse, sanırım “Wait For Me”yi seçerim.

"30 ROCK", KİTAPLAR VE KICK BOKS

Bir yerde artık içkiden uzak durduğunuzu okudum. Doğru mu?

Evet, artık içmiyorum.

Bu çok iyi. Ama biliyorsunuz Baudelaire ne der; “Bir insan daima sarhoş olmalı. Bütün mesele bu. Ama neyle? Şarapla, şiirle ya da erdemle, hangisini seçerseniz seçin ama sarhoş olun.” Bu durumda siz neyle sarhoş oluyorsunuz? (Yanlış anlaşılmasın; bu soruyu sordum, çünkü Moby'nin alkol zaafına daha önce birçok kez bizzat tanık oldum. Bu alışkanlığından kurtulmuş olmasına gerçekten sevindim.)

Bugünlerde “30 Rock” dizisini seyrederek sarhoş oluyorum diyebilirim. Canlı performanslarla sarhoş oluyorum. Ama sanırım ben Baudelaire’i hayal kırıklığına uğratırdım. Turne sırasındaki hayatım turne dışındaki hayatımdan çok daha normal.

Turne dışında peki? Bir şey bulmanız lazım...

Okumakla sarhoş olabilirim. (Soruyu yanıtlamadan önce yine bir süre düşündü Moby.)

Bu harika!

Ayrıca kick boks yapıyorum. Evde kendime kick boks yapabileceğim bir düzen kurdum. Ama ne yazık ki alkol yok artık.

"ZENGİNLERİN ÇEVRESİNDE OLMAK İSTEMİYORUM."

Son dönemde bir değişiklik daha oldu hayatınızda, Los Angeles’a taşındınız. Bence New York’un bütün o farklı yapılarına uyan bir kişliğiniz vardı. Orada fakirliği de yaşadınız, zenginliği de. Bütün müzik geçmişiniz orada; punk rock yıllarınız orada geçti, hip-hop'tan orada etkilendiniz, disko döneminin hep içindeydiniz. Ayrıca müziğiyle yalnızlaşmanın getirdiği melankoliyi yansıtan birisi olarak Los Angeles’ta kale gibi büyük ve aydınlık bir malikaneye taşınmanız da ilginç. Adı New York'un müzik sahnesiyle özdeşleşmiş bir müzisyensiniz. Neden taşındınız Los Angeles'a?

Taşındım; çünkü Los Angeles, New York’ta olmayan işlevsiz bir garipliğe sahip...

New York da garip... Ayrıca New York'a çok düşkündünüz eskiden...

New York, bildiğiniz gibi özellikle Manhattan, bankerlerin ve turistlerin yaşadığı bir yer haline geldi. Hala seviyorum orayı; zaman zaman ziyaret etmek de eğlenceli. Ama artık sanatçıların, müzisyenlerin kenti değil; zenginlerin kenti orası.

Siz de zenginsiniz.

Ama ben zengin insanların çevresinde olmak istemiyorum.

Eskiden Los Angeles’ın “celebrity” kültüründen şikayet ettiğinizi hatırlıyorum. Onunla nasıl baş ediyorsunuz?

Ondan uzak durarak. O kültür kentin batı yakasında, Beverly Hills tarafında. Ben doğu yakasındayım. Los Angeles’la ilgili en ilginç şey şu: İnsanlar orada bir şeyler üretiyor. New York’taki bankerler ise üretim yapmadan başka insanların ürettikleri üzerinden kazanç sağlıyor. Eleştirmiyorum onları ama durum bu. Herkesin bir şeyler üretmeye, yaratmaya çalıştığı bir yerde yaşamak daha ilginç. Elbette hiçbir yer mükemmel değil. Ayrıca kışın New York’a göre daha sıcak. Ama en çok hoşuma giden şey, Los Angeles’ın garipliği. Bu konuda aadece bazı Çin kentleriyle, örneğin Pekin’le kıyaslanabilir. Dünyada Los Angeles kadar bütünüyle tuhaf bir kent yok.

Sanırım Los Angeles’a aşık olmuşsunuz.

Aşk değil ama derin bir hayranlık söz konusu...
_____________

Röportajın sonunda "İstanbul'da daha uzun kalabilmeyi isterdim" dedi Moby. Umarım bu defa 8 yıl ara vermeden kısa zamanda yine gelir ve kendisini yine canlı dinleme olanağı buluruz.

Kulisteki odasından çıkarken de, "İyi bir konser olacak herhalde" dedi. Kendisini defalarca canlı izlemiş biri olarak zaten hiç şüphem yoktu. Rock'n Coke'un kapanışında gösterdiği performans unutulmazlar arasına girdi.

Bu yazı arasında gördüğünüz mekan fotoğrafları Moby'nin "Destroyed" adlı fotoğraf kitabında yer alıyor. Kendisinin dünyanın çeşitli yerlerinde çektiği fotoğraflardan oluşan bu kitabı fotoğraf meraklılarına öneririm. Ben kitabımı aldım ve Moby'ye imzalatıp kütüphaneme koydum bile.

Vitrindeki Albümler 78:

2011-07-31T14:34:00.006+03:00

© Zülal Kalkandelen
Cumhuriyet / 31 Temmuz 2011

HANDSOME FURS - Sound Kapital (Sub Pop Records)

“Elektronik müziğin soğuk, insani duyguları aktarmakta yetersiz olduğuna” dair köhnemiş bir anlayış vardır; çoğunlukla teknoloji ile müzik birlikteliğine karşı duranlar tarafından savunulur. Hiç katılmadığım bu görüşü çürütmek için müzik tarihinden verilebilecek çok örnek var. Yenilerden son örnekse, Kanadalı ikili Handsome Furs.

Alternatif rock grubu Wolf Parade’den tanıdığımız Dan Boeckner’ın klavyeci eşi Alexei Perry ile kurduğu Handsome Furs, “Sound Kapital” adını verdiği üçüncü albümünde, o eski anlayışın geçerli olmadığını kanıtlama amacını gütmüş. Bunun sonucu olarak, ilk iki stüdyo albümüne göre bu defa bilinçli bir şekilde elektronik sesler çok daha ön planda. Yine elektronik davullar ve synth de var ama klavye bu albümün temeli.

Boeckner’in söylediğine göre, albümün tümünü klavye üzerinde yazmalarının iki ana nedeni var. Birincisi, Boeckner böylece ana enstrümanı olan gitardan uzaklaşıp yapmak istediği müziği ortaya koymak için farklı bir yolu denemiş ve geçmiş klavyenin başına. İkincisi, turnede oldukları sırada bütün müziği klavye üzerinde oluşturmanın pratik faydaları olmuş.

Bu ön bilgiler, albümü henüz dinlememiş ve endüstriyel sounda çok yakınlık duymayanları “Sound Kapital”dan uzaklaştırabilir. Ama böyle bir önyargıyla hareket etmek çok yanlış olur; çünkü albüm Dan Boeckner’ın güçlü vokalini elektronik seslerle buluşturarak, Doğu Avrupa’da 1980’lerde gelişen endüstriyel sound ile duyguları aktarmanın olanaklı olduğunu ortaya koyuyor.

Handsome Furs’ün “Plague Park” (2007) ve “Face Control” (2009) albümlerini sevenler için de farklı bir çalışma “Sound Kapital”. O iki albümde daha yavaş ritimli şarkılar ve daha yalın bir prodüksiyon vardı. Bu defa parlatılmış, daha çok işlenmiş bir prodüksiyon, hızlı ritimler var ve daha gürültülü bir albüm var.

Dans parçası diye nitelendirilebilecek “What About Us”ın yanı sıra, synthlerin sürüklediği “Damage”, özellikle Boeckner’in “I Feel Love / I Feel Alright” diye defalarca tekrarladığı tutkulu vokaliyle dikkat çeken “Memories of the Future” albümde öne çıkan parçalar. Kapanışı yapan parçanın “No Feelings” diye adlandırılması da ilginç bir ironi olmuş.

Broeckner’in alışılmış kalıpların dışına çıkan tavrı, “Sound Kapital”da kendini bir kez daha gösteriyor. Daha piyasaya çıkmadan kapak fotoğrafıyla epeyce konuşuldu albüm. Tamamen klavye üzerinde müzik yazıp, çırılçıplak bir kadın fotoğrafını kapağa taşımayı ya da 80’lerin endüstriyel synth-pop sounduna dönmeyi devrimci bulanlar ya da buna karşı çıkanlar olabilir.

Sovyet etkisi altındaki eski Doğu Avrupa kulüplerinden, ayrıcalıklılar yaratan kurulu düzene ve faşizme karşı fikirlerden etkilenmiş Handsome Furs. Albümün tam ortasına yerleştirilen “Serve the People”da “Mücevherler ve altın gerizekalı evlatlar için / Bütün ayrıcalıklı hırsızlar gelir ve her şeyi yönetir/ Hayır, siz halka hizmet etmiyorsunuz” diyor Boeckner.

Handsome Furs, “Sound Kapital”da risk almaktan çekinmemiş, düz yolda gitmektense cesaretle ara yollara sapmış. Sırf bunun için bile takdir edilmeli. Üstelik sonunda ortaya çıkan ürün Wolf Parade hayranlarını afallatsa da iyi bir alkışı hak ediyor.

-

Bohem Bir Peri Kızı

2011-07-30T12:00:00.000+03:00

© Zülal Kalkandelen
Cumhuriyet / 30 Temmuz 2011

18. Uluslararası İstanbul Caz Festivali perşembe akşamı soul ve R & B’nin ünlü sesi Joss Stone konseri ile sona erdi. Bu yılki festivalin yeni mekanlarından santralistanbul Kıyı Amfi’de izlediğim ikinci konserdi. Jamie Cullum, dinleyiciye unutulmaz bir gece yaşatmıştı orada. O konserin etkisiyle büyük heyecanla gittim mekana.

Ancak Cullum konserinde olmayan bir kargaşa vardı bu kez. Ayakta durup sahneyi görecek yer bulmakta zorluk yaşadık, güvenlik görevlilerinin neden bir türlü dışarı çıkarmadıklarını anlayamadığım sarhoş bir dinleyicinin yarattığı sorunlara maruz kaldık.

Bu yüzden keyifsiz başlayan geceyi Joss Stone hareketlendirir diyordum ama şarkı listesi ilk kez halka açık konser verdiği bir ülke için çok da isabetli değildi. Henüz birkaç gün önce çıkan “LP1” adlı yeni albümündeki 10 şarkıdan 8’ini seslendirdi Stone. O şarkıları henüz kimse bilmediği için de bunlar çalınırken mekan çok hareketsiz kaldı. Stone’un kendi kurduğu plak şirketinden yayımladığı bu ilk çalışmasında country esintili şarkılar var. Oysa insanlar ondan daha çok soul şarkıları duymaya alıştı. Neyse ki o da bunun farkında ki, arada eski parçalarından da seslendirdi.

Baktı ki dinleyici pek hareketsiz, "Konserlerde dans etmeyen insanları görmekten hoşlanmıyorum" dedi; sonra da sahne önü ayakta ve oturmalı olarak ayrılan dinleyicilere seslenip, herkesi sahne önüne davet etti.

Tül gibi incecik kumaştan yapılmış, boyundan askılı sırtı açık elbisesi, beline kadar uzun saçları ve çıplak ayaklarıyla sahnede bohem bir peri kızı gibiydi Joss Stone. Henüz 25 yaşında, çok enerjik ve bir o kadar da neşeli. Sürekli “Bu çok eğlenceli” deyip, şen kahkahalar attı sahnede. O kadar ki, bir ara yanımdaki arkadaşıma “Sanırım konserde en çok eğlenen o” demekten kendimi alamadım.

Dinleyici ile kurduğu sıcak temas da şaşırtıcı. Kendisine laf atan hemen herkesle karşılıklı diyalog kurup, istek parçaları bile seslendirdi. Bir dinleyici “Less is more”u söylemesini önerince, önceden belirlenen şarkı listesinde olmasa da “Reggae severim” diyerek hemen kabul etti. Müziğe dansıyla eşlik ederken hayranlarının “hem sevimli hem seksi” diye tanımladığı ideal bir görünümdeydi.

Konserin ortasında ezan nedeniyle önceden uyarıldığını söyleyip ara verdi. Kanımca bu çakışma konusunda yapılacak en iyi şeyi İstanbul Modern’de Marianne Faithfull yaptı. Dinleyicilere “Rahatsız olmazsanız devam edeyim” dedi, alkışlarla onay aldı ve kesmedi konseri. Eğer müzikle çok iç içe geçmiyorsa, konser devam etmeli bana göre.

Israrlı alkışlar sonrasında sahneye geri geldiğinde “Onsuz bir hiçim” dediği çayından yudum aldı ve “Could Have Been You” adlı parçayı seslendirdi.

Benim için konserin en güzel anı, sahnede oturup akustik gitar eşliğinde “Landlord”u söylediği an oldu. Sesinin tüm gücü o dakikalarda ortaya çıktı. Boşuna “Beyaz Aretha Franklin” demiyorlar ona; kontralto ile mezzo-soprano arasında rahatlıkla kullanabildiği, devasa bir mekanı bile inletebilecek olağanüstü bir sese sahip.

Bis için sahneye geri döndüğünde elindeki bir buketten çiçekleri tek tek alıp dinleyicilere attı Stone. “Tell Me What We’re Gonna Do Now”ı söylerken sözleri biraz değiştirip “Siz her şeysiniz ama artık gitmem lazım” diyordu.

(Fotoğraflar Emre Mollaoğlu tarafından çekildi.)

-